sikkhāpada
学処

:d: 学処, 学則, 戒条, 戒法
set of precepts, “preceptorial,” code of training; instruction, precept


sikkhā:学び + pada:歩、項目、句

学ぶべき戒の項目(戒条)のことです。

類語 pātimokkha:パーティモッカ


‘‘Evañcetaṃ, kassapa, hoti sattesu hāyamānesu saddhamme antaradhāyamāne, bahutarāni ceva sikkhāpadāni honti appatarā ca bhikkhū aññāya saṇṭhahanti.「しかしカッサパよ、これはそうです。衆生衰退正法が消失するとき、学処はより多くなり、より少ない比丘たちが開悟住立します。
出典: sn16.13
Idha tvaṃ, bhikkhu, pātimokkhasaṃvarasaṃvuto viharāhi ācāragocarasampanno aṇumattesu vajjesu bhayadassāvī, samādāya sikkhassu sikkhāpadesu. 比丘よ、ここに君はパーティモッカ防護によって防護されて住しなさい。常行行処を具え、微小な罪過にも恐怖を見る者として、諸学処受持して学びなさい。
出典: sn47.46
Yāni cimāni, bhante, bhagavatā gihisāmīcikāni sikkhāpadāni desitāni, nāhaṃ tesaṃ kiñci attani khaṇḍaṃ samanupassāmī’’ti. そして尊者よ、世尊によって示されたこれらの在家に相応し学処について、私はそのなかに何ひとつ欠けを自己のうちに見出しません」と。
出典: sn55.27
Tesaṃ no, bhante, bhagavā amhākaṃ pañcasu sikkhāpadesu ṭhitānaṃ uttaridhammaṃ desetū’’ti. 尊者よ、世尊は五学処に立っているこの我々に、(五戒)より上のをお説きください」と。
出典: sn55.53