| 両方とも前のリビジョン前のリビジョン次のリビジョン | 前のリビジョン |
| sn12.23 [2025/07/27 08:01] – h1roemon | sn12.23 [2026/02/25 16:44] (現在) – h1roemon |
|---|
| ====sn12.23『由縁経』Upanisasuttaṃ==== | ====sn12.23『由縁経』Upanisasuttaṃ==== |
| {{tag>重要 定義}} | {{tag>重要 定義}} |
| !noBorder! | |
| |Sāvatthiyaṃ viharati…pe…| (世尊は)サーヴァッティーに住されていた。…中略…| | |Sāvatthiyaṃ viharati…pe…| (世尊は)サーヴァッティーに住されていた。…中略…| |
| |‘‘jānato ahaṃ, bhikkhave, passato āsavānaṃ khayaṃ vadāmi, no ajānato no apassato.|「比丘たちよ、私は知らない見ない者のではなく、知り見る者の[[āsava|諸漏]]の[[khaya|尽滅]]を説きます。| | |‘‘jānato ahaṃ, bhikkhave, passato āsavānaṃ khayaṃ vadāmi, no ajānato no apassato.|「比丘たちよ、私は知らない見ない者のではなく、知り見る者の[[āsava|諸漏]]の[[khaya|尽滅]]を説きます。| |
| |Kiñca, bhikkhave, jānato kiṃ passato āsavānaṃ khayo hoti?| それでは比丘たちよ、何を知り何を見る者には[[āsava|諸漏]]の[[khaya|尽滅]]があるのか。| | |Kiñca, bhikkhave, jānato kiṃ passato āsavānaṃ khayo hoti?| それでは比丘たちよ、何を知り何を見る者には[[āsava|諸漏]]の[[khaya|尽滅]]があるのか。| |
| ==※3== | |
| |Iti rūpaṃ iti rūpassa samudayo iti rūpassa atthaṅgamo, iti vedanā…pe…|『[[rūpa|色]]はかくあり、[[rūpa|色]]の[[samudaya|集起]]はかくあり、[[rūpa|色]]の[[atthaṅgama|消滅]]はかくあり、[[vedanā|受]]はかくあり、 … 中略 …| | |Iti rūpaṃ iti rūpassa samudayo iti rūpassa atthaṅgamo, iti vedanā…pe…|『[[rūpa|色]]はかくあり、[[rūpa|色]]の[[samudaya|集起]]はかくあり、[[rūpa|色]]の[[atthaṅgama|消滅]]はかくあり、[[vedanā|受]]はかくあり、 … 中略 …| |
| == == | |
| |iti saññā…| [[saññā|想]]はかくあり、…| | |iti saññā…| [[saññā|想]]はかくあり、…| |
| |iti saṅkhārā…| [[saṅkhāra|行]]はかくあり、…| | |iti saṅkhārā…| [[saṅkhāra|行]]はかくあり、…| |
| |iti viññāṇaṃ iti viññāṇassa samudayo iti viññāṇassa atthaṅgamoti.| [[viññāṇa|識]]はかくあり、[[viññāṇa|識]]の[[samudaya|集起]]はかくあり、[[viññāṇa|識]]の[[atthaṅgama|消滅]]はかくある』と。((➡[[aniccasaññā|無常想]]))| | |iti viññāṇaṃ iti viññāṇassa samudayo iti viññāṇassa atthaṅgamoti.| [[viññāṇa|識]]はかくあり、[[viññāṇa|識]]の[[samudaya|集起]]はかくあり、[[viññāṇa|識]]の[[atthaṅgama|消滅]]はかくある』と。((➡[[aniccasaññā|無常想]]))| |
| |Evaṃ kho, bhikkhave, jānato evaṃ passato āsavānaṃ khayo hoti’’.| 比丘たちよ、このように知りこのように見る者には[[āsava|諸漏]]の[[khaya|尽滅]]があります。| | |Evaṃ kho, bhikkhave, jānato evaṃ passato āsavānaṃ khayo hoti’’.| 比丘たちよ、このように知りこのように見る者には[[āsava|諸漏]]の[[khaya|尽滅]]があります。| |
| ==※2== | |
