| sambhava | sambhūta | sambhavati |
| 生成 | 生成した | 生成する |
発生, 生起, 生成
origin; birth; production; semen virile
saṃ:共に、同じ、完全に + bhava:存在、有
しっくりする訳語がみつからないので、仮に”生成”を訳語としておきます。
類語 bhava:有、存在、pabhava:発生、abhinibbatti:現出、転生
| ‘‘Tulamatulañca sambhavaṃ, bhavasaṅkhāramavassaji muni; | 「量れる、量れない生成 すなわち有の行を 牟尼は手放した |
| Ajjhattarato samāhito, abhindi kavacamivattasambhava’’nti. | 内に親しみ入定して 鎧のような自己の生成を打ち破った」と。 |
| ‘‘Dvayaṃ, bhikkhave, paṭicca viññāṇaṃ sambhoti. | 「比丘たちよ、一対に縁りて識が生成します。 |
| ‘‘Lobho doso ca moho ca, purisaṃ pāpacetasaṃ; | 「悪い心の人を 貪、瞋、痴は |
| Hiṃsanti attasambhūtā, tacasāraṃva samphala’’nti. | 自己より生成して傷つける 実のついた竹のように」と。 |
| ‘‘cattārome, bhikkhave, āhārā bhūtānaṃ vā sattānaṃ ṭhitiyā sambhavesīnaṃ vā anuggahāya. | 「比丘たちよ、これら四つは、存在する生類の存続のため、生成を求める者たちの支援のための、食です。 |
| ‘‘Dukkhameva hi sambhoti, dukkhaṃ tiṭṭhati veti ca; | 苦はまさに生成し 苦はとどまり そして消失する |
| Nāññatra dukkhā sambhoti, nāññaṃ dukkhā nirujjhatī’’ti. | 苦以外は生成せず 苦以外は滅しない」と。 |
| Cutūpapāte sati āyatiṃ jātijarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā sambhavanti. | 没と再生があるとき、将来に生、老死、悲、悲嘆、苦、憂、悩が生成する。 |
| ‘‘Rūpaṃ, bhikkhave, aniccaṃ. | 「比丘たちよ、色は無常であり、 |
| Yopi hetu, yopi paccayo rūpassa uppādāya, sopi anicco. | 色の生起のための因と縁、それも無常です。 |
| Aniccasambhūtaṃ, bhikkhave, rūpaṃ kuto niccaṃ bhavissati! | 比丘たちよ、無常から生成した色がどうして常住になりますか。 |
| ‘‘Tassa vaḍḍhanti vedanā, anekā rūpasambhavā; | 彼には色彩から生成したさまざまな受が増し |
| Abhijjhā ca vihesā ca, cittamassūpahaññati; | 羨望と困りごとがおき 彼の心は損なわれる |
| Evaṃ ācinato dukkhaṃ, ārā nibbānamuccati. | このように苦を集積する者には 涅槃は遠い(と)言われる |
| Atha kho yāni tāni kulāni aḍḍhāni mahaddhanāni mahābhogāni pahūtajātarūparajatāni pahūtavittūpakaraṇāni pahūtadhanadhaññāni, sabbāni tāni dānasambhūtāni ceva saccasambhūtāni ca sāmaññasambhūtāni ca. | そして、裕福で、大財産、大資産、多くの金銀、多くの資具財、多くの穀物財を有するそれらの家々というもの。それらすべては布施より生成し、真実より生成し、平等(な施し)より生成したのです。1) |
| Vedanā ca pajānāti, vedanānañca sambhavaṃ. | 諸受と 諸受の生成を了知し |
| ‘‘Yattha cetā nirujjhanti, maggañca khayagāminaṃ; | それらが滅するところと 尽滅に至る道を(了知し) |
| Vedanānaṃ khayā bhikkhu, nicchāto parinibbuto’’ti. | 諸受の尽滅ゆえに 比丘は飢渇なく般涅槃した」と。 |