sn54.16
差分
このページの2つのバージョン間の差分を表示します。
| 両方とも前のリビジョン前のリビジョン次のリビジョン | 前のリビジョン | ||
| sn54.16 [2026/01/15 07:34] – h1roemon | sn54.16 [2026/01/22 21:24] (現在) – h1roemon | ||
|---|---|---|---|
| 行 1: | 行 1: | ||
| - | ====sn54.16[SNv,335]『第二比丘経』(だいにびくきょう、 | + | ====sn54.16『第二比丘経』Dutiyabhikkhusuttaṃ==== |
| {{tag> | {{tag> | ||
| - | <WRAP group> | ||
| - | <WRAP half column> | ||
| - | さて多くの比丘が世尊のもとに近づいた。\\ | ||
| - | 近づくと世尊に[[abhivādeti|礼拝]]して一隅に座った。\\ | ||
| - | 一隅に座った比丘たちに、世尊はこう言われた。\\ | ||
| - | 「比丘たちよ、いったい一[[dhamma|法]]が[[bhāvanā|修養]]され[[bahulīkaroti|多修]]されると四[[dhamma|法]]を成満させ、四[[dhamma|法]]が[[bhāvanā|修養]]され[[bahulīkaroti|多修]]されると七[[dhamma|法]]を成満させ、七[[dhamma|法]]が[[bhāvanā|修養]]され[[bahulīkaroti|多修]]されると二[[dhamma|法]]を成満させることはあるだろうか?」と。\\ | ||
| - | \\ | ||
| - | 「尊者よ、我々にとって[[dhamma|法]]は世尊を[[mūla|根本]]とし… 中略 …\\ | ||
| - | 世尊の(所説を)聞いて、比丘たちは[[dhāreti|保持]]するでしょう」と。\\ | ||
| - | \\ | ||
| - | 「比丘たちよ、一[[dhamma|法]]が[[bhāvanā|修養]]され[[bahulīkaroti|多修]]されると四[[dhamma|法]]を成満させ、四[[dhamma|法]]が[[bhāvanā|修養]]され[[bahulīkaroti|多修]]されると七[[dhamma|法]]を成満させ、七[[dhamma|法]]が[[bhāvanā|修養]]され[[bahulīkaroti|多修]]されると二[[dhamma|法]]を成満させることはある。\\ | ||
| - | \\ | ||
| - | それでは比丘たちよ、どの一[[dhamma|法]]が[[bhāvanā|修養]]され[[bahulīkaroti|多修]]されると四[[dhamma|法]]を成満させ、四[[dhamma|法]]が[[bhāvanā|修養]]され[[bahulīkaroti|多修]]されると七[[dhamma|法]]を成満させ、七[[dhamma|法]]が[[bhāvanā|修養]]され[[bahulīkaroti|多修]]されると二[[dhamma|法]]を成満させるのだろうか?\\ | ||
| - | \\ | ||
| - | 比丘たちよ、[[ānāpānassati|@z@念]]の[[samāhita|定]]という一[[dhamma|法]]が[[bhāvanā|修養]]され[[bahulīkaroti|多修]]されると[[cattārosatipaṭṭhāna|四念処]]を成満させ、[[cattārosatipaṭṭhāna|四念処]]が[[bhāvanā|修養]]され[[bahulīkaroti|多修]]されると[[satta sambojjhaṅga|七覚支]]を成満させ、[[satta sambojjhaṅga|七覚支]]が[[bhāvanā|修養]]され[[bahulīkaroti|多修]]されると[[vijjā|明]]と[[vimutti|解脱]]を成満させるという。\\ | ||
| - | \\ | ||
| - | それでは比丘たちよ、[[ānāpānassati|@z@念]]の[[samāhita|定]]はどのように[[bhāvanā|修養]]されどのように[[bahulīkaroti|多修]]されて[[cattārosatipaṭṭhāna|四念処]]を成満させるのだろうか?\\ | ||
| - | 比丘たちよ、ここに比丘は森に行き、樹の[[mūla|根元]]に行き、あるいは[[suñña|空]]き家に行き、[[pallaṅka|結跏]]を組み、[[uju|まっすぐ]]に[[kāya|身]]を[[paṇidahati|定置]]して、[[parimukha|面前]]に[[sati|念]]を[[upaṭṭhāti|現前]]させて座る。\\ | ||
| - | 彼はひたすら[[sati|念]]じて[[assāsa|入息]]し、ひたすら[[sati|念]]じて[[passāsa|出息]]する。\\ | ||
| - | … 中略 …\\ | ||
| - | \\ | ||
| - | 『[[paṭinissajjati|放棄]]を[[anupassati|随観]]しつつ[[assāsa|入息]]しよう』と[[sikkhati|学び]]、『[[paṭinissajjati|放棄]]を[[anupassati|随観]]しつつ[[passāsa|出息]]しよう』と[[sikkhati|学ぶ]]。\\ | ||
| - | \\ | ||
| - | 比丘たちよ、およそ比丘が長く[[assāsa|入息]]しつつ『長く[[assāsa|入息]]している』と[[pajānāti|了知]]し、長く[[passāsa|出息]]しつつ『長く[[passāsa|出息]]している』と[[pajānāti|了知]]し、短く[[assāsa|入息]]しつつ『短く[[assāsa|入息]]している』と[[pajānāti|了知]]し、 … 中略 …\\ | ||
| - | 『楽を[[paṭisaṃvedayati|体験]]しつつ入息しよう』と … 中略 …\\ | ||
| - | \\ | ||
| - | 『[[kāyasaṅkhāra|身行]]を[[passaddhi|軽安]]にさせつつ[[assāsa|入息]]しよう』と[[sikkhati|学び]]、『[[kāyasaṅkhāra|身行]]を[[passaddhi|軽安]]にさせつつ[[passāsa|出息]]しよう』と[[sikkhati|学ぶ]]とき。\\ | ||
| - | 比丘たちよ、比丘はそのとき、[[kāya|身]]における[[kāya|身]][[anupassati|随観]]者として熱心に[[sampajāna|意識的]]に[[satimā|念を具え]]て住しており、[[loka|世間]]における[[abhijjhā|羨望]]と[[domanassa|憂]]を[[vinaya|調伏]]する。\\ | ||
| - | それはなぜか?\\ | ||
| - | 比丘たちよ、私はこれを[[kāyika|身の]]ひとつと説く。すなわち[[assāsa|入息]]・[[passāsa|出息]]である。\\ | ||
| - | それゆえ比丘たちよ、ここに比丘はそのとき、[[kāya|身]]における[[kāya|身]][[anupassati|随観]]者として熱心に[[sampajāna|意識的]]に[[satimā|念を具え]]て住しており、[[loka|世間]]における[[abhijjhā|羨望]]と[[domanassa|憂]]を[[vinaya|調伏]]する。\\ | ||
| - | \\ | ||
| - | 比丘たちよ、およそ比丘が『[[pīti|喜悦]]を[[paṭisaṃvedayati|体験]]しつつ入息しよう』 … 中略 …\\ | ||
| - | 『[[sukha|楽]]を[[paṭisaṃvedayati|体験]]しつつ入息しよう』 … 中略 …\\ | ||
| - | 『[[cittasaṅkhāra|心行]]を[[paṭisaṃvedayati|体験]]しつつ入息しよう』 … 中略 …\\ | ||
| - | \\ | ||
| - | 『[[cittasaṅkhāra|心行]]を[[passaddhi|軽安]]にさせつつ[[assāsa|入息]]しよう』と[[sikkhati|学び]]、『[[cittasaṅkhāra|心行]]を[[passaddhi|軽安]]にさせつつ[[passāsa|出息]]しよう』と[[sikkhati|学ぶ]]とき。\\ | ||
| - | 比丘たちよ、比丘はそのとき、[[vedanā|諸受]]における[[vedanā|受]][[anupassati|随観]]者として熱心に[[sampajāna|意識的]]に[[satimā|念を具え]]て住しており、[[loka|世間]]における[[abhijjhā|羨望]]と[[domanassa|憂]]を[[vinaya|調伏]]する。\\ | ||
| - | それはなぜか?\\ | ||
| - | 比丘たちよ、私はこれを[[vedanā|受]]のひとつと説く、すなわち、\\ | ||
| - | [[assāsa|入息]]・[[passāsa|出息]]の充分な[[manasikāra|作意]]である。\\ | ||
| - | それゆえ比丘たちよ、ここに比丘はそのとき、[[vedanā|諸受]]における[[vedanā|受]][[anupassati|随観]]者として熱心に[[sampajāna|意識的]]に[[satimā|念を具え]]て住しており、[[loka|世間]]における[[abhijjhā|羨望]]と[[domanassa|憂]]を[[vinaya|調伏]]する。\\ | ||
