sn35.116
sn35.116『世間終行経』Lokantagamanasuttaṃ
| ‘‘Nāhaṃ, bhikkhave, gamanena lokassa antaṃ ñāteyyaṃ, daṭṭheyyaṃ [diṭṭheyyaṃ (syā. kaṃ. ka.)], patteyyanti vadāmi. | 「比丘たちよ、世界の果ては歩行により知られ、見られ、達せられるべきと私は説きません。 |
| Na ca panāhaṃ, bhikkhave, appatvā lokassa antaṃ dukkhassa antakiriyaṃ vadāmī’’ti. | しかし比丘たちよ、世界の果てに達せず苦の終了ありとも私は説きません」と。 1) |
| Idaṃ vatvā bhagavā uṭṭhāyāsanā vihāraṃ pāvisi. | こう言われて、世尊は座から起き上がると僧房へ入られた。 |
| Atha kho tesaṃ bhikkhūnaṃ acirapakkantassa bhagavato etadahosi – | さて世尊が去られてまもなく、かの比丘たちにはこの(話)があった、 |
| ‘‘idaṃ kho no, āvuso, bhagavā saṃkhittena uddesaṃ uddisitvā vitthārena atthaṃ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṃ paviṭṭho – | 「友よ、世尊はこの説示を簡略に説示されて、詳細に意味を分別されずに、座から起き上がり僧房へ入られました。 |
| ‘nāhaṃ, bhikkhave, gamanena lokassa antaṃ ñāteyyaṃ, daṭṭheyyaṃ, patteyyanti vadāmi. | 『比丘たちよ、世界の果ては歩行により知られ、見られ、達せられるべきと私は説きません。 |
| Na ca panāhaṃ, bhikkhave, appatvā lokassa antaṃ dukkhassa antakiriyaṃ vadāmī’ti. | しかし比丘たちよ、世界の果てに達せず苦の終了ありとも私は説きません』と。 |
| Ko nu kho imassa bhagavatā saṃkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassa vitthārena atthaṃ vibhajeyyā’’ti? | いったい誰が、世尊により簡略に説示されたこの説示の、詳細に分別されてない意味を分別できるのでしょうか?」と。 |
| Atha kho tesaṃ bhikkhūnaṃ etadahosi – | そのとき、その比丘たちにはこの(話)があった、 |
| ‘‘ayaṃ kho āyasmā ānando satthu ceva saṃvaṇṇito, sambhāvito ca viññūnaṃ sabrahmacārīnaṃ. | 「教主に賞賛され、同梵行者の識者たちにも尊敬される、かのアーナンダ尊者がいます。 |
| Pahoti cāyasmā ānando imassa bhagavatā saṃkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassa vitthārena atthaṃ vibhajituṃ. | そしてアーナンダ尊者なら、世尊により簡略に説示されたこの説示の、詳細に分別されてない意味を分別できます。 |
| Yaṃnūna mayaṃ yenāyasmā ānando tenupasaṅkameyyāma; | 我々はアーナンダ尊者に近づいてみませんか。 |
| upasaṅkamitvā āyasmantaṃ ānandaṃ etamatthaṃ paṭipuccheyyāmā’’ti. | 近づいてアーナンダ尊者にこの意味を問い返しましょう」と。 |
| Atha kho te bhikkhū yenāyasmā ānando tenupasaṅkamiṃsu; | さてその比丘たちはアーナンダ尊者のもとに近づいた。 |
| upasaṅkamitvā āyasmatā ānandena saddhiṃ sammodiṃsu. | 近づいてアーナンダ尊者と挨拶を交わした。 |
| Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. | 喜ばしい挨拶の話を交わしてから一隅に座った。 |
| Ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū āyasmantaṃ ānandaṃ etadavocuṃ – | 一隅に座ったその比丘たちは、アーナンダ尊者にこう言った。 |
