文書の過去の版を表示しています。
sn24.36[SNiii,218]『如来不存在亦不不存在経』(にょらいふそんざいまたふふそんざいきょう、 Nevahotinanahotitathāgatosuttaṃ、ネーヴァホーティナナホーティタターガト・スッタ)
サーヴァッティーにちなむ話。
「比丘たちよ、いったい何があるとき、何に取着し、何に執持するとこのような見が生じるのだろうか?
『如来は死後に存在するのでもなく、存在しないのでもない。』」と。
「尊者よ、我々にとって法は世尊を根本とし、 … 中略 …
「比丘たちよ、色があるとき、色に取着し、色に執持するとこのような見が生じる。
『如来は死後に存在するのでもなく、存在しないのでもない。』」と。
受があるとき、受に取着し、受に執持するとこのような見が生じる。 … 中略 …
想があるとき、想に取着し、想に執持するとこのような見が生じる。 … 中略 …
諸行があるとき、諸行に取着し、諸行に執持するとこのような見が生じる。 … 中略 …
識があるとき、識に取着し、識に執持するとこのような見が生じる。
『如来は死後に存在するのでもなく、存在しないのでもない。』」とは。
「比丘たちよ、これをどう思うだろう。色は常住か、無常か?」と。
「無常です、尊者よ。」と。 … 中略 …
「しかしおよそ無常な、苦なる、変壊法。いったいそれに取着しないなら、このような見は生じるだろうか?
『如来は死後に存在するのでもなく、存在しないのでもない。』」と。
「いいえ、尊者よ」
「比丘たちよ、苦があるとき、苦に取着し、苦に執持するとこのような見が生じる。
『如来は死後に存在するのでもなく、存在しないのでもない。』」と。
「受は常住か、無常か?」 … 中略 …
「想は常住か、無常か?」 … 中略 …
「諸行は常住か、無常か?」 … 中略 …
「識は常住か、無常か?」と。
「無常です、尊者よ。」と。 … 中略 …
「しかしおよそ無常な、苦なる、変壊法。いったいそれに取着しないなら、このような見は生じるだろうか?
『如来は死後に存在するのでもなく、存在しないのでもない。』」と。
「いいえ、尊者よ」
「比丘たちよ、苦があるとき、苦に取着し、苦に執持するとこのような見が生じる。
『如来は死後に存在するのでもなく、存在しないのでもない。』」と。
Sāvatthinidānaṃ.
‘‘Kismiṃ nu kho, bhikkhave, sati, kiṃ upādāya, kiṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati –
‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’’ti?
Bhagavaṃmūlakā no, bhante, dhammā…pe…
‘‘rūpe kho, bhikkhave, sati, rūpaṃ upādāya, rūpaṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati –
‘neva hoti, na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti.
Vedanāya sati…
saññāya sati…
saṅkhāresu sati…
viññāṇe sati, viññāṇaṃ upādāya, viññāṇaṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati –
‘neva hoti, na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’’ti.
‘‘Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, rūpaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti?
‘‘Aniccaṃ, bhante’’…pe…
vipariṇāmadhammaṃ, api nu taṃ anupādāya evaṃ diṭṭhi uppajjeyya –
‘neva hoti, na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’’ti?
‘‘No hetaṃ, bhante’’.
‘‘Iti kho, bhikkhave, dukkhe sati, dukkhaṃ upādāya, dukkhaṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati –
‘neva hoti, na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’’ti.
‘‘Vedanā…
saññā …
saṅkhārā…
viññāṇaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti?
‘‘Aniccaṃ, bhante’’…pe…
vipariṇāmadhammaṃ, api nu taṃ anupādāya evaṃ diṭṭhi uppajjeyya –
‘neva hoti, na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’’ti?
‘‘No hetaṃ, bhante’’.
‘‘Iti kho, bhikkhave, dukkhe sati, dukkhaṃ upādāya dukkhaṃ abhinivissa evaṃ diṭṭhi uppajjati –
‘neva hoti, na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’’ti.
[<10>]