| |‘‘Yampissa taṃ, bhikkhave, khayasmiṃ khayeññāṇaṃ, tampi saupanisaṃ vadāmi, no anupanisaṃ.| しかし比丘たちよ、[[khaya|尽滅]]においてあるべきその[[khayañāṇa|尽滅智]]。それも[[upanisā|由縁]]なきでなく[[upanisā|由縁]]ありと私は説きます。| | |‘‘Yampissa taṃ, bhikkhave, khayasmiṃ khayeññāṇaṃ, tampi saupanisaṃ vadāmi, no anupanisaṃ.| しかし比丘たちよ、[[khaya|尽滅]]においてあるべきその[[khayañāṇa|尽滅智]]。それも[[upanisā|由縁]]なきでなく[[upanisā|由縁]]ありと私は説きます。| |
| |Kā ca, bhikkhave, khayeñāṇassa upanisā?| それでは比丘たちよ、何が[[khayañāṇa|尽滅智]]の[[upanisā|由縁]]なのか?| | |Kā ca, bhikkhave, khayeñāṇassa upanisā?| それでは比丘たちよ、何が[[khayañāṇa|尽滅智]]の[[upanisā|由縁]]なのか?| |
| |‘Vimuttī’tissa vacanīyaṃ.| それは『[[vimutti|解脱]]』と言われるべきです。| | |‘Vimuttī’tissa vacanīyaṃ.| それは『[[vimutti|解脱]]』と言われるべきです。| |
| ==※1== | |
| |Vimuttimpāhaṃ [vimuttimpahaṃ (sī. syā. kaṃ.)], bhikkhave, saupanisaṃ vadāmi, no anupanisaṃ.| 比丘たちよ、[[vimutti|解脱]]もまた[[upanisā|由縁]]なきでなく[[upanisā|由縁]]ありと私は説きます。| | |Vimuttimpāhaṃ [vimuttimpahaṃ (sī. syā. kaṃ.)], bhikkhave, saupanisaṃ vadāmi, no anupanisaṃ.| 比丘たちよ、[[vimutti|解脱]]もまた[[upanisā|由縁]]なきでなく[[upanisā|由縁]]ありと私は説きます。| |
| |Kā ca, bhikkhave, vimuttiyā upanisā?| それでは比丘たちよ、何が[[vimutti|解脱]]の[[upanisā|由縁]]なのか?| | |Kā ca, bhikkhave, vimuttiyā upanisā?| それでは比丘たちよ、何が[[vimutti|解脱]]の[[upanisā|由縁]]なのか?| |
| |‘Virāgo’tissa vacanīyaṃ.| それは『[[virāga|離貪]]』と言われるべきです。| | |‘Virāgo’tissa vacanīyaṃ.| それは『[[virāga|離貪]]』と言われるべきです。| |
| == == | |
| |Virāgampāhaṃ, bhikkhave, saupanisaṃ vadāmi, no anupanisaṃ.| 比丘たちよ、[[virāga|離貪]]もまた[[upanisā|由縁]]なきでなく[[upanisā|由縁]]ありと私は説きます。| | |Virāgampāhaṃ, bhikkhave, saupanisaṃ vadāmi, no anupanisaṃ.| 比丘たちよ、[[virāga|離貪]]もまた[[upanisā|由縁]]なきでなく[[upanisā|由縁]]ありと私は説きます。| |
| ==※4== | |
| |Kā ca, bhikkhave, virāgassa upanisā?| それでは比丘たちよ、何が[[virāga|離貪]]の[[upanisā|由縁]]なのか?| | |Kā ca, bhikkhave, virāgassa upanisā?| それでは比丘たちよ、何が[[virāga|離貪]]の[[upanisā|由縁]]なのか?| |
| |‘Nibbidā’tissa vacanīyaṃ.| それは『[[nibbindati|厭離]]』と言われるべきです。| | |‘Nibbidā’tissa vacanīyaṃ.| それは『[[nibbindati|厭離]]』と言われるべきです。| |
| == == | |
| |Nibbidampāhaṃ, bhikkhave, saupanisaṃ vadāmi, no anupanisaṃ.| 比丘たちよ、[[nibbindati|厭離]]もまた[[upanisā|由縁]]なきでなく[[upanisā|由縁]]ありと私は説きます。| | |Nibbidampāhaṃ, bhikkhave, saupanisaṃ vadāmi, no anupanisaṃ.| 比丘たちよ、[[nibbindati|厭離]]もまた[[upanisā|由縁]]なきでなく[[upanisā|由縁]]ありと私は説きます。| |