| ‘‘Idaṃ kho no, āvuso ānanda, bhagavā saṃkhittena uddesaṃ uddisitvā vitthārena atthaṃ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṃ paviṭṭho –‘nāhaṃ, bhikkhave, gamanena lokassa antaṃ ñāteyyaṃ, daṭṭheyyaṃ, patteyyanti vadāmi. | 「友アーナンダよ、世尊はこの説示を簡略に説示されて、詳細に意味を分別されずに、座から起き上がり僧房へ入られました。『比丘たちよ、世界の果ては歩行により知られ、見られ、達せられるべきと私は説きません。 |
| Na ca panāhaṃ, bhikkhave, appatvā lokassa antaṃ dukkhassa antakiriyaṃ vadāmī’ti. | しかし比丘たちよ、世界の果てに達せず苦の終了ありとも私は説きません』と。 |
| Tesaṃ no, āvuso, amhākaṃ acirapakkantassa bhagavato etadahosi – | 友よ、世尊が去られてまもなく、その我々にはこの(話)がありました、 |
| ‘idaṃ kho no, āvuso, bhagavā saṃkhittena uddesaṃ uddisitvā vitthārena atthaṃ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṃ paviṭṭho – | 『友よ、世尊はこの説示を簡略に説示されて、詳細に意味を分別されずに、座から起き上がり僧房へ入られました。 |
| nāhaṃ, bhikkhave, gamanena lokassa antaṃ ñāteyyaṃ, daṭṭheyyaṃ, patteyyanti vadāmi. | ”比丘たちよ、世界の果ては歩行により知られ、見られ、達せられるべきと私は説きません。 |
| Na ca panāhaṃ, bhikkhave, appatvā lokassa antaṃ dukkhassa antakiriyaṃ vadāmīti. | しかし比丘たちよ、世界の果てに達せず苦の終了ありとも私は説きません。”と。 |
| Ko nu kho imassa bhagavatā saṃkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassa vitthārena atthaṃ vibhajeyyā’ti? | いったい誰が、世尊により簡略に説示されたこの説示の、詳細には分別されてない意味を分別できるのでしょうか?』と。 |
| Tesaṃ no, āvuso, amhākaṃ etadahosi – | 友よ、その我々にはこの(話)がありました、 |
| ‘ayaṃ kho, āvuso, āyasmā ānando satthu ceva saṃvaṇṇito, sambhāvito ca viññūnaṃ sabrahmacārīnaṃ. | 『友よ、教主に賞賛され、同梵行者の識者たちにも尊敬される、かのアーナンダ尊者がいます。 |
| Pahoti cāyasmā ānando imassa bhagavatā saṃkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassa vitthārena atthaṃ vibhajituṃ. | そしてアーナンダ尊者なら、世尊により簡略に説示されたこの説示の、詳細に分別されてない意味を分別できます。 |
| Yaṃnūna mayaṃ yenāyasmā ānando tenupasaṅkameyyāma; | 我々はアーナンダ尊者に近づいてみませんか。 |
| upasaṅkamitvā āyasmantaṃ ānandaṃ etamatthaṃ paṭipuccheyyāmā’ti. | 近づいてアーナンダ尊者にこの意味を問い返しましょう』と。 |
| Vibhajatāyasmā ānando’’ti. | アーナンダ尊者は分別して下さい」と。 |
| ‘‘Seyyathāpi, āvuso, puriso sāratthiko sāragavesī sārapariyesanaṃ caramāno mahato rukkhassa tiṭṭhato sāravato atikkammeva, mūlaṃ atikkammeva, khandhaṃ sākhāpalāse sāraṃ pariyesitabbaṃ maññeyya; | 「友よ、たとえば芯材を求め芯材を探し芯材探求をしている男が、芯材ある大樹が立っている根本も通り過ぎ幹も通り過ぎてから枝葉で芯材が探求されるはずと思うように、 |
| evaṃ sampadamidaṃ āyasmantānaṃ satthari sammukhībhūte taṃ bhagavantaṃ atisitvā amhe etamatthaṃ paṭipucchitabbaṃ maññatha [maññetha (pī. ka.)]. | そのように尊者方には、師が目の前におられるこの好機に、その世尊を通り越して、この意味が私に問い返されるべきと思っています。 |
| So hāvuso, bhagavā jānaṃ jānāti, passaṃ passati – | 友よ、なぜならかの世尊は知る者を知られ、見る者を見られ、 |
