dukkhindriya
苦根

dukkha: + indriya:

受関連五根のひとつです。

‘‘Katamañca, bhikkhave, dukkhindriyaṃ? では比丘たちよ、苦根とは何か?
Yaṃ kho, bhikkhave, kāyikaṃ dukkhaṃ, kāyikaṃ asātaṃ, kāyasamphassajaṃ dukkhaṃ asātaṃ vedayitaṃ . 比丘たちよ、身体的身体的な不快、触発と不快の感受
idaṃ vuccati, bhikkhave, dukkhindriyaṃ. 比丘たちよ、これが苦根と呼ばれます。
出典: sn48.36


類語 pañcindriya:五根、sukhindriya:楽根、somanassindriya:嬉根、domanassindriya:憂根、upekkhindriya:捨根


Tatra, bhikkhave, yañca dukkhindriyaṃ yañca domanassindriyaṃ, dukkhā sā vedanā daṭṭhabbā. 比丘たちよ、そのうちの苦根憂根。それは苦受と見られるべきです。
出典: sn48.37
Kattha cuppannaṃ dukkhindriyaṃ aparisesaṃ nirujjhati? ではどこで、生じた苦根が残りなく滅するのか?
Idha, bhikkhave, bhikkhu vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati, ettha cuppannaṃ dukkhindriyaṃ aparisesaṃ nirujjhati. 比丘たちよ、ここに比丘は諸欲から遠離して、不善諸法から遠離して、ありある、遠離より生じた喜悦ある初禅成就して住します。ここで、生じた苦根が残りなく滅するのです。
出典: sn48.40