| |Kā ca, bhikkhave, nibbidāya upanisā?| それでは比丘たちよ、何が[[nibbindati|厭離]]の[[upanisā|由縁]]なのか?| | |Kā ca, bhikkhave, nibbidāya upanisā?| それでは比丘たちよ、何が[[nibbindati|厭離]]の[[upanisā|由縁]]なのか?| |
| |pītūpanisā passaddhi, passaddhūpanisaṃ sukhaṃ, sukhūpaniso samādhi, samādhūpanisaṃ yathābhūtañāṇadassanaṃ,| [[pīti|喜悦]]を[[upanisā|由縁]]として[[passaddhi|軽安]]があり、[[passaddhi|軽安]]を[[upanisā|由縁]]として[[sukha|楽]]があり、[[sukha|楽]]を[[upanisā|由縁]]として[[samāhita|定]]があり、[[samāhita|定]]を[[upanisā|由縁]]として[[yathābhūtañāṇadassana|如実智見]]があり、| | |pītūpanisā passaddhi, passaddhūpanisaṃ sukhaṃ, sukhūpaniso samādhi, samādhūpanisaṃ yathābhūtañāṇadassanaṃ,| [[pīti|喜悦]]を[[upanisā|由縁]]として[[passaddhi|軽安]]があり、[[passaddhi|軽安]]を[[upanisā|由縁]]として[[sukha|楽]]があり、[[sukha|楽]]を[[upanisā|由縁]]として[[samāhita|定]]があり、[[samāhita|定]]を[[upanisā|由縁]]として[[yathābhūtañāṇadassana|如実智見]]があり、| |
| |yathābhūtañāṇadassanūpanisā nibbidā, nibbidūpaniso virāgo, virāgūpanisā vimutti, vimuttūpanisaṃ khayeñāṇaṃ.| [[yathābhūtañāṇadassana|如実智見]]を[[upanisā|由縁]]として[[nibbindati|厭離]]があり、[[nibbindati|厭離]]を[[upanisā|由縁]]として[[virāga|離貪]]があり、[[virāga|離貪]]を[[upanisā|由縁]]として[[vimutti|解脱]]があり、[[vimutti|解脱]]を[[upanisā|由縁]]として[[khayañāṇa|尽滅智]]があります。| | |yathābhūtañāṇadassanūpanisā nibbidā, nibbidūpaniso virāgo, virāgūpanisā vimutti, vimuttūpanisaṃ khayeñāṇaṃ.| [[yathābhūtañāṇadassana|如実智見]]を[[upanisā|由縁]]として[[nibbindati|厭離]]があり、[[nibbindati|厭離]]を[[upanisā|由縁]]として[[virāga|離貪]]があり、[[virāga|離貪]]を[[upanisā|由縁]]として[[vimutti|解脱]]があり、[[vimutti|解脱]]を[[upanisā|由縁]]として[[khayañāṇa|尽滅智]]があります。| |
| |‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, uparipabbate thullaphusitake deve vassante taṃ udakaṃ yathāninnaṃ pavattamānaṃ pabbatakandarapadarasākhā paripūreti.| たとえば比丘たちよ、山上の空に大粒の雨が降ったとき、その[[āpo|水]]は傾斜に従って移動し、山の石窟の裂け目の枝流を満たし、| | |‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, uparipabbate thullaphusitake deve vassante taṃ udakaṃ yathāninnaṃ pavattamānaṃ pabbatakandarapadarasākhā paripūreti.| たとえば比丘たちよ、山の上で大粒の雨が降るとき、その水は傾きに従って流れ、山の洞窟や裂け目の枝流を満たし、| |
