mn24(2) 『中継車経(2)』 (ちゅうけいしゃきょう、 Rathavinīta-suttaṃ、ラタヴィニータ・スッタ)
「友よ、世尊のもとで梵行が修されていますか?」と。
「その通りである、友よ」と。
「友よ、いったい世尊のもとでは戒清浄1)のために梵行が修されるのですか?」と。
「いいえ、友よ。」
「それでは友よ、世尊のもとでは心清浄のために梵行が修されるのですか?」と。
「いいえ、友よ。」
「友よ、いったい世尊のもとでは見清浄のために梵行が修されるのですか?」と。
「いいえ、友よ。」
「それでは友よ、世尊のもとでは度疑清浄のために梵行が修されるのですか?」と。
「いいえ、友よ。」
「友よ、いったい世尊のもとでは道非道智見清浄のために梵行が修されるのですか?」と。
「いいえ、友よ。」
「それでは友よ、世尊のもとでは行道智見清浄のために梵行が修されるのですか?」と。
「いいえ、友よ。」
「友よ、いったい世尊のもとでは智見清浄のために梵行が修されるのですか?」と。
「いいえ、友よ。」
「『友よ、いったい世尊のもとでは戒清浄のために梵行が修されるのですか』と、そのように問われたなら、『いいえ、友よ。』と言い、
『それでは友よ、世尊のもとでは心清浄のために梵行が修されるのですか』と、そのように問われたなら、『いいえ、友よ。』と言い、
『友よ、いったい世尊のもとでは見清浄のために …中略…
度疑清浄のために … 中略 …
道非道智見清浄のために … 中略 …
行道智見清浄のために … 中略 …
『友よ、いったい世尊のもとでは智見清浄のために梵行が修されるのですか?』と、そのように問われたなら、『いいえ、友よ。』と言いました。
それでは友よ、世尊のもとでは何のために梵行は修されるのですか?」と。
「友よ、世尊のもとでは取着なき般涅槃のために梵行が修される」と。
「友よ、いったい戒清浄は取着なき般涅槃ですか?」と。
「いいえ、友よ。」
「それでは友よ、心清浄は取着なき般涅槃ですか?」と。
「いいえ、友よ。」
「友よ、いったい見清浄は取着なき般涅槃ですか?」と。
「いいえ、友よ。」
「それでは友よ、度疑清浄は取着なき般涅槃ですか?」と。
「いいえ、友よ。」
「友よ、いったい道非道智見清浄は取着なき般涅槃ですか?」と。
「いいえ、友よ。」
「それでは友よ、行道智見清浄は取着なき般涅槃ですか?」と。
「いいえ、友よ。」
「友よ、いったい智見清浄は取着なき般涅槃ですか?」と。
「いいえ、友よ。」
「それでは友よ、これらの法なしに取着なき般涅槃がありますか?」と。
「いいえ、友よ。」
「『友よ、いったい戒清浄は取着なき般涅槃ですか?』と、そのように問われたなら、『いいえ、友よ。』と言い、
『それでは友よ、心清浄は取着なき般涅槃ですか?』と、そのように問われたなら、『いいえ、友よ。』と言い、
『友よ、いったい見清浄は取着なき般涅槃ですか?』と、 … 中略 …
度疑清浄は … 中略 …
道非道智見清浄は … 中略 …
行道智見清浄は … 中略 …
『友よ、いったい智見清浄は取着なき般涅槃ですか?』と、そのように問われたなら、『いいえ、友よ。』と言い、
『それでは友よ、これらの法なしに取着なき般涅槃がありますか?』と、そのように問われたなら、『いいえ、友よ。』と言います。
それでは友よ、この所説の意義はどのように見られるべきでしょうか?」と。
友よ、もし世尊が戒清浄を取着なき般涅槃と告知されるなら、取あるものを取着なき般涅槃と告知されることになります。
友よ、もし世尊が心清浄を取着なき般涅槃と告知されるなら、取あるものを取着なき般涅槃と告知されることになります。
友よ、もし世尊が見清浄を取着なき般涅槃と告知されるなら、取あるものを取着なき般涅槃と告知されることになります。
友よ、もし世尊が度疑清浄を取着なき般涅槃と告知されるなら、取あるものを取着なき般涅槃と告知されることになります。
友よ、もし世尊が道非道智見清浄を取着なき般涅槃と告知されるなら、取あるものを取着なき般涅槃と告知されることになります。
友よ、もし世尊が行道智見清浄を取着なき般涅槃と告知されるなら、取あるものを取着なき般涅槃と告知されることになります。
友よ、もし世尊が智見清浄を取着なき般涅槃と告知されるなら、取あるものを取着なき般涅槃と告知されることになります。
友よ、もしこれらの法なしに取着なき般涅槃があるのなら、凡夫が般涅槃するでしょう。
なぜなら友よ、凡夫はこれらの法がないからです。
それなら友よ、私はあなたに比喩をなしましょう。
ここに一部の識者たちは比喩によって所説の意味を了知する(から)。
‘‘Bhagavati no, āvuso, brahmacariyaṃ vussatī’’ti?
