広博, 詳細, 広説
[m.] explanation; detail; the breadth
この言葉は、vitthārenaという具格の形でよく使われます。
ブッダの説法には詳細に語られる形式と、簡略に語られる形式の二種類があります。
ブッダや長老比丘が簡略法で語られた説法の意味を詳細に解説する経典が多くあります。
類語
saṃkhitta:簡略
| ‘‘Sādhu sādhu, bhikkhu! | 「善きかな、善きかな。比丘よ。 |
| Sādhu kho tvaṃ, bhikkhu, mayā saṃkhittena bhāsitassa vitthārena atthaṃ ājānāsi. | 善きかな比丘よ、君は私の簡略な所説の詳細な意味を理解しています。 |
| Siyā nu kho, bhante, esevattho vitthārena vuccamāno gambhīro ceva assa gambhīrāvabhāso cā’’ti? | 尊者よ、この意味が詳細に説かれたなら、深遠で奥深き光となるでしょう」と。 |
| Idha, thera, yaṃ atītaṃ taṃ pahīnaṃ, yaṃ anāgataṃ taṃ paṭinissaṭṭhaṃ, paccuppannesu ca attabhāvapaṭilābhesu chandarāgo suppaṭivinīto. | ここにテーラよ、過ぎ去ったことが断じられ、未だ来てないことが放棄され、そして現在獲得された自体のうちに愛着がよく駆逐されている。 |
| Evaṃ kho, thera, ekavihāro vitthārena paripuṇṇo hotī’’ti. | テーラよ、このように独住は詳説によって円満となります」と。 |
| ‘‘na kho [na kho pana (ka.)] mayaṃ āyasmantaṃ khemakaṃ vihesāpekhā pucchimha, api cāyasmā khemako pahosi tassa bhagavato sāsanaṃ vitthārena ācikkhituṃ desetuṃ paññāpetuṃ paṭṭhapetuṃ vivarituṃ vibhajituṃ uttānīkātuṃ. | 「我々はケーマカ尊者を困らせようとたずねたのではありません。それでもケーマカ尊者は、かの世尊の教えを詳細に述べ、示し、告知し、確定し、開示し、分別し、明白にすることができました。 |
| ‘‘idaṃ kho no, āvuso, bhagavā saṃkhittena uddesaṃ uddisitvā vitthārena atthaṃ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṃ paviṭṭho – | 「友よ、世尊はこの説示を簡略に説示されて、詳細に意味を分別されずに、座から起き上がり僧房へ入られました。 |
| ( Yathā purimasuttantaṃ, evaṃ vitthāretabbaṃ ). | (前経のように、そのように詳説されるべし。) |