| - | \\ | ||
| - | 比丘たちよ、およそ比丘が『[[citta|心]]を[[paṭisaṃvedayati|体験]]しつつ入息しよう』 \\ | ||
| - | … 中略 …\\ | ||
| - | 『[[citta|心]]を大いに喜ばせつつ … 中略 …\\ | ||
| - | \\ | ||
| - | 『[[citta|心]]を[[samāhita|定め]]つつ[[assāsa|入息]]しよう』と[[sikkhati|学び]]、『[[citta|心]]を[[samāhita|定め]]つつ[[passāsa|出息]]しよう』と[[sikkhati|学ぶ]]。\\ | ||
| - | \\ | ||
| - | 『[[citta|心]]を[[vimokkha|解脱]]させつつ[[assāsa|入息]]しよう』と[[sikkhati|学び]]、『[[citta|心]]を[[vimokkha|解脱]]させつつ[[passāsa|出息]]しよう』と[[sikkhati|学ぶ]]とき。\\ | ||
| - | 比丘たちよ、比丘はそのとき、[[citta|心]]における[[citta|心]][[anupassati|随観]]者として熱心に[[sampajāna|意識的]]に[[satimā|念を具え]]て住しており、[[loka|世間]]における[[abhijjhā|羨望]]と[[domanassa|憂]]を[[vinaya|調伏]]する。\\ | ||
| - | それはなぜか?\\ | ||
| - | 比丘たちよ、私は、[[muṭṭhassatin|失念]]した[[sampajāna|意識的]]でない者には、[[ānāpānassati|@z@念]]の[[samāhita|定]]の[[bhāvanā|修養]]を説かない。\\ | ||
| - | それゆえ比丘たちよ、ここに比丘はそのとき、[[citta|心]]における[[citta|心]][[anupassati|随観]]者として熱心に[[sampajāna|意識的]]に[[satimā|念を具え]]て住しており、[[loka|世間]]における[[abhijjhā|羨望]]と[[domanassa|憂]]を[[vinaya|調伏]]する。\\ | ||
| - | \\ | ||
| - | 比丘たちよ、およそ比丘が『[[anicca|無常]]を[[anupassati|随観]]しつつ … 中略 …\\ | ||
| - | 『[[virāga|離貪]]を[[anupassati|随観]]しつつ … 中略 …\\ | ||
| - | 『[[nirodha|滅]]を[[anupassati|随観]]しつつ … 中略 …\\ | ||
| - | \\ | ||
| - | 『[[paṭinissajjati|放棄]]を[[anupassati|随観]]しつつ[[assāsa|入息]]しよう』と[[sikkhati|学び]]、『[[paṭinissajjati|放棄]]を[[anupassati|随観]]しつつ[[passāsa|出息]]しよう』と[[sikkhati|学ぶ]]とき。\\ | ||
| - | 比丘たちよ、比丘はそのとき、[[dhamma|諸法]]における[[dhamma|法]][[anupassati|随観]]者として熱心に[[sampajāna|意識的]]に[[satimā|念を具え]]て住しており、[[loka|世間]]における[[abhijjhā|羨望]]と[[domanassa|憂]]を[[vinaya|調伏]]する。\\ | ||
| - | およそ諸[[abhijjhā|羨望]]と諸[[domanassa|憂]]にはその[[pahāna|断]]がある。彼はそれを[[pañña|智慧]]により見て充分に[[ajjhupekkhati|俯瞰]]者になる。\\ | ||
| - | それゆえ比丘たちよ、ここに比丘はそのとき、[[dhamma|諸法]]における[[dhamma|法]][[anupassati|随観]]者として熱心に[[sampajāna|意識的]]に[[satimā|念を具え]]て住しており、[[loka|世間]]における[[abhijjhā|羨望]]と[[domanassa|憂]]を[[vinaya|調伏]]する。\\ | ||
| - | \\ | ||
| - | 比丘たちよ、このように[[bhāvanā|修養]]されこのように[[bahulīkaroti|多修]]された[[ānāpānassati|@z@念]]の[[samāhita|定]]は[[cattārosatipaṭṭhāna|四念処]]を成満させる。\\ | ||
| - | \\ | ||
| - | それでは比丘たちよ、[[cattārosatipaṭṭhāna|四念処]]がどのように[[bhāvanā|修養]]されどのように[[bahulīkaroti|多修]]されて[[satta sambojjhaṅga|七覚支]]を成満させるのか?\\ | ||
| - | 比丘たちよ、比丘が[[kāya|身]]における[[kāya|身]][[anupassati|随観]]者として住しているようなとき、\\ | ||
| - | そのときその比丘には[[upaṭṭhāti|現前]]した[[sati|念]]があり、[[muṭṭhassatin|失念]]されていない。\\ | ||
| - | 比丘たちよ、およそ比丘の[[upaṭṭhāti|現前]]した[[sati|念]]があり、[[muṭṭhassatin|失念]]されていないようなとき、\\ | ||
| - | そのとき比丘の[[satisambojjhaṅga|念覚支]]は[[āraddha|始ま]]っており、そのとき比丘は[[satisambojjhaṅga|念覚支]]を[[bhāvanā|修養]]しており、そのとき比丘の[[satisambojjhaṅga|念覚支]]は[[bhāvanā|修養]]により成満に向かう。\\ | ||
| - | \\ | ||
| - | 彼はそのように[[sati|念者]]として住しつつ、その[[dhamma|法]]を[[pañña|智慧]]により[[pavicinati|分析]]し[[pavicarati|巡考]]し[[parivīmaṃsati|遍査]]に至る。\\ | ||
| - | 比丘たちよ、彼がそのように[[sati|念者]]として住しつつ、その[[dhamma|法]]を[[pañña|智慧]]により[[pavicinati|分析]]し[[pavicarati|巡考]]し[[parivīmaṃsati|遍査]]に至るようなとき、\\ | ||
| - | そのとき比丘の[[dhammavicayasambojjhaṅga|択法覚支]]は[[āraddha|始ま]]っており、そのとき比丘は[[dhammavicayasambojjhaṅga|択法覚支]]を[[bhāvanā|修養]]しており、そのとき比丘の[[dhammavicayasambojjhaṅga|択法覚支]]は[[bhāvanā|修養]]により成満に向かう。\\ | ||
| - | \\ | ||
| - | 彼がその[[dhamma|法]]を[[pañña|智慧]]により[[pavicinati|分析]]し[[pavicarati|巡考]]し[[parivīmaṃsati|遍査]]に至るとき、[[līna|沈滞]]なき[[vīriya|精進]]が[[āraddha|始ま]]っている。\\ | ||
| - | 比丘たちよ、比丘がその[[dhamma|法]]を[[pañña|智慧]]により[[pavicinati|分析]]し[[pavicarati|巡考]]し[[parivīmaṃsati|遍査]]に至り、[[līna|沈滞]]なき[[vīriya|精進]]が[[āraddha|始ま]]っているようなとき、\\ | ||
| - | \\ | ||
| - | そのとき比丘の[[vīriyasambojjhaṅga|精進覚支]]は[[āraddha|始ま]]っており、そのとき比丘は[[vīriyasambojjhaṅga|精進覚支]]を[[bhāvanā|修養]]しており、そのとき比丘の[[vīriyasambojjhaṅga|精進覚支]]は[[bhāvanā|修養]]により成満に向かう。\\ | ||
| - | \\ | ||
| - | \\ | ||
| - | [[vīriya|精進]]が[[āraddha|始ま]]った者には[[nirāmisa|離肉]]の[[pīti|喜悦]]が[[uppajjati|生じる]]。\\ | ||
| - | 比丘たちよ、比丘の[[vīriya|精進]]が[[āraddha|始ま]]り[[nirāmisa|離肉]]の[[pīti|喜悦]]が[[uppajjati|生じる]]ようなとき、\\ | ||
| - | \\ | ||
| - | そのとき比丘の[[pītisambojjhaṅga|喜悦覚支]]は[[āraddha|始ま]]っており、そのとき比丘は[[pītisambojjhaṅga|喜悦覚支]]を[[bhāvanā|修養]]しており、そのとき比丘の[[pītisambojjhaṅga|喜悦覚支]]は[[bhāvanā|修養]]により成満に向かう。\\ | ||
| - | \\ | ||
| - | [[pīti|喜悦]]の[[mano|意]]ある者には[[kāya|身]]も[[passaddhi|軽安]]になり、[[citta|心]]も[[passaddhi|軽安]]になる。\\ | ||