| cakkhubhūto, ñāṇabhūto, dhammabhūto, brahmabhūto, vattā, pavattā, atthassa ninnetā, amatassa dātā, dhammassāmī, tathāgato. | 眼であり、智であり、法であり、梵であり、説者、(法輪)転起者、利益に導く方、不死を与える方、法の主人、如来だからです。 |
| So ceva panetassa kālo ahosi yaṃ bhagavantaṃyeva etamatthaṃ paṭipuccheyyātha. | そしてこれこそ世尊にこの意味を問い返すのにふさわしい時でした。 |
| Yathā vo bhagavā byākareyya tathā vo dhāreyyāthā’’ti. | 世尊が我々に解答されるように、そのように保持できたでしょう」と。 |
| ‘‘Addhāvuso ānanda, bhagavā jānaṃ jānāti, passaṃ passati – | 「たしかに友アーナンダよ、かの世尊は知る者を知られ、見る者を見られ、 |
| cakkhubhūto, ñāṇabhūto, dhammabhūto, brahmabhūto, vattā, pavattā, atthassa ninnetā, amatassa dātā, dhammassāmī, tathāgato. | 眼であり、智であり、法であり、梵であり、説者、(法輪)転起者、利益に導く方、不死を与える方、法の主人、如来です。 |
| So ceva panetassa kālo ahosi yaṃ bhagavantaṃyeva etamatthaṃ paṭipuccheyyāma. | そしてこれこそ世尊にこの意味を問い返すのにふさわしい時でした。 |
| Yathā no bhagavā byākareyya tathā naṃ dhāreyyāma. | 世尊が我々に解答されるように、そのようにそれを保持できたでしょう。 |
| Api cāyasmā ānando satthu ceva saṃvaṇṇito, sambhāvito ca viññūnaṃ sabrahmacārīnaṃ. | けれどもアーナンダ尊者は、教主に賞賛され、同梵行者の識者たちにも尊敬されています。 |
| Pahoti cāyasmā ānando imassa bhagavatā saṃkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassa vitthārena atthaṃ vibhajituṃ. | そしてアーナンダ尊者なら、世尊により簡略に説示されたこの説示の、詳細に分別されてない意味を分別できます。 |
| Vibhajatāyasmā ānando agaruṃ karitvā’’ti. | アーナンダ尊者は、大事になさらず分別して下さい」と。 |
| ‘‘Tenahāvuso, suṇātha, sādhukaṃ manasi karotha; | 「それでは友よ、あなた方はそれを聞き、よく作意して下さい。 |
| bhāsissāmī’’ti. | 私は語りましょう」と。 |
| ‘‘Evamāvuso’’ti kho te bhikkhū āyasmato ānandassa paccassosuṃ. | 「友よ、そのように」と、かの比丘たちはアーナンダ尊者に応じた。 |
| Āyasmā ānando etadavoca – | アーナンダ尊者はこう言った。 |
| ‘‘Yaṃ kho vo, āvuso, bhagavā saṃkhittena uddesaṃ uddisitvā vitthārena atthaṃ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṃ paviṭṭho – | 「友よ、世尊があなた方に簡略に説示されて、詳細に意味を分別されずに、座から起き上がり僧房へ入られたその説示、 |
| ‘nāhaṃ, bhikkhave, gamanena lokassa antaṃ ñāteyyaṃ, daṭṭheyyaṃ, patteyyanti vadāmi. | 『比丘たちよ、世界の果ては歩行により知られ、見られ、達せられるべきと私は説きません。 |
| Na ca panāhaṃ, bhikkhave, appatvā lokassa antaṃ dukkhassa antakiriyaṃ vadāmī’ti, imassa khvāhaṃ, āvuso, bhagavatā saṃkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassa vitthārena atthaṃ ājānāmi. | しかし比丘たちよ、世界の果てに達せず苦の終了ありとも私は説きません』と。友よ、世尊により簡略に説示されたこの説示の、詳細に分別されてない意味を私は理解します。 |
| Yena kho, āvuso, lokasmiṃ lokasaññī hoti lokamānī – | 友よ、それにより世界において、世界の想ある者、世界の意ある者となるようなもの、 |