| |Pabbatakandarapadarasākhāparipūrā kusobbhe [kussubbhe (sī. syā. kaṃ.), kusubbhe (pī.) ṇvādi 129 suttaṃ oloketabbaṃ] paripūrenti.| 満ちた山の石窟の裂け目の枝流は小池を満たし、| | |Pabbatakandarapadarasākhāparipūrā kusobbhe [kussubbhe (sī. syā. kaṃ.), kusubbhe (pī.) ṇvādi 129 suttaṃ oloketabbaṃ] paripūrenti.| 山の洞窟や裂け目の枝流が満ちると小池を満たし、| |
| |Kusobbhā paripūrā mahāsobbhe paripūrenti.| 満ちた小池は大池を満たし、| | |Kusobbhā paripūrā mahāsobbhe paripūrenti.| 小池が満ちると大池を満たし、| |
| |Mahāsobbhā paripūrā kunnadiyo paripūrenti.| 満ちた大池は小川を満たし、| | |Mahāsobbhā paripūrā kunnadiyo paripūrenti.| 大池が満ちると小川を満たし、| |
| |Kunnadiyo paripūrā mahānadiyo paripūrenti.| 満ちた小川は大河を満たし、| | |Kunnadiyo paripūrā mahānadiyo paripūrenti.| 小川が満ちると大河を満たし、| |
| |Mahānadiyo paripūrā mahāsamuddaṃ paripūrenti.| 満ちた大河が大海を満たすように。(([[sn12.69]]の比喩も参照。))| | |Mahānadiyo paripūrā mahāsamuddaṃ paripūrenti.| 大河が満ちると大海を満たします。(([[sn12.69]]の比喩も参照。))| |
| |‘‘Evameva kho, bhikkhave, avijjūpanisā saṅkhārā, saṅkhārūpanisaṃ viññāṇaṃ, viññāṇūpanisaṃ nāmarūpaṃ, nāmarūpūpanisaṃ saḷāyatanaṃ, saḷāyatanūpaniso phasso, phassūpanisā vedanā, vedanūpanisā taṇhā,| まさにそのように比丘たちよ、[[avijjā|無明]]を[[upanisā|由縁]]として[[saṅkhāra|行]]があり、[[saṅkhāra|行]]を[[upanisā|由縁]]として[[viññāṇa|識]]があり、[[viññāṇa|識]]を[[upanisā|由縁]]として[[nāmarūpa|名色]]があり、[[nāmarūpa|名色]]を[[upanisā|由縁]]として[[saḷāyatana|六処]]があり、[[saḷāyatana|六処]]を[[upanisā|由縁]]として[[phassa|触]]があり、[[phassa|触]]を[[upanisā|由縁]]として[[vedanā|受]]があり、[[vedanā|受]]を[[upanisā|由縁]]として[[taṇhā|渇愛]]があり、| | |‘‘Evameva kho, bhikkhave, avijjūpanisā saṅkhārā, saṅkhārūpanisaṃ viññāṇaṃ, viññāṇūpanisaṃ nāmarūpaṃ, nāmarūpūpanisaṃ saḷāyatanaṃ, saḷāyatanūpaniso phasso, phassūpanisā vedanā, vedanūpanisā taṇhā,| まさにそのように比丘たちよ、[[avijjā|無明]]を[[upanisā|由縁]]として[[saṅkhāra|行]]があり、[[saṅkhāra|行]]を[[upanisā|由縁]]として[[viññāṇa|識]]があり、[[viññāṇa|識]]を[[upanisā|由縁]]として[[nāmarūpa|名色]]があり、[[nāmarūpa|名色]]を[[upanisā|由縁]]として[[saḷāyatana|六処]]があり、[[saḷāyatana|六処]]を[[upanisā|由縁]]として[[phassa|触]]があり、[[phassa|触]]を[[upanisā|由縁]]として[[vedanā|受]]があり、[[vedanā|受]]を[[upanisā|由縁]]として[[taṇhā|渇愛]]があり、| |