| - | 比丘たちよ、[[pīti|喜悦]]の[[mano|意]]ある比丘の[[kāya|身]]も[[passaddhi|軽安]]になり、[[citta|心]]も[[passaddhi|軽安]]になるようなとき、\\ | ||
| - | そのとき比丘の[[passaddhisambojjhaṅga|軽安覚支]]は[[āraddha|始ま]]っており、そのとき比丘は[[passaddhisambojjhaṅga|軽安覚支]]を[[bhāvanā|修養]]しており、そのとき比丘の[[passaddhisambojjhaṅga|軽安覚支]]は[[bhāvanā|修養]]により成満に向かう。\\ | ||
| - | \\ | ||
| - | \\ | ||
| - | [[kāya|身]]が[[passaddhi|軽安]]になり[[sukha|楽]]ある者の[[citta|心]]は[[samāhita|入定]]する。\\ | ||
| - | 比丘たちよ、[[kāya|身]]が[[passaddhi|軽安]]になり[[sukha|楽]]ある比丘の[[citta|心]]が[[samāhita|入定]]するようなとき、\\ | ||
| - | そのとき比丘の[[samādhisambojjhaṅga|定覚支]]は[[āraddha|始ま]]っており、そのとき比丘は[[samādhisambojjhaṅga|定覚支]]を[[bhāvanā|修養]]しており、そのとき比丘の[[samādhisambojjhaṅga|定覚支]]は[[bhāvanā|修養]]により成満に向かう。\\ | ||
| - | \\ | ||
| - | \\ | ||
| - | 彼はそのように[[samāhita|入定]]した[[citta|心]]に(対して)充分に[[ajjhupekkhati|俯瞰]]者になる。\\ | ||
| - | 比丘たちよ、比丘がそのように[[samāhita|入定]]した[[citta|心]]に(対して)充分に[[ajjhupekkhati|俯瞰]]者になるようなとき、\\ | ||
| - | そのとき比丘の[[upekkhāsambojjhaṅga|捨覚支]]は[[āraddha|始ま]]っており、そのとき比丘は[[upekkhāsambojjhaṅga|捨覚支]]を[[bhāvanā|修養]]しており、そのとき比丘の[[upekkhāsambojjhaṅga|捨覚支]]は[[bhāvanā|修養]]により成満に向かう。\\ | ||
| - | \\ | ||
| - | \\ | ||
| - | 比丘たちよ、比丘が[[vedanā|諸受]]における[[vedanā|受]]随観者として\\ | ||
| - | … 中略 …\\ | ||
| - | [[citta|心]]における[[citta|心]]随観者として … 中略 …\\ | ||
| - | [[dhamma|諸法]]における[[dhamma|法]][[anupassati|随観]]者として住する、\\ | ||
| - | そのときその比丘には[[upaṭṭhāti|現前]]した[[sati|念]]があり、[[muṭṭhassatin|失念]]されていない。\\ | ||
| - | 比丘たちよ、およそ比丘の[[upaṭṭhāti|現前]]した[[sati|念]]があり、[[muṭṭhassatin|失念]]されていないようなとき、\\ | ||
| - | そのとき比丘の[[satisambojjhaṅga|念覚支]]は[[āraddha|始ま]]っており、そのとき比丘は[[satisambojjhaṅga|念覚支]]を[[bhāvanā|修養]]しており、\\ | ||
| - | そのとき比丘の[[satisambojjhaṅga|念覚支]]は[[bhāvanā|修養]]により成満に向かう。 … 中略 …\\ | ||
| - | 彼はそのように[[samāhita|入定]]した[[citta|心]]に(対して)充分に[[ajjhupekkhati|俯瞰]]者になる。\\ | ||
| - | 比丘たちよ、比丘がそのように[[samāhita|入定]]した[[citta|心]]に(対して)充分に[[ajjhupekkhati|俯瞰]]者になるようなとき、\\ | ||
| - | そのとき比丘の[[upekkhāsambojjhaṅga|捨覚支]]は[[āraddha|始ま]]っており、そのとき比丘は[[upekkhāsambojjhaṅga|捨覚支]]を[[bhāvanā|修養]]しており、そのとき比丘の[[upekkhāsambojjhaṅga|捨覚支]]は[[bhāvanā|修養]]により成満に向かう。\\ | ||
| - | \\ | ||
| - | 比丘たちよ、[[cattārosatipaṭṭhāna|四念処]]はこのように[[bhāvanā|修養]]され、このように[[bahulīkaroti|多修]]されると、[[satta sambojjhaṅga|七覚支]]を成満させる。\\ | ||
| - | \\ | ||
| - | それでは比丘たちよ、[[satta sambojjhaṅga|七覚支]]がどのように[[bhāvanā|修養]]されどのように[[bahulīkaroti|多修]]されて[[vijjā|明]]と[[vimutti|解脱]]を成満させるのか?\\ | ||
| - | 比丘たちよ、ここに比丘は、[[viveka|遠離]]に[[nissayati|寄り]]、[[virāga|離貪]]に[[nissayati|寄り]]、[[nirodha|滅]]に[[nissayati|寄り]]、[[vossagga|棄捨]]に[[pariṇāma|推移]]する[[satisambojjhaṅga|念覚支]]を[[bhāvanā|修養]]する。\\ | ||
| - | [[viveka|遠離]]に[[nissayati|寄り]]、[[virāga|離貪]]に[[nissayati|寄り]]、[[nirodha|滅]]に[[nissayati|寄り]]、[[vossagga|棄捨]]に[[pariṇāma|推移]]する[[dhammavicayasambojjhaṅga|択法覚支]]を[[bhāvanā|修養]]する。 … 中略 …\\ | ||
| - | [[viveka|遠離]]に[[nissayati|寄り]]、[[virāga|離貪]]に[[nissayati|寄り]]、[[nirodha|滅]]に[[nissayati|寄り]]、[[vossagga|棄捨]]に[[pariṇāma|推移]]する[[upekkhāsambojjhaṅga|捨覚支]]を[[bhāvanā|修養]]する。\\ | ||
| - | 比丘たちよ、[[satta sambojjhaṅga|七覚支]]がこのように[[bhāvanā|修養]]され、このように[[bahulīkaroti|多修]]されると、[[vijjā|明]]と[[vimutti|解脱]]を成満させる」と。\\ | ||
| - | </ | ||
| - | <WRAP half column> | ||
| - | Atha kho sambahulā bhikkhū yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; | ||
| - | upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu.\\ | ||
| - | Ekamantaṃ nisinne kho te bhikkhū bhagavā etadavoca .\\ | ||
| - | ‘‘atthi nu kho, bhikkhave, ekadhammo bhāvito bahulīkato cattāro dhamme paripūreti, | ||
| - | ‘‘Bhagavaṃmūlakā no, bhante, dhammā…pe…\\ | ||
| - | bhagavato sutvā bhikkhū dhāressantī’’ti.\\ | ||
| - | \\ | ||
| - | ‘‘Atthi, | ||
| - | \\ | ||
| - | ‘‘Katamo ca, bhikkhave, ekadhammo bhāvito bahulīkato cattāro dhamme paripūreti, | ||
| - | Ānāpānassatisamādhi, | ||
| - | \\ | ||
| - | ‘‘Kathaṃ bhāvito ca, bhikkhave, ānāpānassatisamādhi kathaṃ bahulīkato cattāro satipaṭṭhāne paripūreti? | ||
| - | Idha, bhikkhave, bhikkhu araññagato vā rukkhamūlagato vā suññāgāragato vā nisīdati pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya parimukhaṃ satiṃ upaṭṭhapetvā.\\ | ||
| - | So satova assasati, satova passasati…pe…\\ | ||
| - | \\ | ||
| - | \\ | ||
| - | ‘paṭinissaggānupassī assasissāmī’ti sikkhati, ‘paṭinissaggānupassī passasissāmī’ti sikkhati’’.\\ | ||
