涅槃、寂滅、鎮火
nibbāti:鎮火する、から来た言葉ですが、重要頻出語なので別にしておきます。
サーリプッタ尊者による定義があります。
| ‘‘‘Nibbānaṃ, nibbāna’nti, āvuso sāriputta, vuccati. | 「友サーリプッタよ、『涅槃、涅槃』と言われます。 |
| Katamaṃ nu kho, āvuso, nibbāna’’nti? | 友よ、いったい何が涅槃ですか?」と。 |
| ‘‘Yo kho, āvuso, rāgakkhayo dosakkhayo mohakkhayo . | 「友よ、貪の尽滅、瞋の尽滅、痴の尽滅。 |
| idaṃ vuccati nibbāna’’nti. | これが涅槃と呼ばれます」と。 |
類語 nibbāti:鎮火
| ‘‘Nibbānadhātuyā kho etaṃ, bhikkhu, adhivacanaṃ – ‘rāgavinayo dosavinayo mohavinayo’ti. | 「比丘よ、この『貪の調伏、瞋の調伏、痴の調伏』は涅槃界の指示語です。 |
| Āsavānaṃ khayo tena vuccatī’’ti. | それによって諸漏の尽滅があると言われます」と。 |
| Nibbānaninnā, bhikkhave, sammādiṭṭhi nibbānapoṇā nibbānapabbhārā’’ti. | 比丘たちよ、正見は涅槃に向き、涅槃に傾き、涅槃へ傾斜するからです」と。 |
| Taṇhākkhayo hi, rādha, nibbāna’’nti. | なぜならラーダよ、渇愛の尽滅が涅槃だから」と。 |
| ‘bhavanirodho nibbāna’’’nti. | 『有の滅が涅槃である』」と。 |
| ‘‘Pubbe kho, susima, dhammaṭṭhitiñāṇaṃ, pacchā nibbāne ñāṇa’’nti. | 「スシマよ、先に法住智があり、後に涅槃智があります」と。 |
| ‘‘Na khvāhaṃ, bhante, imassa bhagavatā [bhagavato (pī.)] saṃkhittena bhāsitassa vitthārena atthaṃ ājānāmi. | 「尊者よ、世尊によるこの簡略な所説の詳細な意味を、私は理解できません。 |
| ‘‘Vimutti kho, rādha, nibbānatthā’’. | 「ラーダよ、解脱は涅槃のためです。」 |
| Nibbānogadhañhi, rādha, brahmacariyaṃ vussati, nibbānaparāyanaṃ nibbānapariyosāna’’nti. | なぜならラーダよ、涅槃に浸かり、涅槃に赴き、涅槃で完了するために梵行は修されるからです」と。 |
| Ime kho, nandiya, aṭṭha dhammā bhāvitā bahulīkatā nibbānaṅgamā honti nibbānaparāyanā nibbānapariyosānā’’ti. | ナンディヤよ、これら八つの法が修養され多修されると、涅槃に至るもの、涅槃に赴くもの、涅槃の完了になります」と。 |
| ‘‘Tassa vaḍḍhanti vedanā, anekā rūpasambhavā; | 彼には色彩から生成したさまざまな受が増し |
| Abhijjhā ca vihesā ca, cittamassūpahaññati; | 羨望と困りごとがおき 彼の心は損なわれる |
| Evaṃ ācinato dukkhaṃ, ārā nibbānamuccati. | このように苦を集積する者には 涅槃は遠い(と)言われる |
| ‘‘Yathāssa jānato dhammaṃ, sevato cāpi vedanaṃ; | 彼が法を知り たとえ受に関わるとしても |
| Khīyati nopacīyati, evaṃ so caratī sato; | それが尽き、積まれないよう そのように彼は念じてなす |
| Evaṃ apacinato dukkhaṃ, santike nibbānamuccatī’’ti. | このように苦を削減する者には 涅槃は近い(と)言われる』と。 |
| katamā ca sā, bhikkhave, nibbānasappāyā paṭipadā? | それでは比丘たちよ、その涅槃に有益な行道とは何か? |
| evameva kho, bhikkhave, bhikkhu ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāvento ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkaronto nibbānaninno hoti nibbānapoṇo nibbānapabbhāro. | まさにそのように比丘たちよ、八支聖道を修養し、八支聖道を多修している比丘は涅槃に向き、涅槃に傾き、涅槃に傾斜します。 |