‘‘Evamāvuso’’ti.
‘‘Kiṃ nu kho, āvuso, sīlavisuddhatthaṃ bhagavati brahmacariyaṃ vussatī’’ti?
‘‘No hidaṃ, āvuso’’.
‘‘Kiṃ panāvuso, cittavisuddhatthaṃ bhagavati brahmacariyaṃ vussatī’’ti?
‘‘No hidaṃ, āvuso’’.
‘‘Kiṃ nu kho, āvuso, diṭṭhivisuddhatthaṃ bhagavati brahmacariyaṃ vussatī’’ti?
‘‘No hidaṃ, āvuso’’.
‘‘Kiṃ panāvuso, kaṅkhāvitaraṇavisuddhatthaṃ bhagavati brahmacariyaṃ vussatī’’ti?
‘‘No hidaṃ, āvuso’’.
‘‘Kiṃ nu kho, āvuso, maggāmaggañāṇadassanavisuddhatthaṃ bhagavati brahmacariyaṃ vussatī’’ti?
‘‘No hidaṃ, āvuso’’.
‘‘Kiṃ panāvuso, paṭipadāñāṇadassanavisuddhatthaṃ bhagavati brahmacariyaṃ vussatī’’ti?
‘‘No hidaṃ, āvuso’’.
‘‘Kiṃ nu kho, āvuso, ñāṇadassanavisuddhatthaṃ bhagavati brahmacariyaṃ vussatī’’ti?
‘‘No hidaṃ, āvuso’’.
‘‘‘Kiṃ nu kho, āvuso, sīlavisuddhatthaṃ bhagavati brahmacariyaṃ vussatī’ti iti puṭṭho samāno ‘no hidaṃ, āvuso’ti vadesi.
‘Kiṃ panāvuso, cittavisuddhatthaṃ bhagavati brahmacariyaṃ vussatī’ti iti puṭṭho samāno ‘no hidaṃ, āvuso’ti vadesi.
‘Kiṃ nu kho, āvuso, diṭṭhivisuddhatthaṃ…pe…
kaṅkhāvitaraṇavisuddhatthaṃ…pe…
maggāmaggañāṇadassanavisuddhatthaṃ…pe…
paṭipadāñāṇadassanavisuddhatthaṃ…pe…
kiṃ nu kho, āvuso, ñāṇadassanavisuddhatthaṃ bhagavati brahmacariyaṃ vussatī’ti iti puṭṭho samāno ‘no hidaṃ āvuso’ti vadesi.
Kimatthaṃ carahāvuso, bhagavati brahmacariyaṃ vussatī’’ti?
‘‘Anupādāparinibbānatthaṃ kho, āvuso, bhagavati brahmacariyaṃ vussatī’’ti.
‘‘Kiṃ nu kho, āvuso, sīlavisuddhi anupādāparinibbāna’’nti?
‘‘No hidaṃ, āvuso’’.
‘‘Kiṃ panāvuso, cittavisuddhi anupādāparinibbāna’’nti?
‘‘No hidaṃ, āvuso’’.
‘‘Kiṃ nu kho, āvuso, diṭṭhivisuddhi anupādāparinibbāna’’nti?