| - | \\ | ||
| - | ‘‘Yasmiṃ samaye, bhikkhave, bhikkhu dīghaṃ vā assasanto ‘dīghaṃ assasāmī’ti pajānāti, dīghaṃ vā passasanto ‘dīghaṃ passasāmī’ti pajānāti, rassaṃ vā assasanto ‘rassaṃ assasāmī’ti pajānāti…pe…\\ | ||
| - | sabbakāyappaṭisaṃvedī…pe…\\ | ||
| - | \\ | ||
| - | ‘passambhayaṃ kāyasaṅkhāraṃ assasissāmī’ti sikkhati, ‘passambhayaṃ kāyasaṅkhāraṃ passasissāmī’ti sikkhati .\\ | ||
| - | kāye kāyānupassī, | ||
| - | Taṃ kissa hetu?\\ | ||
| - | Kāyaññatarāhaṃ, | ||
| - | assāsapassāsaṃ.\\ | ||
| - | Tasmātiha, bhikkhave, kāye kāyānupassī bhikkhu tasmiṃ samaye viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ.\\ | ||
| - | \\ | ||
| - | \\ | ||
| - | ‘‘Yasmiṃ samaye, bhikkhave, bhikkhu pītippaṭisaṃvedī…pe…\\ | ||
| - | \\ | ||
| - | sukhappaṭisaṃvedī…pe…\\ | ||
| - | cittasaṅkhārappaṭisaṃvedī…pe…\\ | ||
| - | \\ | ||
| - | ‘passambhayaṃ cittasaṅkhāraṃ assasissāmī’ti sikkhati, ‘passambhayaṃ cittasaṅkhāraṃ passasissāmī’ti sikkhati .\\ | ||
| - | vedanāsu vedanānupassī, | ||
| - | Taṃ kissa hetu?\\ | ||
| - | Vedanāññatarāhaṃ, | ||
| - | assāsapassāsānaṃ sādhukaṃ manasikāraṃ.\\ | ||
| - | Tasmātiha, bhikkhave, vedanāsu vedanānupassī bhikkhu tasmiṃ samaye viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ.\\ | ||
| - | \\ | ||
| - | ‘‘Yasmiṃ samaye, bhikkhave, bhikkhu cittappaṭisaṃvedī…pe…\\ | ||
| - | \\ | ||
| - | abhippamodayaṃ cittaṃ…pe…\\ | ||
| - | \\ | ||
| - | ‘samādahaṃ cittaṃ assasissāmī’ti sikkhati, ‘samādahaṃ cittaṃ passasissāmī’ti sikkhati;\\ | ||
| - | \\ | ||
| - | ‘vimocayaṃ cittaṃ assasissāmī’ti sikkhati, ‘vimocayaṃ cittaṃ passasissāmī’ti sikkhati .\\ | ||
| - | citte cittānupassī, | ||
| - | Taṃ kissa hetu?\\ | ||
| - | Nāhaṃ, bhikkhave, muṭṭhassatissa asampajānassa ānāpānassatisamādhibhāvanaṃ vadāmi.\\ | ||
| - | Tasmātiha, bhikkhave, citte cittānupassī bhikkhu tasmiṃ samaye viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ.\\ | ||
| - | \\ | ||
| - | \\ | ||
| - | ‘‘Yasmiṃ samaye, bhikkhave, bhikkhu aniccānupassī…pe…\\ | ||
| - | \\ | ||
| - | virāgānupassī…pe…\\ | ||
| - | nirodhānupassī…pe…\\ | ||
| - | \\ | ||
| - | ‘paṭinissaggānupassī assasissāmī’ti sikkhati, ‘paṭinissaggānupassī passasissāmī’ti sikkhati .\\ | ||
| - | dhammesu dhammānupassī, | ||
| - | So yaṃ taṃ hoti abhijjhādomanassānaṃ pahānaṃ taṃ paññāya disvā sādhukaṃ ajjhupekkhitā hoti.\\ | ||
| - | Tasmātiha, bhikkhave, dhammesu dhammānupassī bhikkhu tasmiṃ samaye viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ.\\ | ||
| - | \\ | ||
| - | ‘‘Evaṃ bhāvito kho, bhikkhave, ānāpānassatisamādhi evaṃ bahulīkato cattāro satipaṭṭhāne paripūreti.\\ | ||
| - | \\ | ||
| - | ‘‘Kathaṃ bhāvitā ca, bhikkhave, cattāro satipaṭṭhānā kathaṃ bahulīkatā satta bojjhaṅge paripūrenti? | ||
| - | Yasmiṃ samaye, bhikkhave, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati .\\ | ||
| - | \\ | ||
| - | upaṭṭhitāssa tasmiṃ samaye bhikkhuno sati hoti asammuṭṭhā.\\ | ||
| - | Yasmiṃ samaye, bhikkhave, bhikkhuno upaṭṭhitā sati hoti asammuṭṭhā .\\ | ||
| - | satisambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno āraddho hoti, satisambojjhaṅgaṃ tasmiṃ samaye bhikkhu bhāveti, satisambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṃ gacchati.\\ | ||
| - | \\ | ||
| - | ‘‘So tathā sato viharanto taṃ dhammaṃ paññāya pavicinati pavicarati parivīmaṃsamāpajjati.\\ | ||
| - | Yasmiṃ samaye, bhikkhave, bhikkhu tathā sato viharanto taṃ dhammaṃ paññāya pavicinati pavicarati parivīmaṃsamāpajjati .\\ | ||
| - | dhammavicayasambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno āraddho hoti, dhammavicayasambojjhaṅgaṃ tasmiṃ samaye bhikkhu bhāveti, dhammavicayasambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṃ gacchati.\\ | ||
| - | ‘‘Tassa taṃ dhammaṃ paññāya pavicinato pavicarato parivīmaṃsamāpajjato āraddhaṃ hoti vīriyaṃ asallīnaṃ.\\ | ||
| - | Yasmiṃ samaye, bhikkhave, bhikkhuno taṃ dhammaṃ paññāya pavicinato pavicarato parivīmaṃsamāpajjato āraddhaṃ hoti vīriyaṃ asallīnaṃ .\\ | ||
| - | vīriyasambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno āraddho hoti, vīriyasambojjhaṅgaṃ tasmiṃ samaye bhikkhu bhāveti, vīriyasambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṃ gacchati.\\ | ||
