sn54.16
sn54.16『第二比丘経』Dutiyabhikkhusuttaṃ
| Atha kho sambahulā bhikkhū yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; | さて多数の比丘が世尊のもとに近づいた。 |
| upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. | 近づくと世尊に礼拝して一隅に座った。 |
| Ekamantaṃ nisinne kho te bhikkhū bhagavā etadavoca . | 一隅に座ったその比丘たちに、世尊はこう言われた。 |
| ‘‘atthi nu kho, bhikkhave, ekadhammo bhāvito bahulīkato cattāro dhamme paripūreti, cattāro dhammā bhāvitā bahulīkatā satta dhamme paripūrenti, satta dhammā bhāvitā bahulīkatā dve dhamme paripūrentī’’ti? | 「比丘たちよ、いったい、修養され多修されると四法を成満させ、四法が修養され多修されると七法を成満させ、七法が修養され多修されると二法を成満させるような一法はありますか?」と。 |
| ‘‘Bhagavaṃmūlakā no, bhante, dhammā…pe… | 「尊者よ、我々の法は世尊を根本とし、 …中略… |
| bhagavato sutvā bhikkhū dhāressantī’’ti. | 世尊の(法を)聞いて、比丘たちは保持するでしょう」と。 |
| ‘‘Atthi, bhikkhave, ekadhammo bhāvito bahulīkato cattāro dhamme paripūreti, cattāro dhammā bhāvitā bahulīkatā satta dhamme paripūrenti, satta dhammā bhāvitā bahulīkatā dve dhamme paripūrenti’’. | 「比丘たちよ、修養され多修されると四法を成満させ、四法が修養され多修されると七法を成満させ、七法が修養され多修されると二法を成満させるような一法があります。 |
| ‘‘Katamo ca, bhikkhave, ekadhammo bhāvito bahulīkato cattāro dhamme paripūreti, cattāro dhammā bhāvitā bahulīkatā satta dhamme paripūrenti, satta dhammā bhāvitā bahulīkatā dve dhamme paripūrenti? | では比丘たちよ、修養され多修されると四法を成満させ、四法が修養され多修されると七法を成満させ、七法が修養され多修されると二法を成満させる、その一法とは何か? |
| Ānāpānassatisamādhi, bhikkhave, ekadhammo bhāvito bahulīkato cattāro satipaṭṭhāne paripūreti, cattāro satipaṭṭhānā bhāvitā bahulīkatā satta bojjhaṅge paripūrenti, satta bojjhaṅgā bhāvitā bahulīkatā vijjāvimuttiṃ paripūrentīti. | 比丘たちよ、入出息念の定がその一法であり、修養され多修されると四念処を成満させ、四念処が修養され多修されると七覚支を成満させ、七覚支が修養され多修されると明と解脱を成満させます。 |
| ‘‘Kathaṃ bhāvito ca, bhikkhave, ānāpānassatisamādhi kathaṃ bahulīkato cattāro satipaṭṭhāne paripūreti? | 比丘たちよ、入出息念の定はいかに修養され、いかに多修されると、四念処を成満させるのか? |
| Idha, bhikkhave, bhikkhu araññagato vā rukkhamūlagato vā suññāgāragato vā nisīdati pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya parimukhaṃ satiṃ upaṭṭhapetvā. | 比丘たちよ、ここに比丘は森に行くか、樹の根元に行くか、あるいは空き家に行き、結跏を組み、まっすぐに身を定置して、面前に念を現前させて座ります。 |
| So satova assasati, satova passasati…pe… | 彼はただ念じて入息し、ただ念じて出息します。 …中略… |
| ‘paṭinissaggānupassī assasissāmī’ti sikkhati, ‘paṭinissaggānupassī passasissāmī’ti sikkhati’’. | 『放棄を随観しつつ入息しよう』と学び、『放棄を随観しつつ出息しよう』と学びます。 |
| ‘‘Yasmiṃ samaye, bhikkhave, bhikkhu dīghaṃ vā assasanto ‘dīghaṃ assasāmī’ti pajānāti, dīghaṃ vā passasanto ‘dīghaṃ passasāmī’ti pajānāti, rassaṃ vā assasanto ‘rassaṃ assasāmī’ti pajānāti…pe… | さて比丘たちよ、比丘が長く入息しつつ『長く入息している』と了知し、長く出息しつつ『長く出息している』と了知し、 |
