sn35.65『第一三彌提魔問経』Paṭhamasamiddhimārapañhāsuttaṃ

Ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. ある時、世尊はラージャガハの竹林のリス養餌所に住されていた。
Atha kho āyasmā samiddhi yena bhagavā…pe… さてサミッディ尊者は世尊のもとに近づいた。 …中略…
bhagavantaṃ etadavoca . 世尊にこう言った。
‘‘‘māro, māro’ti, bhante, vuccati.「尊者よ、『』と言われます。
Kittāvatā nu kho, bhante, māro vā assa mārapaññatti vā’’ti? 尊者よ、いったい何をもってや、概念がありえるのですか?」と。
‘‘Yattha kho, samiddhi, atthi cakkhu, atthi rūpā, atthi cakkhuviññāṇaṃ, atthi cakkhuviññāṇaviññātabbā dhammā, atthi tattha māro vā mārapaññatti vā.「サミッディよ、およそがあり、諸色があり、があり、により識られるべき諸法がある、そのときに概念があります。
Atthi sotaṃ, atthi saddā, atthi sotaviññāṇaṃ, atthi sotaviññāṇaviññātabbā dhammā, atthi tattha māro vā mārapaññatti vā. およそがあり、諸声があり、があり、により識られるべき諸法がある、そのときに概念があります。
Atthi ghānaṃ, atthi gandhā, atthi ghānaviññāṇaṃ, atthi ghānaviññāṇaviññātabbā dhammā, atthi tattha māro vā mārapaññatti vā. およそがあり、諸香があり、があり、により識られるべき諸法がある、そのときに概念があります。
Atthi jivhā, atthi rasā, atthi jivhāviññāṇaṃ, atthi jivhāviññāṇaviññātabbā dhammā, atthi tattha māro vā mārapaññatti vā. およそがあり、諸味があり、があり、により識られるべき諸法がある、そのときに概念があります。
Atthi kāyo, atthi phoṭṭhabbā, atthi kāyaviññāṇaṃ, atthi kāyaviññāṇaviññātabbā dhammā, atthi tattha māro vā mārapaññatti vā. およそがあり、諸接触があり、があり、により識られるべき諸法がある、そのときに概念があります。
Atthi mano, atthi dhammā, atthi manoviññāṇaṃ, atthi manoviññāṇaviññātabbā dhammā, atthi tattha māro vā mārapaññatti vā. およそがあり、諸法があり、があり、により識られるべき諸法がある、そのときに概念があります。1)
‘‘Yattha ca kho, samiddhi, natthi cakkhu, natthi rūpā, natthi cakkhuviññāṇaṃ, natthi cakkhuviññāṇaviññātabbā dhammā, natthi tattha māro vā mārapaññatti vā. しかしサミッディよ、およそがなく、諸色がなく、がなく、により識られるべき諸法がない、そのときに概念はありません。
Natthi sotaṃ…pe… およそがなく、 …中略…
natthi ghānaṃ…pe… およそがなく、 …中略…
natthi jivhā, natthi rasā, natthi jivhāviññāṇaṃ, natthi jivhāviññāṇaviññātabbā dhammā, natthi tattha māro vā mārapaññatti vā. およそがなく、諸味がなく、がなく、により識られるべき諸法がない、そのときに概念はありません。
Natthi kāyo…pe…. およそがなく、 …
Natthi mano, natthi dhammā, natthi manoviññāṇaṃ, natthi manoviññāṇaviññātabbā dhammā, natthi tattha māro vā mārapaññatti vā’’ti. およそがなく、諸法がなく、がなく、により識られるべき諸法がない、そのときに概念はありません」と。
1)
ここで前者の諸法所縁であり、後者は触や触により生じる感受と考えられます。