| - | \\ | ||
| - | ‘‘Āraddhavīriyassa uppajjati pīti nirāmisā.\\ | ||
| - | Yasmiṃ samaye, bhikkhave, bhikkhuno āraddhavīriyassa uppajjati pīti nirāmisā .\\ | ||
| - | pītisambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno āraddho hoti, pītisambojjhaṅgaṃ tasmiṃ samaye bhikkhu bhāveti, pītisambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṃ gacchati.\\ | ||
| - | \\ | ||
| - | ‘‘Pītimanassa kāyopi passambhati, | ||
| - | Yasmiṃ samaye, bhikkhave, bhikkhuno pītimanassa kāyopi passambhati, | ||
| - | passaddhisambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno āraddho hoti, passaddhisambojjhaṅgaṃ tasmiṃ samaye bhikkhu bhāveti, passaddhisambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṃ gacchati.\\ | ||
| - | \\ | ||
| - | ‘‘Passaddhakāyassa sukhino cittaṃ samādhiyati.\\ | ||
| - | Yasmiṃ samaye, bhikkhave, bhikkhuno passaddhakāyassa sukhino cittaṃ samādhiyati .\\ | ||
| - | samādhisambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno āraddho hoti, samādhisambojjhaṅgaṃ tasmiṃ samaye bhikkhu bhāveti, samādhisambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṃ gacchati.\\ | ||
| - | ‘‘So tathāsamāhitaṃ cittaṃ sādhukaṃ ajjhupekkhitā hoti.\\ | ||
| - | Yasmiṃ samaye, bhikkhave, bhikkhu tathāsamāhitaṃ cittaṃ sādhukaṃ ajjhupekkhitā hoti .\\ | ||
| - | upekkhāsambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno āraddho hoti, upekkhāsambojjhaṅgaṃ tasmiṃ samaye bhikkhu bhāveti, upekkhāsambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṃ gacchati.\\ | ||
| - | ‘‘Yasmiṃ samaye, bhikkhave, bhikkhu vedanāsu…pe…\\ | ||
| - | \\ | ||
| - | citte…pe…\\ | ||
| - | dhammesu dhammānupassī viharati .\\ | ||
| - | upaṭṭhitāssa tasmiṃ samaye bhikkhuno sati hoti asammuṭṭhā.\\ | ||
| - | Yasmiṃ samaye, bhikkhave, bhikkhuno upaṭṭhitā sati hoti asammuṭṭhā .\\ | ||
| - | satisambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno āraddho hoti, satisambojjhaṅgaṃ tasmiṃ samaye bhikkhu bhāveti .\\ | ||
| - | satisambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṃ gacchati…pe….\\ | ||
| - | So tathāsamāhitaṃ cittaṃ sādhukaṃ ajjhupekkhitā hoti.\\ | ||
| - | Yasmiṃ samaye, bhikkhave, bhikkhu tathāsamāhitaṃ cittaṃ sādhukaṃ ajjhupekkhitā hoti .\\ | ||
| - | upekkhāsambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno āraddho hoti, upekkhāsambojjhaṅgaṃ tasmiṃ samaye bhikkhu bhāveti, upekkhāsambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṃ gacchati.\\ | ||
| - | Evaṃ bhāvitā kho, bhikkhave, cattāro satipaṭṭhānā evaṃ bahulīkatā satta bojjhaṅge paripūrenti.\\ | ||
| - | \\ | ||
| - | ‘‘Kathaṃ bhāvitā ca, bhikkhave, satta bojjhaṅgā kathaṃ bahulīkatā vijjāvimuttiṃ paripūrenti? | ||
| - | Idha, bhikkhave, bhikkhu satisambojjhaṅgaṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ; | ||
| - | dhammavicayasambojjhaṅgaṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ…pe…\\ | ||
| - | upekkhāsambojjhaṅgaṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ.\\ | ||
| - | Evaṃ bhāvitā kho, bhikkhave, satta bojjhaṅgā evaṃ bahulīkatā vijjāvimuttiṃ paripūrentī’’ti.\\ | ||
| - | </ | ||
| - | </ | ||
| + | |Atha kho sambahulā bhikkhū yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; | ||
| + | |upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu.| 近づくと世尊に[[abhivādeti|礼拝]]して一隅に座った。| | ||
| + | |Ekamantaṃ nisinne kho te bhikkhū bhagavā etadavoca .| 一隅に座ったその比丘たちに、世尊はこう言われた。| | ||
| + | |‘‘atthi nu kho, bhikkhave, ekadhammo bhāvito bahulīkato cattāro dhamme paripūreti, | ||
| + | |‘‘Bhagavaṃmūlakā no, bhante, dhammā…pe…|「尊者よ、我々の[[dhamma|法]]は世尊を[[mūla|根本]]とし、 …中略…| | ||
| + | |bhagavato sutvā bhikkhū dhāressantī’’ti.| 世尊の(法を)聞いて、比丘たちは[[dhāreti|保持]]するでしょう」と。| | ||
| + | |‘‘Atthi, | ||
| + | |‘‘Katamo ca, bhikkhave, ekadhammo bhāvito bahulīkato cattāro dhamme paripūreti, | ||
| + | |Ānāpānassatisamādhi, | ||
| + | |‘‘Kathaṃ bhāvito ca, bhikkhave, ānāpānassatisamādhi kathaṃ bahulīkato cattāro satipaṭṭhāne paripūreti? | ||
| + | |Idha, bhikkhave, bhikkhu araññagato vā rukkhamūlagato vā suññāgāragato vā nisīdati pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya parimukhaṃ satiṃ upaṭṭhapetvā.| 比丘たちよ、ここに比丘は森に行くか、樹の根元に行くか、あるいは[[suñña|空]]き家に行き、[[pallaṅka|結跏]]を組み、[[uju|まっすぐ]]に[[kāya|身]]を[[paṇidahati|定置]]して、[[parimukha|面前]]に[[sati|念]]を[[upaṭṭhāti|現前]]させて座ります。| | ||
