| (動詞) | (受動) | (連続体) | (過去分詞) | (名詞) |
| pajahati | pahīyati | pahāya | pahīna | pahāna |
| 捨て去る、断じる | 断じられる | 捨て去って or 捨て去りつつ | 断じられた | 断 |
捨てる, 捨断する, 断ずる
to give up, renounce, forsake, abandon, eliminate, let go, get rid of; freq. as synonym of jahati
頻出語です。(心の中で決心して離れ)捨て去ることです。実際に離れることはpaṭiviramatiになります。
pahāyaは連続体です。連続体は多くの場合、先行完了(「捨て去って」)と解釈されますが、まれに同時進行(現在分詞的)用法が用いられることがあります。文脈に応じた訳し分けが必要です。
類語 ➡捨てる関連語、 paṭiviramati:現に離れる
| Idha, gāmaṇi, ariyasāvako pāṇātipātaṃ pahāya pāṇātipātā paṭivirato hoti, adinnādānaṃ pahāya adinnādānā paṭivirato hoti, | 村長よ、ここに聖弟子は殺生を捨て去って殺生から現に離れ、盗みを捨て去って盗みを現に離れ、 |
| ‘‘Yaṃ kho, bhikkhu, aniccaṃ; | 「比丘よ、無常なるもの、 |
| tatra te chando pahātabbo’’ti. | そこでの君の欲は捨て去られるべきです」と。 |
| ‘‘Mānaṃ pahāya susamāhitatto, | 「慢を捨て去って よき入定を得た者 |
| Sucetaso sabbadhi vippamutto; | よき心の者は どこでも自由となる |
| ‘uppannaṃ lābhasakkārasilokaṃ pajahissāma, na ca no uppanno lābhasakkārasiloko cittaṃ pariyādāya ṭhassatī’ti. | 『我々は生じた利得、恭敬、名誉を捨て去ろう。そして我々に生じた利得、恭敬、名誉が心を遍取してとどまらないようにしよう』と。 |
| Idha, thera, yaṃ atītaṃ taṃ pahīnaṃ, yaṃ anāgataṃ taṃ paṭinissaṭṭhaṃ, paccuppannesu ca attabhāvapaṭilābhesu chandarāgo suppaṭivinīto. | ここにテーラよ、過ぎ去ったことが断じられ、未だ来てないことが放棄され、そして現在獲得された自体のうちに愛着がよく駆逐されている。 |
| Evaṃ kho, thera, ekavihāro vitthārena paripuṇṇo hotī’’ti. | テーラよ、このように独住は詳説によって円満となります」と。 |
| Yo saññāya chandarāgo taṃ pajahatha. | 比丘たちよ、想への愛着。それを断じなさい。 |
| Evaṃ sā saññā pahīnā bhavissati ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṃkatā āyatiṃ anuppādadhammā. | そうすれば、その想は断じられ、根が断滅され、扇椰子の切り株のようにされ、非有にされ、将来に生起せざる性質となります。 |
| Rūpaṃ, bhikkhave, na tumhākaṃ, taṃ pajahatha. | 比丘たちよ、色は君たちのものではありません。それを捨て去りなさい。 |
| ‘‘Ayaṃ vuccati, bhikkhave, ariyasāvako apacināti, no ācināti; | 比丘たちよ、この聖弟子は言われます。彼は削減し、集積せず、 |
| pajahati [no (sī.)], na upādiyati; | 捨て去り、取着せず、 |
| visineti [no (sī.)], na ussineti; | 退け、近づけず、 |
| vidhūpeti [no (sī.)], na sandhūpeti. | 打ち消し、くすぶらせない(と)。 |
| ‘‘Ahu kho me taṃ, āvuso sāriputta, pubbe aviddasuno pāpakaṃ diṭṭhigataṃ; | 「友サーリプッタよ、これまで私にはその非智者の悪見解がありました、 |
| idañca panāyasmato sāriputtassa dhammadesanaṃ sutvā tañceva pāpakaṃ diṭṭhigataṃ pahīnaṃ, dhammo ca me abhisamito’’ti. | しかしここでサーリプッタ尊者の説法を聞いて、その悪見解はついに断じられ、私にも法が現観されました」と。 |
| ‘‘Kiñcāpi, āvuso, ariyasāvakassa pañcorambhāgiyāni saṃyojanāni pahīnāni bhavanti, atha khvassa hoti . | 友よ、たとえ聖弟子の五下分結が断じられていても、そのとき彼の、 |
| ‘yo ca pañcasu upādānakkhandhesu anusahagato asmīti māno, asmīti chando, asmīti anusayo asamūhato. | 五取蘊のうちにかすかに残った”私あり”という慢、”私あり”という欲、”私あり”という随眠は、根絶されてません。 |
| Jivhā pahātabbā, rasā pahātabbā, jivhāviññāṇaṃ pahātabbaṃ, jivhāsamphasso pahātabbo, yampidaṃ jivhāsamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi pahātabbaṃ. | 比丘たちよ、舌は断じられるべきです。諸味は断じられるべきです。舌識は断じられるべきです。舌触は断じられるべきです。この舌触に縁りて生じ、感受される楽や苦や不苦不楽、それも断じられるべきです。 |
| Ayaṃ kho, bhikkhave, sabbappahānāya dhammo’’ti. | 比丘たちよ、これが一切を断じるための法です」と。 |
| Idha, bhikkhave, bhikkhuno cakkhunā rūpaṃ disvā uppajjanti pāpakā akusalā sarasaṅkappā saṃyojaniyā. | 比丘たちよ、ここに比丘には、眼で色を見て結縛につながる、悪しき不善な諸思惟の流れが生じます。 |
| Tañce bhikkhu nādhivāseti pajahati vinodeti byantīkaroti anabhāvaṃ gameti, veditabbametaṃ, bhikkhave, bhikkhunā . | もし比丘がそれを宿らせず、捨て去り、除去し、終結させ、非有に至らせれば、比丘たちよ、比丘はこう知るべきです、 |
| ‘na parihāyāmi kusalehi dhammehi’. | 『私は諸善法から衰退していない。 |
| Ghānaṃ na tumhākaṃ. | 鼻は君たちのものではありません。 |
| Taṃ pajahatha. | それを捨て去りなさい。 |
| Taṃ vo pahīnaṃ hitāya sukhāya bhavissati. | それが捨て去られたら、君たちの恩恵と幸福になるでしょう。 |
| Imesaṃ kho, uttiya, pañcannaṃ kāmaguṇānaṃ pahānāya ariyo aṭṭhaṅgiko maggo bhāvetabbo. | ウッティヤよ、これら五欲の断のために八支聖道は修養されるべきです。 |
| Tassa vedanāsu vedanānupassino viharato yo vedanāsu chando so pahīyati. | 彼が諸受において受を随観しつつ住するとき、諸受における欲 —— それは断じられます。 |
| Chandassa pahānā amataṃ sacchikataṃ hoti. | 欲の断ゆえに、不死が実証されます。 |
| Ye te, āvuso mahānāma, bhikkhū sekhā appattamānasā anuttaraṃ yogakkhemaṃ patthayamānā viharanti, te pañca nīvaraṇe pahāya viharanti. | 友マハーナーマよ、無上の瑜伽安穏を願い住する、まだ意を得ていないかの有学の比丘たち。彼らは五つの蓋を捨て去りつつ住します。1) |