| parikkhaya | parikkhīna | parikhīyati |
| 遍尽 | 尽き果てた | 尽き果てる |
遍尽、枯渇、減損、衰退 exhaustion,decay, loss, end
pari:あまねく、完全に + khaya:尽、尽きること → 遍く(あまねく)尽きる、尽き果てる
類語 尽関連語、 pariyādāti:遍取する
| Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, katamaṃ nu kho bahutaraṃ, yaṃ vā sambhejjaudakaṃ parikkhīṇaṃ pariyādiṇṇaṃ yāni vā dve vā tīṇi vā udakaphusitāni avasiṭṭhānī’’ti? | 比丘たちよ、これをどう思いますか。取り尽くされ、尽き果てた合流水と二、三滴残った水とでは、いったいどちらのほうが多いですか?」と。 |
| Seyyathāpi, bhikkhave, puriso yaṃ imasmiṃ jambudīpe tiṇakaṭṭhasākhāpalāsaṃ taṃ chetvā [tacchetvā (bahūsu)] ekajjhaṃ saṃharitvā caturaṅgulaṃ caturaṅgulaṃ ghaṭikaṃ katvā nikkhipeyya . | たとえば比丘たちよ、ここジャンブ州にある草木枝葉、男がそれを切って一箇所に集め、それぞれが四指ほどの短い棒にして置くとします、 |
| ‘ayaṃ me mātā, tassā me mātu ayaṃ mātā’ti, apariyādinnāva [apariyādiṇṇāva (sī.)] bhikkhave, tassa purisassa mātumātaro assu, atha imasmiṃ jambudīpe tiṇakaṭṭhasākhāpalāsaṃ parikkhayaṃ pariyādānaṃ gaccheyya. | 『これが私の母、その私の母の母はこれ』といって。比丘たちよ、ここジャンブ州にある草木枝葉が尽き果て、取り尽くされても、その男の母の母たちは決して取り尽せないでしょう。 |
| Yepi te, mahārāja, bhikkhū arahanto khīṇāsavā vusitavanto katakaraṇīyā ohitabhārā anuppattasadatthā parikkhīṇabhavasaṃyojanā sammadaññāvimuttā, | 大王よ、たとえ阿羅漢、漏尽者、完成者、なすべきがなされ、荷が下ろされ、善利に達し、有の結縛が尽き果て、正しく開悟して解脱したかの比丘たち、 |
| tesaṃ pāyaṃ kāyo bhedanadhammo nikkhepanadhammo’’ti. | 彼らのこの身も崩壊の法、投棄の法なのです」と。 |
| Sudatto, ānanda, upāsako kālaṅkato tiṇṇaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā rāgadosamohānaṃ tanuttā sakadāgāmī; | アーナンダよ、最期を迎えたスダッタ優婆塞は、三結の遍尽と貪・瞋・痴の薄さゆえに一来であり、 |
| sakideva imaṃ lokaṃ āgantvā dukkhassantaṃ karissati. | この世界に一度だけやって来て、苦の終わりをなすでしょう。 |