| + | |So satova assasati, satova passasati…pe…| 彼はただ[[sati|念]]じて[[assāsa|入息]]し、ただ[[sati|念]]じて[[passāsa|出息]]します。 …中略…| | ||
| + | |‘paṭinissaggānupassī assasissāmī’ti sikkhati, ‘paṭinissaggānupassī passasissāmī’ti sikkhati’’.|『[[paṭinissajjati|放棄]]を[[anupassati|随観]]しつつ[[assāsa|入息]]しよう』と[[sikkhati|学び]]、『[[paṭinissajjati|放棄]]を[[anupassati|随観]]しつつ[[passāsa|出息]]しよう』と[[sikkhati|学び]]ます。| | ||
| + | |‘‘Yasmiṃ samaye, bhikkhave, bhikkhu dīghaṃ vā assasanto ‘dīghaṃ assasāmī’ti pajānāti, dīghaṃ vā passasanto ‘dīghaṃ passasāmī’ti pajānāti, rassaṃ vā assasanto ‘rassaṃ assasāmī’ti pajānāti…pe…| さて比丘たちよ、比丘が長く[[assāsa|入息]]しつつ『長く[[assāsa|入息]]している』と[[pajānāti|了知]]し、長く[[passāsa|出息]]しつつ『長く[[passāsa|出息]]している』と[[pajānāti|了知]]し、| | ||
| + | |sabbakāyappaṭisaṃvedī…pe…|『全[[kāya|身]]を[[paṭisaṃvedayati|体験]]しつつ入息しよう』と学び、 …中略…| | ||
| + | |‘passambhayaṃ kāyasaṅkhāraṃ assasissāmī’ti sikkhati, ‘passambhayaṃ kāyasaṅkhāraṃ passasissāmī’ti sikkhati .|『[[kāyasaṅkhāra|身行]]を[[passaddhi|鎮め]]つつ[[assāsa|入息]]しよう』と[[sikkhati|学び]]、『[[kāyasaṅkhāra|身行]]を[[passaddhi|鎮め]]つつ[[passāsa|出息]]しよう』と[[sikkhati|学ぶ]]とき、| | ||
| + | |kāye kāyānupassī, | ||
| + | |Taṃ kissa hetu? | ||
| + | |Kāyaññatarāhaṃ, | ||
| + | |assāsapassāsaṃ.| [[assāsa|入息]]・[[passāsa|出息]]です。| | ||
| + | |Tasmātiha, | ||
| + | |‘‘Yasmiṃ samaye, bhikkhave, bhikkhu pītippaṭisaṃvedī…pe…| さて比丘たちよ、比丘が『[[pīti|喜悦]]を[[paṭisaṃvedayati|体験]]しつつ入息しよう』と[[sikkhati|学び]]、 …中略…| | ||
| + | |sukhappaṭisaṃvedī…pe…|『[[sukha|楽]]を[[paṭisaṃvedayati|体験]]しつつ …中略…| | ||
| + | |cittasaṅkhārappaṭisaṃvedī…pe…|『[[cittasaṅkhāra|心行]]を[[paṭisaṃvedayati|体験]]しつつ …中略…| | ||
| + | |‘passambhayaṃ cittasaṅkhāraṃ assasissāmī’ti sikkhati, ‘passambhayaṃ cittasaṅkhāraṃ passasissāmī’ti sikkhati .|『[[cittasaṅkhāra|心行]]を[[passaddhi|鎮め]]つつ[[assāsa|入息]]しよう』と[[sikkhati|学び]]、『[[cittasaṅkhāra|心行]]を[[passaddhi|鎮め]]つつ[[passāsa|出息]]しよう』と[[sikkhati|学ぶ]]とき、| | ||
| + | |vedanāsu vedanānupassī, | ||
| + | |Taṃ kissa hetu? | ||
| + | |Vedanāññatarāhaṃ, | ||
| + | |assāsapassāsānaṃ sādhukaṃ manasikāraṃ.| [[assāsa|入息]]・[[passāsa|出息]]の充分な[[manasikāra|作意]]です。| | ||
| + | |Tasmātiha, | ||
| + | |‘‘Yasmiṃ samaye, bhikkhave, bhikkhu cittappaṭisaṃvedī…pe…| さて比丘たちよ、比丘が『[[citta|心]]を[[paṭisaṃvedayati|体験]]しつつ入息しよう』と[[sikkhati|学び]]、 …中略…| | ||
| + | |abhippamodayaṃ cittaṃ…pe…|『[[citta|心]]を大いに[[pāmojja|悦]]ばせつつ入息しよう』と …中略…| | ||
| + | |‘samādahaṃ cittaṃ assasissāmī’ti sikkhati, ‘samādahaṃ cittaṃ passasissāmī’ti sikkhati; | ||
| + | |‘vimocayaṃ cittaṃ assasissāmī’ti sikkhati, ‘vimocayaṃ cittaṃ passasissāmī’ti sikkhati .|『[[citta|心]]を[[vimokkha|解脱]]させつつ[[assāsa|入息]]しよう』と[[sikkhati|学び]]、『[[citta|心]]を[[vimokkha|解脱]]させつつ[[passāsa|出息]]しよう』と[[sikkhati|学ぶ]]とき、| | ||
| + | |citte cittānupassī, | ||
| + | |Taṃ kissa hetu? | ||
| + | |Nāhaṃ, bhikkhave, muṭṭhassatissa asampajānassa ānāpānassatisamādhibhāvanaṃ vadāmi.| 比丘たちよ、私は[[muṭṭhassatin|失念]]した[[sampajāna|正知]]なき者には、[[ānāpānassati|入出息念]]の[[samāhita|定]]の[[bhāvanā|修養]]を説かないからです。| | ||
| + | |Tasmātiha, | ||
| + | |‘‘Yasmiṃ samaye, bhikkhave, bhikkhu aniccānupassī…pe…| さて比丘たちよ、比丘が『[[anicca|無常]]を[[anupassati|随観]]しつつ[[assāsa|入息]]しよう』と[[sikkhati|学び]]、 …中略…| | ||
| + | |virāgānupassī…pe…|『[[virāga|離貪]]を[[anupassati|随観]]しつつ[[assāsa|入息]]しよう』と …中略…| | ||
| + | |nirodhānupassī…pe…|『[[nirodha|滅]]を[[anupassati|随観]]しつつ[[assāsa|入息]]しよう』と …中略…| | ||
| + | |‘paṭinissaggānupassī assasissāmī’ti sikkhati, ‘paṭinissaggānupassī passasissāmī’ti sikkhati .|『[[paṭinissajjati|放棄]]を[[anupassati|随観]]しつつ[[assāsa|入息]]しよう』と[[sikkhati|学び]]、『[[paṭinissajjati|放棄]]を[[anupassati|随観]]しつつ[[passāsa|出息]]しよう』と[[sikkhati|学ぶ]]とき、| | ||
| + | |dhammesu dhammānupassī, | ||
| + | |So yaṃ taṃ hoti abhijjhādomanassānaṃ pahānaṃ taṃ paññāya disvā sādhukaṃ ajjhupekkhitā hoti.| その比丘は、[[abhijjhā|羨望]]と[[domanassa|憂]]の[[pahāna|断]]であるそのことを、[[pañña|智慧]]によって見て、充分に[[ajjhupekkhati|俯瞰]]する者となります。| | ||
| + | |Tasmātiha, | ||
| + | |‘‘Evaṃ bhāvito kho, bhikkhave, ānāpānassatisamādhi evaṃ bahulīkato cattāro satipaṭṭhāne paripūreti.| 比丘たちよ、[[ānāpānassati|入出息念]]の[[samāhita|定]]はこのように[[bhāvanā|修養]]され、このように[[bahulīkaroti|多修]]されると、[[cattārosatipaṭṭhāna|四念処]]を成満させます。| | ||