| ayaṃ vuccati ariyassa vinaye loko. | 聖者の律では、これが世界と呼ばれます。 |
| Kena cāvuso, lokasmiṃ lokasaññī hoti lokamānī? | では友よ、何により世界において世界の想ある者、世界の意ある者となるのか? |
| Cakkhunā kho, āvuso, lokasmiṃ lokasaññī hoti lokamānī. | 友よ、眼により世界において、世界の想ある者、世界の意ある者となります。 |
| Sotena kho, āvuso… | 友よ、耳により … |
| ghānena kho, āvuso… | 友よ、鼻により … |
| jivhāya kho, āvuso, lokasmiṃ lokasaññī hoti lokamānī. | 友よ、舌により世界において、世界の想ある者、世界の意ある者となります。 |
| Kāyena kho, āvuso… | 友よ、身により … |
| manena kho, āvuso, lokasmiṃ lokasaññī hoti lokamānī. | 友よ、意により世界において、世界の想ある者、世界の意ある者となります。 |
| Yena kho, āvuso, lokasmiṃ lokasaññī hoti lokamānī – | 友よ、それにより世界において、世界の想ある者、世界の意ある者となるようなもの、 |
| ayaṃ vuccati ariyassa vinaye loko. | 聖者の律では、これが世界と呼ばれます。 |
| Yaṃ kho vo, āvuso, bhagavā saṃkhittena uddesaṃ uddisitvā vitthārena atthaṃ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṃ paviṭṭho – | 友よ、世尊があなた方に簡略に説示されて、詳細に意味を分別されずに、座から起き上がり僧房へ入られたその説示、 |
| ‘nāhaṃ, bhikkhave, gamanena lokassa antaṃ ñāteyyaṃ, daṭṭheyyaṃ, patteyyanti vadāmi. | 『比丘たちよ、世界の果ては歩行により知られ、見られ、達せられるべきと私は説きません。 |
| Na ca panāhaṃ, bhikkhave, appatvā lokassa antaṃ dukkhassa antakiriyaṃ vadāmī’ti, imassa khvāhaṃ, āvuso, bhagavatā saṃkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassa evaṃ vitthārena atthaṃ ājānāmi. | しかし比丘たちよ、世界の果てに達せず苦の終了ありとも私は説きません』と。友よ、世尊により簡略に説示されたこの説示の、詳細に分別されてない意味を私はこのように理解します。 |
| Ākaṅkhamānā ca pana tumhe āyasmanto bhagavantaṃyeva upasaṅkamitvā etamatthaṃ paṭipuccheyyātha. | そしてまた尊者方が望まれるなら、世尊に近づいてこの意味を問い返してください。 |
| Yathā vo bhagavā byākaroti tathā naṃ dhāreyyāthā’’ti. | 世尊があなた方に解答されるように、そのように保持してください」と。 |
| ‘‘Evamāvuso’’ti kho te bhikkhū āyasmato ānandassa paṭissutvā uṭṭhāyāsanā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; | 「友よ、そのように」と。その比丘たちはアーナンダ尊者に応えて世尊のもとに近づいた。 |
| upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. | 近づくと世尊に礼拝して一隅に座った。 |
| Ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṃ etadavocuṃ – | 一隅に座ったその比丘たちは、世尊にこう言った。 |
| ‘‘Yaṃ kho no, bhante, bhagavā saṃkhittena uddesaṃ uddisitvā vitthārena atthaṃ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṃ paviṭṭho – | 「尊者よ、世尊が我々に簡略に説示されて、詳細に意味を分別されずに、座から起き上がり僧房へ入られたその説示、 |
| ‘nāhaṃ, bhikkhave, gamanena lokassa antaṃ ñāteyyaṃ, daṭṭheyyaṃ, patteyyanti vadāmi. | 『比丘たちよ、世界の果ては歩行により知られ、見られ、達せられるべきと私は説きません。 |