| sabbakāyappaṭisaṃvedī…pe… | 『全身を体験しつつ入息しよう』と学び、 …中略… |
| ‘passambhayaṃ kāyasaṅkhāraṃ assasissāmī’ti sikkhati, ‘passambhayaṃ kāyasaṅkhāraṃ passasissāmī’ti sikkhati . | 『身行を鎮めつつ入息しよう』と学び、『身行を鎮めつつ出息しよう』と学ぶとき、 |
| kāye kāyānupassī, bhikkhave, bhikkhu tasmiṃ samaye viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. | 比丘たちよ、そのとき比丘は、身において身を随観し熱意と正知と念ある者として住します。世間における羨望と憂を調伏しつつ。 |
| Taṃ kissa hetu? | それはなぜか? |
| Kāyaññatarāhaṃ, bhikkhave, etaṃ vadāmi, yadidaṃ . | 比丘たちよ、私はこれを身のひとつと説きます。これとは、 |
| assāsapassāsaṃ. | 入息・出息です。 |
| Tasmātiha, bhikkhave, kāye kāyānupassī bhikkhu tasmiṃ samaye viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. | それゆえここで、比丘たちよ、そのとき比丘は、身において身を随観し熱意と正知と念ある者として住するのです。世間における羨望と憂を調伏しつつ。 |
| ‘‘Yasmiṃ samaye, bhikkhave, bhikkhu pītippaṭisaṃvedī…pe… | さて比丘たちよ、比丘が『喜悦を体験しつつ入息しよう』と学び、 …中略… |
| sukhappaṭisaṃvedī…pe… | 『楽を体験しつつ …中略… |
| cittasaṅkhārappaṭisaṃvedī…pe… | 『心行を体験しつつ …中略… |
| ‘passambhayaṃ cittasaṅkhāraṃ assasissāmī’ti sikkhati, ‘passambhayaṃ cittasaṅkhāraṃ passasissāmī’ti sikkhati . | 『心行を鎮めつつ入息しよう』と学び、『心行を鎮めつつ出息しよう』と学ぶとき、 |
| vedanāsu vedanānupassī, bhikkhave, bhikkhu tasmiṃ samaye viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. | 比丘たちよ、そのとき比丘は、諸受において受を随観し熱意と正知と念ある者として住します。世間における羨望と憂を調伏しつつ。 |
| Taṃ kissa hetu? | それはなぜか? |
| Vedanāññatarāhaṃ, bhikkhave, etaṃ vadāmi, yadidaṃ . | 比丘たちよ、私はこれを受のひとつと説きます。これとは、 |
| assāsapassāsānaṃ sādhukaṃ manasikāraṃ. | 入息・出息の充分な作意です。 |
| Tasmātiha, bhikkhave, vedanāsu vedanānupassī bhikkhu tasmiṃ samaye viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. | それゆえここで、比丘たちよ、そのとき比丘は、諸受において受を随観し熱意と正知と念ある者として住するのです。世間における羨望と憂を調伏しつつ。 |
| ‘‘Yasmiṃ samaye, bhikkhave, bhikkhu cittappaṭisaṃvedī…pe… | さて比丘たちよ、比丘が『心を体験しつつ入息しよう』と学び、 …中略… |
| abhippamodayaṃ cittaṃ…pe… | 『心を大いに悦ばせつつ入息しよう』と …中略… |
| ‘samādahaṃ cittaṃ assasissāmī’ti sikkhati, ‘samādahaṃ cittaṃ passasissāmī’ti sikkhati; | 『心を定めつつ入息しよう』と学び、『心を定めつつ出息しよう』と学び、 |
| ‘vimocayaṃ cittaṃ assasissāmī’ti sikkhati, ‘vimocayaṃ cittaṃ passasissāmī’ti sikkhati . | 『心を解脱させつつ入息しよう』と学び、『心を解脱させつつ出息しよう』と学ぶとき、 |
| citte cittānupassī, bhikkhave, bhikkhu tasmiṃ samaye viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. | 比丘たちよ、そのとき比丘は、心において心を随観し熱意と正知と念ある者として住します。世間における羨望と憂を調伏しつつ。 |
| Taṃ kissa hetu? | それはなぜか? |