‘‘No hidaṃ, āvuso’’.
‘‘Kiṃ panāvuso kaṅkhāvitaraṇavisuddhi anupādāparinibbāna’’nti?
‘‘No hidaṃ, āvuso’’.
‘‘Kiṃ nu kho, āvuso, maggāmaggañāṇadassanavisuddhi anupādāparinibbāna’’nti?
‘‘No hidaṃ, āvuso’’.
‘‘Kiṃ panāvuso, paṭipadāñāṇadassanavisuddhi anupādāparinibbāna’’nti?
‘‘No hidaṃ, āvuso’’.
‘‘Kiṃ nu kho, āvuso, ñāṇadassanavisuddhi anupādāparinibbāna’’nti?
‘‘No hidaṃ, āvuso’’.
‘‘Kiṃ panāvuso, aññatra imehi dhammehi anupādāparinibbāna’’nti?
‘‘No hidaṃ, āvuso’’.
‘‘‘Kiṃ nu kho, āvuso, sīlavisuddhi anupādāparinibbāna’nti iti puṭṭho samāno ‘no hidaṃ, āvuso’ti vadesi.
‘Kiṃ panāvuso, cittavisuddhi anupādāparinibbāna’nti iti puṭṭho samāno ‘no hidaṃ, āvuso’ti vadesi.
‘Kiṃ nu kho, āvuso, diṭṭhivisuddhi anupādāparinibbāna’nti…pe…
kaṅkhāvitaraṇavisuddhi…
maggāmaggañāṇadassanavisuddhi…
paṭipadāñāṇadassanavisuddhi…
‘kiṃ nu kho, āvuso, ñāṇadassanavisuddhi anupādāparinibbāna’nti iti puṭṭho samāno ‘no hidaṃ, āvuso’ti vadesi.
‘Kiṃ panāvuso, aññatra imehi dhammehi anupādāparinibbāna’nti iti puṭṭho samāno ‘no hidaṃ, āvuso’ti vadesi.
Yathākathaṃ panāvuso, imassa bhāsitassa attho daṭṭhabbo’’ti?
‘‘Sīlavisuddhiṃ ce, āvuso, bhagavā anupādāparinibbānaṃ paññapeyya, saupādānaṃyeva samānaṃ anupādāparinibbānaṃ paññapeyya [paññāpessa (sī. syā.) evamaññatthapi].
Cittavisuddhiṃ ce, āvuso, bhagavā anupādāparinibbānaṃ paññapeyya, saupādānaṃyeva samānaṃ anupādāparinibbānaṃ paññapeyya.
Diṭṭhivisuddhiṃ ce, āvuso, bhagavā anupādāparinibbānaṃ paññapeyya, saupādānaṃyeva samānaṃ anupādāparinibbānaṃ paññapeyya.
Kaṅkhāvitaraṇavisuddhiṃ ce, āvuso, bhagavā anupādāparinibbānaṃ paññapeyya, saupādānaṃyeva samānaṃ anupādāparinibbānaṃ paññapeyya.
Maggāmaggañāṇadassanavisuddhiṃ ce, āvuso, bhagavā anupādāparinibbānaṃ paññapeyya, saupādānaṃyeva samānaṃ anupādāparinibbānaṃ paññapeyya.
Paṭipadāñāṇadassanavisuddhiṃ ce, āvuso, bhagavā anupādāparinibbānaṃ paññapeyya, saupādānaṃyeva samānaṃ anupādāparinibbānaṃ paññapeyya.
Ñāṇadassanavisuddhiṃ ce, āvuso, bhagavā anupādāparinibbānaṃ paññapeyya, saupādānaṃyeva samānaṃ anupādāparinibbānaṃ paññapeyya.
Aññatra ce, āvuso, imehi dhammehi anupādāparinibbānaṃ abhavissa, puthujjano parinibbāyeyya.
Puthujjano hi, āvuso, aññatra imehi dhammehi.
Tena hāvuso, upamaṃ te karissāmi;
upamāyapidhekacce viññū purisā bhāsitassa atthaṃ ājānanti.