| + | |‘‘Kathaṃ bhāvitā ca, bhikkhave, cattāro satipaṭṭhānā kathaṃ bahulīkatā satta bojjhaṅge paripūrenti? | ||
| + | |Yasmiṃ samaye, bhikkhave, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati .| さて比丘たちよ、比丘が[[kāya|身]]において[[kāya|身]]を[[anupassati|随観]]し住するとき、| | ||
| + | |upaṭṭhitāssa tasmiṃ samaye bhikkhuno sati hoti asammuṭṭhā.| そのとき、その比丘の[[sati|念]]は忘失なく、[[upaṭṭhāti|現前]]しています。| | ||
| + | |Yasmiṃ samaye, bhikkhave, bhikkhuno upaṭṭhitā sati hoti asammuṭṭhā .| さて比丘たちよ、比丘の[[sati|念]]が忘失なく、[[upaṭṭhāti|現前]]しているとき、| | ||
| + | |satisambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno āraddho hoti, satisambojjhaṅgaṃ tasmiṃ samaye bhikkhu bhāveti, satisambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṃ gacchati.| そのとき比丘の[[satisambojjhaṅga|念覚支]]は[[āraddha|始ま]]っており、そのとき比丘は[[satisambojjhaṅga|念覚支]]を[[bhāvanā|修養]]しており、そのとき比丘の[[satisambojjhaṅga|念覚支]]は[[bhāvanā|修養]]の成満に向かいます。| | ||
| + | |‘‘So tathā sato viharanto taṃ dhammaṃ paññāya pavicinati pavicarati parivīmaṃsamāpajjati.| そのように[[sati|念]]じつつ住する彼は、その[[dhamma|法]]を[[pañña|智慧]]によって[[pavicinati|分析]]し、[[pavicarati|巡考]]し、[[parivīmaṃsati|遍査]]に至ります。| | ||
| + | |Yasmiṃ samaye, bhikkhave, bhikkhu tathā sato viharanto taṃ dhammaṃ paññāya pavicinati pavicarati parivīmaṃsamāpajjati .| さて比丘たちよ、そのように[[sati|念]]じつつ住する比丘が、その[[dhamma|法]]を[[pañña|智慧]]によって[[pavicinati|分析]]し、[[pavicarati|巡考]]し、[[parivīmaṃsati|遍査]]に至るとき、| | ||
| + | |dhammavicayasambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno āraddho hoti, dhammavicayasambojjhaṅgaṃ tasmiṃ samaye bhikkhu bhāveti, dhammavicayasambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṃ gacchati.| そのとき比丘の[[dhammavicayasambojjhaṅga|択法覚支]]は[[āraddha|始ま]]っており、そのとき比丘は[[dhammavicayasambojjhaṅga|択法覚支]]を[[bhāvanā|修養]]しており、そのとき比丘の[[dhammavicayasambojjhaṅga|択法覚支]]は[[bhāvanā|修養]]の成満に向かいます。| | ||
| + | |‘‘Tassa taṃ dhammaṃ paññāya pavicinato pavicarato parivīmaṃsamāpajjato āraddhaṃ hoti vīriyaṃ asallīnaṃ.| 彼がその[[dhamma|法]]を[[pañña|智慧]]によって[[pavicinati|分析]]し、[[pavicarati|巡考]]し、[[parivīmaṃsati|遍査]]に至るとき、[[līna|沈滞]]なき[[vīriya|精進]]が[[āraddha|始ま]]っています。| | ||
| + | |Yasmiṃ samaye, bhikkhave, bhikkhuno taṃ dhammaṃ paññāya pavicinato pavicarato parivīmaṃsamāpajjato āraddhaṃ hoti vīriyaṃ asallīnaṃ .| さて比丘たちよ、その[[dhamma|法]]を[[pañña|智慧]]によって[[pavicinati|分析]]し、[[pavicarati|巡考]]し、[[parivīmaṃsati|遍査]]に至る比丘に、[[līna|沈滞]]なき[[vīriya|精進]]が[[āraddha|始ま]]っているとき、| | ||
| + | |vīriyasambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno āraddho hoti, vīriyasambojjhaṅgaṃ tasmiṃ samaye bhikkhu bhāveti, vīriyasambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṃ gacchati.| そのとき比丘の[[vīriyasambojjhaṅga|精進覚支]]は[[āraddha|始ま]]っており、そのとき比丘は[[vīriyasambojjhaṅga|精進覚支]]を[[bhāvanā|修養]]しており、そのとき比丘の[[vīriyasambojjhaṅga|精進覚支]]は[[bhāvanā|修養]]の成満に向かいます。| | ||
| + | |‘‘Āraddhavīriyassa uppajjati pīti nirāmisā.| [[vīriya|精進]]が[[āraddha|始ま]]った者には[[nirāmisa|離肉]]の[[pīti|喜悦]]が[[uppajjati|生じま]]す。| | ||
| + | |Yasmiṃ samaye, bhikkhave, bhikkhuno āraddhavīriyassa uppajjati pīti nirāmisā .| さて比丘たちよ、[[vīriya|精進]]が[[āraddha|始ま]]った比丘に[[nirāmisa|離肉]]の[[pīti|喜悦]]が[[uppajjati|生じる]]とき、| | ||
| + | |pītisambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno āraddho hoti, pītisambojjhaṅgaṃ tasmiṃ samaye bhikkhu bhāveti, pītisambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṃ gacchati.| そのとき比丘の[[pītisambojjhaṅga|喜悦覚支]]は[[āraddha|始ま]]っており、そのとき比丘は[[pītisambojjhaṅga|喜悦覚支]]を[[bhāvanā|修養]]しており、そのとき比丘の[[pītisambojjhaṅga|喜悦覚支]]は[[bhāvanā|修養]]の成満に向かいます。| | ||
| + | |‘‘Pītimanassa kāyopi passambhati, | ||
| + | |Yasmiṃ samaye, bhikkhave, bhikkhuno pītimanassa kāyopi passambhati, | ||
| + | |passaddhisambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno āraddho hoti, passaddhisambojjhaṅgaṃ tasmiṃ samaye bhikkhu bhāveti, passaddhisambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṃ gacchati.| そのとき比丘の[[passaddhisambojjhaṅga|軽安覚支]]は[[āraddha|始ま]]っており、そのとき比丘は[[passaddhisambojjhaṅga|軽安覚支]]を[[bhāvanā|修養]]しており、そのとき比丘の[[passaddhisambojjhaṅga|軽安覚支]]は[[bhāvanā|修養]]の成満に向かいます。| | ||
| + | |‘‘Passaddhakāyassa sukhino cittaṃ samādhiyati.| [[kāya|身]]が[[passaddhi|軽安]]になり[[sukha|楽]]ある者の[[citta|心]]は[[samāhita|定ま]]ります。| | ||