| Na ca panāhaṃ, bhikkhave, appatvā lokassa antaṃ dukkhassa antakiriyaṃ vadāmī’ti. | しかし比丘たちよ、世界の果てに達せず苦の終了ありとも私は説きません』と。 |
| Tesaṃ no, bhante, amhākaṃ acirapakkantassa bhagavato etadahosi – | 尊者よ、世尊が去られてまもなく、その我々にはこの(話)がありました、 |
| ‘idaṃ kho no, āvuso, bhagavā saṃkhittena uddesaṃ uddisitvā vitthārena atthaṃ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṃ paviṭṭho – | 『友よ、世尊はこの説示を簡略に説示されて、詳細に意味を分別されずに、座から起き上がり僧房へ入られました。 |
| nāhaṃ, bhikkhave, gamanena lokassa antaṃ ñāteyyaṃ, daṭṭheyyaṃ, patteyyanti vadāmi. | ”比丘たちよ、世界の果ては歩行により知られ、見られ、達せられるべきと私は説きません。 |
| Na ca panāhaṃ, bhikkhave, appatvā lokassa antaṃ dukkhassa antakiriyaṃ vadāmī’ti. | しかし比丘たちよ、世界の果てに達せず苦の終了ありとも私は説きません。”と。 |
| Ko nu kho imassa bhagavatā saṃkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassa vitthārena atthaṃ vibhajeyyāti? | いったい誰が、世尊により簡略に説示されたこの説示の、詳細には分別されてない意味を分別できるのでしょうか?』と。 |
| Tesaṃ no, bhante, amhākaṃ etadahosi – | 尊者よ、その我々にはこの(話)がありました、 |
| ‘ayaṃ kho āyasmā ānando satthu ceva saṃvaṇṇito, sambhāvito ca viññūnaṃ sabrahmacārīnaṃ. | 『教主に賞賛され、同梵行者の識者たちにも尊敬される、かのアーナンダ尊者がいます。 |
| Pahoti cāyasmā ānando imassa bhagavatā saṃkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassa vitthārena atthaṃ vibhajituṃ. | そしてアーナンダ尊者なら、世尊により簡略に説示されたこの説示の、詳細に分別されてない意味を分別できます。 |
| Yaṃnūna mayaṃ yenāyasmā ānando tenupasaṅkameyyāma; | 我々はアーナンダ尊者に近づいてみませんか。 |
| upasaṅkamitvā āyasmantaṃ ānandaṃ etamatthaṃ paṭipuccheyyāmā’ti. | 近づいてアーナンダ尊者にこの意味を問い返しましょう』と。 |
| Atha kho mayaṃ, bhante, yenāyasmā ānando tenupasaṅkamimha; | そして尊者よ、我々はアーナンダ尊者に近づきました。 |
| upasaṅkamitvā āyasmantaṃ ānandaṃ etamatthaṃ paṭipucchimha. | 近づいてアーナンダ尊者にこの意味を問い返しました。 |
| Tesaṃ no, bhante, āyasmatā ānandena imehi ākārehi imehi padehi imehi byañjanehi attho vibhatto’’ti. | 尊者よ、その我々にはアーナンダ尊者により、これらの形式、これらの句、これらの表現によって意味が分別されました」と。 |
| ‘‘Paṇḍito, bhikkhave, ānando; | 「比丘たちよ、アーナンダは賢者です。 |
| mahāpañño, bhikkhave, ānando! | 比丘たちよ、アーナンダは大智慧者です。 |
| Maṃ cepi tumhe, bhikkhave, etamatthaṃ paṭipuccheyyātha, ahampi taṃ evamevaṃ byākareyyaṃ yathā taṃ ānandena byākataṃ. | 比丘たちよ、もし君たちが私にこの意味を問い返してたとしても、アーナンダにより解答されたそのように、私もその通りにそれを解答するでしょう。 |
| Eso cevetassa attho, evañca naṃ dhāreyyāthā’’ti. | そしてこれこそがその意味です。そのようにそれを保持しなさい」と。 |
1)
sn2.26参照
sn35.116.txt · 最終更新: by h1roemon