| Nāhaṃ, bhikkhave, muṭṭhassatissa asampajānassa ānāpānassatisamādhibhāvanaṃ vadāmi. | 比丘たちよ、私は失念した正知なき者には、入出息念の定の修養を説かないからです。 |
| Tasmātiha, bhikkhave, citte cittānupassī bhikkhu tasmiṃ samaye viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. | それゆえここで、比丘たちよ、そのとき比丘は、心において心を随観し熱意と正知と念ある者として住するのです。世間における羨望と憂を調伏しつつ。 |
| ‘‘Yasmiṃ samaye, bhikkhave, bhikkhu aniccānupassī…pe… | さて比丘たちよ、比丘が『無常を随観しつつ入息しよう』と学び、 …中略… |
| virāgānupassī…pe… | 『離貪を随観しつつ入息しよう』と …中略… |
| nirodhānupassī…pe… | 『滅を随観しつつ入息しよう』と …中略… |
| ‘paṭinissaggānupassī assasissāmī’ti sikkhati, ‘paṭinissaggānupassī passasissāmī’ti sikkhati . | 『放棄を随観しつつ入息しよう』と学び、『放棄を随観しつつ出息しよう』と学ぶとき、 |
| dhammesu dhammānupassī, bhikkhave, bhikkhu tasmiṃ samaye viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. | 比丘たちよ、そのとき比丘は、諸法において法を随観し熱意と正知と念ある者として住します。世間における羨望と憂を調伏しつつ。 |
| So yaṃ taṃ hoti abhijjhādomanassānaṃ pahānaṃ taṃ paññāya disvā sādhukaṃ ajjhupekkhitā hoti. | その比丘は、羨望と憂の断であるそのことを、智慧によって見て、充分に俯瞰する者となります。 |
| Tasmātiha, bhikkhave, dhammesu dhammānupassī bhikkhu tasmiṃ samaye viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. | それゆえここで、比丘たちよ、そのとき比丘は、諸法において法を随観し熱意と正知と念ある者として住するのです。世間における羨望と憂を調伏しつつ。 |
| ‘‘Evaṃ bhāvito kho, bhikkhave, ānāpānassatisamādhi evaṃ bahulīkato cattāro satipaṭṭhāne paripūreti. | 比丘たちよ、入出息念の定はこのように修養され、このように多修されると、四念処を成満させます。 |
| ‘‘Kathaṃ bhāvitā ca, bhikkhave, cattāro satipaṭṭhānā kathaṃ bahulīkatā satta bojjhaṅge paripūrenti? | しかし比丘たちよ、四念処はいかに修養され、いかに多修されると、七覚支を成満させるのか? |
| Yasmiṃ samaye, bhikkhave, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati . | さて比丘たちよ、比丘が身において身を随観し住するとき、 |
| upaṭṭhitāssa tasmiṃ samaye bhikkhuno sati hoti asammuṭṭhā. | そのとき、その比丘の念は忘失なく、現前しています。 |
| Yasmiṃ samaye, bhikkhave, bhikkhuno upaṭṭhitā sati hoti asammuṭṭhā . | さて比丘たちよ、比丘の念が忘失なく、現前しているとき、 |
| satisambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno āraddho hoti, satisambojjhaṅgaṃ tasmiṃ samaye bhikkhu bhāveti, satisambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṃ gacchati. | そのとき比丘の念覚支は始まっており、そのとき比丘は念覚支を修養しており、そのとき比丘の念覚支は修養の成満に向かいます。 |
| ‘‘So tathā sato viharanto taṃ dhammaṃ paññāya pavicinati pavicarati parivīmaṃsamāpajjati. | そのように念じつつ住する彼は、その法を智慧によって分析し、巡考し、遍査に至ります。 |
| Yasmiṃ samaye, bhikkhave, bhikkhu tathā sato viharanto taṃ dhammaṃ paññāya pavicinati pavicarati parivīmaṃsamāpajjati . | さて比丘たちよ、そのように念じつつ住する比丘が、その法を智慧によって分析し、巡考し、遍査に至るとき、 |
| dhammavicayasambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno āraddho hoti, dhammavicayasambojjhaṅgaṃ tasmiṃ samaye bhikkhu bhāveti, dhammavicayasambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṃ gacchati. | そのとき比丘の択法覚支は始まっており、そのとき比丘は択法覚支を修養しており、そのとき比丘の択法覚支は修養の成満に向かいます。 |
| ‘‘Tassa taṃ dhammaṃ paññāya pavicinato pavicarato parivīmaṃsamāpajjato āraddhaṃ hoti vīriyaṃ asallīnaṃ. | 彼がその法を智慧によって分析し、巡考し、遍査に至るとき、沈滞なき精進が始まっています。 |
| Yasmiṃ samaye, bhikkhave, bhikkhuno taṃ dhammaṃ paññāya pavicinato pavicarato parivīmaṃsamāpajjato āraddhaṃ hoti vīriyaṃ asallīnaṃ . | さて比丘たちよ、その法を智慧によって分析し、巡考し、遍査に至る比丘に、沈滞なき精進が始まっているとき、 |
| vīriyasambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno āraddho hoti, vīriyasambojjhaṅgaṃ tasmiṃ samaye bhikkhu bhāveti, vīriyasambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṃ gacchati. | そのとき比丘の精進覚支は始まっており、そのとき比丘は精進覚支を修養しており、そのとき比丘の精進覚支は修養の成満に向かいます。 |
| ‘‘Āraddhavīriyassa uppajjati pīti nirāmisā. | 精進が始まった者には離肉の喜悦が生じます。 |
| Yasmiṃ samaye, bhikkhave, bhikkhuno āraddhavīriyassa uppajjati pīti nirāmisā . | さて比丘たちよ、精進が始まった比丘に離肉の喜悦が生じるとき、 |
| pītisambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno āraddho hoti, pītisambojjhaṅgaṃ tasmiṃ samaye bhikkhu bhāveti, pītisambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṃ gacchati. | そのとき比丘の喜悦覚支は始まっており、そのとき比丘は喜悦覚支を修養しており、そのとき比丘の喜悦覚支は修養の成満に向かいます。 |
| ‘‘Pītimanassa kāyopi passambhati, cittampi passambhati. | 喜悦の意ある者の身は軽安になり、心も軽安になります。 |
| Yasmiṃ samaye, bhikkhave, bhikkhuno pītimanassa kāyopi passambhati, cittampi passambhati . | さて比丘たちよ、喜悦の意ある者の身が軽安になり、心も軽安になるとき、 |
| passaddhisambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno āraddho hoti, passaddhisambojjhaṅgaṃ tasmiṃ samaye bhikkhu bhāveti, passaddhisambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṃ gacchati. | そのとき比丘の軽安覚支は始まっており、そのとき比丘は軽安覚支を修養しており、そのとき比丘の軽安覚支は修養の成満に向かいます。 |
| ‘‘Passaddhakāyassa sukhino cittaṃ samādhiyati. | 身が軽安になり楽ある者の心は定まります。 |
| Yasmiṃ samaye, bhikkhave, bhikkhuno passaddhakāyassa sukhino cittaṃ samādhiyati . | さて比丘たちよ、比丘の身が軽安になり楽ある者の心が定まるとき、 |
| samādhisambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno āraddho hoti, samādhisambojjhaṅgaṃ tasmiṃ samaye bhikkhu bhāveti, samādhisambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṃ gacchati. | そのとき比丘の定覚支は始まっており、そのとき比丘は定覚支を修養しており、そのとき比丘の定覚支は修養の成満に向かいます。 |
| ‘‘So tathāsamāhitaṃ cittaṃ sādhukaṃ ajjhupekkhitā hoti. | 彼はそのように定まった心を充分に俯瞰する者となります。 |
