kappa(カッパ)
劫(ごう)

:d: 1.適せる, 認容, 浄法. 2. 劫 mahākappa 大劫. asaṅkheyya-kappa 阿僧祇劫. kappaṃ adv. 長い間. -ṭṭha 劫住. 3. ヵッパ樹, 如意樹


途方もない時間の長さを表す単位のひとつです。


sn15.5sn15.10に、劫の長さのたとえ話があり、輪廻はその劫でも計れないほど長いと説かれています。

‘‘Dīgho kho, bhikkhu, kappo.「比丘よ、はとても長い。
So na sukaro saṅkhātuṃ ettakāni vassāni iti vā, ettakāni vassasatāni iti vā, ettakāni vassasahassāni iti vā, ettakāni vassasatasahassāni iti vā’’ti. それは、幾年とか、幾百年とか、幾千年とか、あるいは幾十万年とか数えることは容易ではありません」と。
出典: sn15.5
‘‘Seyyathāpi, bhikkhu, āyasaṃ nagaraṃ yojanaṃ āyāmena yojanaṃ vitthārena yojanaṃ ubbedhena, puṇṇaṃ sāsapānaṃ guḷikābaddhaṃ [cūḷikābaddhaṃ (sī. pī.)].「たとえば比丘よ、長さで一由旬、幅で一由旬、高さで一由旬の、からし種の丸粒で満ちた鉄の城塞都市があります。
Tato puriso vassasatassa vassasatassa accayena ekamekaṃ sāsapaṃ uddhareyya. そこから人が百年過ぎるごとに一つずつ、からし種を取り去るとします。
Khippataraṃ kho so, bhikkhu mahāsāsaparāsi iminā upakkamena parikkhayaṃ pariyādānaṃ gaccheyya, na tveva kappo. 比丘よ、そのからし種の大きなかたまりがこの方法によりすみやかに尽き果て、取り尽くされたとしても、一とはなりません。
Evaṃ dīgho kho, bhikkhu, kappo. 比丘よ、はこのように長い。
出典: sn15.6
Āyasmā hi mahāmoggallāno mahiddhiko mahānubhāvo ākaṅkhamāno kappaṃ tiṭṭheyyā’’ti. なぜなら大神変を持ち、大威力あるマハーモッガッラーナ尊者は、望むなら一(の間)もとどまれるのですから」と。
出典: sn21.3
‘‘Ito so, gāmaṇi, ekanavutikappe [ekanavuto kappo (syā. kaṃ.), ekanavutikappo (pī.)] yamahaṃ anussarāmi, nābhijānāmi kiñci kulaṃ pakkabhikkhānuppadānamattena upahatapubbaṃ.「村長よ、今から(さかのぼって)私が追憶する九十一の間に、これまで料理の供与ぐらいで損壊された、いかなる家も私は証知しません。
出典: sn42.9
Tathāgatassa kho, ānanda, cattāro iddhipādā bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā. アーナンダよ、如来には四神足修養され、多修され、乗りこなされ、基礎とされ、遂行され、積み重ねられ、よく取り組まれています。
Ākaṅkhamāno, ānanda, tathāgato kappaṃ vā tiṭṭheyya kappāvasesaṃ vā’’ti. アーナンダよ、如来は、望むならば一、あるいは一余りもとどまることができるのです」と。
出典: sn51.10
Imesañca panāhaṃ, āvuso, catunnaṃ satipaṭṭhānānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā kappasahassaṃ anussarāmī’’ti. そして友よ、私はこれら四念処修養多修により、千追憶します」と。
出典: sn52.11