ユーザ用ツール

サイト用ツール


khandha
khandha
蘊、[複]諸蘊

:d: 蘊, あつまり, 肩, 幹
1. bulk; 2. the trunk of the body or of a tree; 3. mass; heap; 4. a section or chapter; 5. sensorial aggregates


蘊とは要素の集合かたまりほどの意味となります。

類語 pañcakkhandha:五蘊、pañcupādānakkhandha:五取蘊


🟦蘊🟦

‘‘Sattisūlūpamā kāmā, khandhāsaṃ adhikuṭṭanā; 愛欲は刃物や槍のごとく 諸蘊は彼らの断頭台なり
Yaṃ tvaṃ kāmaratiṃ brūsi, arati mayha sā ahū’’ti. 君が快楽と述べるそれは 私の不快となった」と。
出典: sn5.1
Yā tesaṃ tesaṃ sattānaṃ tamhā tamhā sattanikāyā cuti cavanatā bhedo antaradhānaṃ maccu maraṇaṃ kālakiriyā khandhānaṃ bhedo kaḷevarassa nikkhepo ( ) [(jīvitindriyassa upacchedo) (syā. kaṃ.) evamuparipi, aṭṭhakathāyaṃ pana na dissati], idaṃ vuccati maraṇaṃ. それぞれの生類の、それぞれの種別における死没崩壊、消失、死王最期諸蘊崩壊肉体投棄。これがと呼ばれます。
出典: sn12.2
‘‘Bhārā have pañcakkhandhā, bhārahāro ca puggalo;「荷物はじつに五蘊であり 荷物を運ぶものは人である
出典: sn22.22
Yāvatā, bhikkhave, khandhadhātuāyatanaṃ tampi na maññati, tasmimpi na maññati, tatopi na maññati, taṃ meti na maññati. 比丘たちよ、彼はの限りにおいて、それを思わず、それについても思わず、それからも思わず、私のそれと思いません。
So evaṃ amaññamāno na ca kiñci loke upādiyati. このように思わない彼は、世間で何であれ取着せず、
出典: sn35.31

🟦塊🟦

Evañhi so, bhikkhave, mahāaggikkhandho tadāhāro tadupādāno ciraṃ dīghamaddhānaṃ jaleyya. こうして比丘たちよ、その大きな火のはそれをとし、それをとして久しく長い間燃えるでしょう。1)
1)
この比喩からが、燃料という意味を持つことがわかります。
出典: sn12.52
‘‘Sabbattha vihatā nandī, tamokkhandho padālito; 喜びあらゆる処で破壊され 暗黒のは打ち砕かれた2)
Jetvāna maccuno [jetvā namucino (sī.)] senaṃ, viharāmi anāsavā’’ti. 死王の軍隊に勝って 漏なき私は住する3)」と。
2)
ここでnandī:喜びは「渇愛」と、tamokkhandho:暗黒のは「暗黒の五蘊」とも解釈できます。
3)
漏尽者の明言です。
出典: sn5.3
‘‘Paṭisotagāmiṃ nipuṇaṃ, gambhīraṃ duddasaṃ aṇuṃ; 流れに逆らい導く 精緻で深遠な見難い微小なものを
Rāgarattā na dakkhanti, tamokhandhena āvuṭā’’ti [tamokkhandhena āvutāti (sī. syā. kaṃ. pī.)]. 魅了され 暗黒のに覆われた者たちは見ない」と。
出典: sn6.1
Atha kho asaṅkhyeyyo appameyyo mahāpuññakkhandho tveva saṅkhyaṃ gacchati. そのときは、『数えられない量り知れない巨大な功徳』としか数えられません。
出典: sn55.41

🟦幹🟦

‘‘Snehajā attasambhūtā, nigrodhasseva khandhajā; 愛執から生じ自己生成された 二グローダ4)から(根が)生じるように
出典: sn10.3
‘‘Seyyathāpi, āvuso, puriso sāratthiko sāragavesī sārapariyesanaṃ caramāno mahato rukkhassa tiṭṭhato sāravato atikkammeva, mūlaṃ atikkammeva, khandhaṃ sākhāpalāse sāraṃ pariyesitabbaṃ maññeyya; 「友よ、たとえば芯材を求め芯材を探し芯材探求をしている男が、芯材ある大樹が立っている根本通り過ぎ通り過ぎてから枝葉で芯材が探求されるはずと思うように、 
evaṃ sampadamidaṃ āyasmantānaṃ satthari sammukhībhūte taṃ bhagavantaṃ atisitvā amhe etamatthaṃ paṭipucchitabbaṃ maññatha [maññetha (pī. ka.)].  そのように尊者方には、師が目の前におられるこの好機に、その世尊を通り越して、この意味が私に問い返されるべきと思っています。 
出典: sn35.116
Mūlabījaṃ, khandhabījaṃ, aggabījaṃ, phalubījaṃ, bījabījaññeva pañcamaṃ. である種、である種、枝先である種、節である種、第五にまさに種子である種です。
出典: sn22.54
‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, puriso sāratthiko sāragavesī sārapariyesanaṃ caramāno tiṇhaṃ kuṭhāriṃ [kudhāriṃ (syā. kaṃ. ka.)] ādāya vanaṃ paviseyya. たとえば比丘たちよ、芯材を求め芯材を探し芯材探求をしている男が、鋭い斧を持って森に入ります。
So tattha passeyya mahantaṃ kadalikkhandhaṃ ujuṃ navaṃ akukkukajātaṃ [akukkajātaṃ (ka. sī. pī.), akusajātaṃ (ka. sī.), akukkujakajātaṃ (ka.)]. 彼はそこで、まっすぐで若い、背の高い種の、大きいバナナのを見ます。
出典: sn22.95
khandha.txt · 最終更新: by h1roemon