| Yasmiṃ samaye, bhikkhave, bhikkhu tathāsamāhitaṃ cittaṃ sādhukaṃ ajjhupekkhitā hoti . | さて比丘たちよ、比丘がそのように定まった心を充分に俯瞰する者となるとき、 |
| upekkhāsambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno āraddho hoti, upekkhāsambojjhaṅgaṃ tasmiṃ samaye bhikkhu bhāveti, upekkhāsambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṃ gacchati. | そのとき比丘の捨覚支は始まっており、そのとき比丘は捨覚支を修養しており、そのとき比丘の捨覚支は修養の成満に向かいます。 |
| ‘‘Yasmiṃ samaye, bhikkhave, bhikkhu vedanāsu…pe… | さて比丘たちよ、比丘が諸受において受を随観し住するとき、 …中略… |
| citte…pe… | 心において …中略… |
| dhammesu dhammānupassī viharati . | 諸法において法を随観し住するとき、 |
| upaṭṭhitāssa tasmiṃ samaye bhikkhuno sati hoti asammuṭṭhā. | そのとき、その比丘の念は忘失なく、現前しています。 |
| Yasmiṃ samaye, bhikkhave, bhikkhuno upaṭṭhitā sati hoti asammuṭṭhā . | さて比丘たちよ、比丘の念が忘失なく、現前しているとき、 |
| satisambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno āraddho hoti, satisambojjhaṅgaṃ tasmiṃ samaye bhikkhu bhāveti . | そのとき比丘の念覚支は始まっており、そのとき比丘は念覚支を修養しており、そのとき比丘の念覚支は修養の成満に向かいます。 |
| satisambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṃ gacchati…pe…. | そのとき比丘の念覚支は、修養の成満に向かいます。 …中略… |
| So tathāsamāhitaṃ cittaṃ sādhukaṃ ajjhupekkhitā hoti. | 彼はそのように定まった心を充分に俯瞰する者となります。 |
| Yasmiṃ samaye, bhikkhave, bhikkhu tathāsamāhitaṃ cittaṃ sādhukaṃ ajjhupekkhitā hoti . | さて比丘たちよ、比丘がそのように定まった心を充分に俯瞰する者となるとき、 |
| upekkhāsambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno āraddho hoti, upekkhāsambojjhaṅgaṃ tasmiṃ samaye bhikkhu bhāveti, upekkhāsambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṃ gacchati. | そのとき比丘の捨覚支は始まっており、そのとき比丘は捨覚支を修養しており、そのとき比丘の捨覚支は修養の成満に向かいます。 |
| Evaṃ bhāvitā kho, bhikkhave, cattāro satipaṭṭhānā evaṃ bahulīkatā satta bojjhaṅge paripūrenti. | 比丘たちよ、四念処はこのように修養され、このように多修されると、七覚支を成満させます。 |
| ‘‘Kathaṃ bhāvitā ca, bhikkhave, satta bojjhaṅgā kathaṃ bahulīkatā vijjāvimuttiṃ paripūrenti? | しかし比丘たちよ、七覚支はいかに修養され、いかに多修されると、明と解脱を成満させるのか? |
| Idha, bhikkhave, bhikkhu satisambojjhaṅgaṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ; | 比丘たちよ、ここに比丘は、念覚支を修養し、遠離に寄せ、離貪に寄せ、滅に寄せ、棄捨に推移します。 |
| dhammavicayasambojjhaṅgaṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ…pe… | 択法覚支を修養し、遠離に寄せ、離貪に寄せ、滅に寄せ、棄捨に推移します。 …中略… |
| upekkhāsambojjhaṅgaṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ. | 捨覚支を修養し、遠離に寄せ、離貪に寄せ、滅に寄せ、棄捨に推移します。 |
| Evaṃ bhāvitā kho, bhikkhave, satta bojjhaṅgā evaṃ bahulīkatā vijjāvimuttiṃ paripūrentī’’ti. | 比丘たちよ、七覚支はこのように修養され、このように多修されると、明と解脱を成満させます」と。 |
sn54.16.txt · 最終更新: by h1roemon