| + | |Yasmiṃ samaye, bhikkhave, bhikkhuno passaddhakāyassa sukhino cittaṃ samādhiyati .| さて比丘たちよ、比丘の[[kāya|身]]が[[passaddhi|軽安]]になり[[sukha|楽]]ある者の[[citta|心]]が[[samāhita|定ま]]るとき、| | ||
| + | |samādhisambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno āraddho hoti, samādhisambojjhaṅgaṃ tasmiṃ samaye bhikkhu bhāveti, samādhisambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṃ gacchati.| そのとき比丘の[[samādhisambojjhaṅga|定覚支]]は[[āraddha|始ま]]っており、そのとき比丘は[[samādhisambojjhaṅga|定覚支]]を[[bhāvanā|修養]]しており、そのとき比丘の[[samādhisambojjhaṅga|定覚支]]は[[bhāvanā|修養]]の成満に向かいます。| | ||
| + | |‘‘So tathāsamāhitaṃ cittaṃ sādhukaṃ ajjhupekkhitā hoti.| 彼はそのように[[samāhita|定ま]]った[[citta|心]]を充分に[[ajjhupekkhati|俯瞰]]する者となります。| | ||
| + | |Yasmiṃ samaye, bhikkhave, bhikkhu tathāsamāhitaṃ cittaṃ sādhukaṃ ajjhupekkhitā hoti .| さて比丘たちよ、比丘がそのように[[samāhita|定ま]]った[[citta|心]]を充分に[[ajjhupekkhati|俯瞰]]する者となるとき、| | ||
| + | |upekkhāsambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno āraddho hoti, upekkhāsambojjhaṅgaṃ tasmiṃ samaye bhikkhu bhāveti, upekkhāsambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṃ gacchati.| そのとき比丘の[[upekkhāsambojjhaṅga|捨覚支]]は[[āraddha|始ま]]っており、そのとき比丘は[[upekkhāsambojjhaṅga|捨覚支]]を[[bhāvanā|修養]]しており、そのとき比丘の[[upekkhāsambojjhaṅga|捨覚支]]は[[bhāvanā|修養]]の成満に向かいます。| | ||
| + | |‘‘Yasmiṃ samaye, bhikkhave, bhikkhu vedanāsu…pe…| さて比丘たちよ、比丘が[[vedanā|諸受]]において[[vedanā|受]]を随観し住するとき、 …中略…| | ||
| + | |citte…pe…| [[citta|心]]において …中略…| | ||
| + | |dhammesu dhammānupassī viharati .| [[dhamma|諸法]]において[[dhamma|法]]を[[anupassati|随観]]し住するとき、| | ||
| + | |upaṭṭhitāssa tasmiṃ samaye bhikkhuno sati hoti asammuṭṭhā.| そのとき、その比丘の[[sati|念]]は忘失なく、[[upaṭṭhāti|現前]]しています。| | ||
| + | |Yasmiṃ samaye, bhikkhave, bhikkhuno upaṭṭhitā sati hoti asammuṭṭhā .| さて比丘たちよ、比丘の[[sati|念]]が忘失なく、[[upaṭṭhāti|現前]]しているとき、| | ||
| + | |satisambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno āraddho hoti, satisambojjhaṅgaṃ tasmiṃ samaye bhikkhu bhāveti .| そのとき比丘の[[satisambojjhaṅga|念覚支]]は[[āraddha|始ま]]っており、そのとき比丘は[[satisambojjhaṅga|念覚支]]を[[bhāvanā|修養]]しており、そのとき比丘の[[satisambojjhaṅga|念覚支]]は[[bhāvanā|修養]]の成満に向かいます。| | ||
| + | |satisambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṃ gacchati…pe….| そのとき比丘の[[satisambojjhaṅga|念覚支]]は、[[bhāvanā|修養]]の成満に向かいます。 …中略…| | ||
| + | |So tathāsamāhitaṃ cittaṃ sādhukaṃ ajjhupekkhitā hoti.| 彼はそのように[[samāhita|定ま]]った[[citta|心]]を充分に[[ajjhupekkhati|俯瞰]]する者となります。| | ||
| + | |Yasmiṃ samaye, bhikkhave, bhikkhu tathāsamāhitaṃ cittaṃ sādhukaṃ ajjhupekkhitā hoti .| さて比丘たちよ、比丘がそのように[[samāhita|定ま]]った[[citta|心]]を充分に[[ajjhupekkhati|俯瞰]]する者となるとき、| | ||
| + | |upekkhāsambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno āraddho hoti, upekkhāsambojjhaṅgaṃ tasmiṃ samaye bhikkhu bhāveti, upekkhāsambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṃ gacchati.| そのとき比丘の[[upekkhāsambojjhaṅga|捨覚支]]は[[āraddha|始ま]]っており、そのとき比丘は[[upekkhāsambojjhaṅga|捨覚支]]を[[bhāvanā|修養]]しており、そのとき比丘の[[upekkhāsambojjhaṅga|捨覚支]]は[[bhāvanā|修養]]の成満に向かいます。| | ||
| + | |Evaṃ bhāvitā kho, bhikkhave, cattāro satipaṭṭhānā evaṃ bahulīkatā satta bojjhaṅge paripūrenti.| 比丘たちよ、[[cattārosatipaṭṭhāna|四念処]]はこのように[[bhāvanā|修養]]され、このように[[bahulīkaroti|多修]]されると、[[satta sambojjhaṅga|七覚支]]を成満させます。| | ||
| + | |‘‘Kathaṃ bhāvitā ca, bhikkhave, satta bojjhaṅgā kathaṃ bahulīkatā vijjāvimuttiṃ paripūrenti? | ||
| + | |Idha, bhikkhave, bhikkhu satisambojjhaṅgaṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ; | ||
| + | |dhammavicayasambojjhaṅgaṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ…pe…| [[dhammavicayasambojjhaṅga|択法覚支]]を[[bhāvanā|修養]]し、[[viveka|遠離]]に[[nissayati|寄せ]]、[[virāga|離貪]]に[[nissayati|寄せ]]、[[nirodha|滅]]に[[nissayati|寄せ]]、[[vossagga|棄捨]]に推移します。 …中略…| | ||
| + | |upekkhāsambojjhaṅgaṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ.| [[upekkhāsambojjhaṅga|捨覚支]]を[[bhāvanā|修養]]し、[[viveka|遠離]]に[[nissayati|寄せ]]、[[virāga|離貪]]に[[nissayati|寄せ]]、[[nirodha|滅]]に[[nissayati|寄せ]]、[[vossagga|棄捨]]に推移します。| | ||
| + | |Evaṃ bhāvitā kho, bhikkhave, satta bojjhaṅgā evaṃ bahulīkatā vijjāvimuttiṃ paripūrentī’’ti.| 比丘たちよ、[[satta sambojjhaṅga|七覚支]]はこのように[[bhāvanā|修養]]され、このように[[bahulīkaroti|多修]]されると、[[vijjā|明]]と[[vimutti|解脱]]を成満させます」と。| | ||
sn54.16.1768430088.txt.gz · 最終更新: by h1roemon