| |taṇhūpanisaṃ upādānaṃ, upādānūpaniso bhavo, bhavūpanisā jāti, jātūpanisaṃ dukkhaṃ, dukkhūpanisā saddhā, saddhūpanisaṃ pāmojjaṃ, pāmojjūpanisā pīti, pītūpanisā passaddhi, passaddhūpanisaṃ sukhaṃ,| [[taṇhā|渇愛]]を[[upanisā|由縁]]として[[upādāna|取]]があり、[[upādāna|取]]を[[upanisā|由縁]]として[[bhava|有]]があり、[[bhava|有]]を[[upanisā|由縁]]として[[jāti|生]]があり、[[jāti|生]]を[[upanisā|由縁]]として[[dukkha|苦]]があり、[[dukkha|苦]]を[[upanisā|由縁]]として[[saddhā|信]]があり、[[saddhā|信]]を[[upanisā|由縁]]として[[pāmojja|悦]]があり、[[pāmojja|悦]]を[[upanisā|由縁]]として[[pīti|喜悦]]があり、[[pīti|喜悦]]を[[upanisā|由縁]]として[[passaddhi|軽安]]があり、[[passaddhi|軽安]]を[[upanisā|由縁]]として[[sukha|楽]]があり、| | |taṇhūpanisaṃ upādānaṃ, upādānūpaniso bhavo, bhavūpanisā jāti, jātūpanisaṃ dukkhaṃ, dukkhūpanisā saddhā, saddhūpanisaṃ pāmojjaṃ, pāmojjūpanisā pīti, pītūpanisā passaddhi, passaddhūpanisaṃ sukhaṃ,| [[taṇhā|渇愛]]を[[upanisā|由縁]]として[[upādāna|取]]があり、[[upādāna|取]]を[[upanisā|由縁]]として[[bhava|有]]があり、[[bhava|有]]を[[upanisā|由縁]]として[[jāti|生]]があり、[[jāti|生]]を[[upanisā|由縁]]として[[dukkha|苦]]があり、[[dukkha|苦]]を[[upanisā|由縁]]として[[saddhā|信]]があり、[[saddhā|信]]を[[upanisā|由縁]]として[[pāmojja|悦]]があり、[[pāmojja|悦]]を[[upanisā|由縁]]として[[pīti|喜悦]]があり、[[pīti|喜悦]]を[[upanisā|由縁]]として[[passaddhi|軽安]]があり、[[passaddhi|軽安]]を[[upanisā|由縁]]として[[sukha|楽]]があり、| |
| |sukhūpaniso samādhi, samādhūpanisaṃ yathābhūtañāṇadassanaṃ, yathābhūtañāṇadassanūpanisā nibbidā, nibbidūpaniso virāgo, virāgūpanisā vimutti, vimuttūpanisaṃ khayeñāṇa’’nti.| [[sukha|楽]]を[[upanisā|由縁]]として[[samāhita|定]]があり、[[samāhita|定]]を[[upanisā|由縁]]として[[yathābhūtañāṇadassana|如実智見]]があり、[[yathābhūtañāṇadassana|如実智見]]を[[upanisā|由縁]]として[[nibbindati|厭離]]があり、[[nibbindati|厭離]]を[[upanisā|由縁]]として[[virāga|離貪]]があり、[[virāga|離貪]]を[[upanisā|由縁]]として[[vimutti|解脱]]があり、[[vimutti|解脱]]を[[upanisā|由縁]]として[[khayañāṇa|尽滅智]]があります」と。| | |sukhūpaniso samādhi, samādhūpanisaṃ yathābhūtañāṇadassanaṃ, yathābhūtañāṇadassanūpanisā nibbidā, nibbidūpaniso virāgo, virāgūpanisā vimutti, vimuttūpanisaṃ khayeñāṇa’’nti.| [[sukha|楽]]を[[upanisā|由縁]]として[[samāhita|定]]があり、[[samāhita|定]]を[[upanisā|由縁]]として[[yathābhūtañāṇadassana|如実智見]]があり、[[yathābhūtañāṇadassana|如実智見]]を[[upanisā|由縁]]として[[nibbindati|厭離]]があり、[[nibbindati|厭離]]を[[upanisā|由縁]]として[[virāga|離貪]]があり、[[virāga|離貪]]を[[upanisā|由縁]]として[[vimutti|解脱]]があり、[[vimutti|解脱]]を[[upanisā|由縁]]として[[khayañāṇa|尽滅智]]があります」と。| |
| [<10>] | |
| |