cittasamādhi
心定心の定

citta: + samādhi:

専門用語として四神足のひとつを指す場合は”心定”とし、それ以外は”心の定”とします。
以下のように定義されています。

‘‘Cittaṃ ce, bhikkhave, bhikkhu nissāya labhati samādhiṃ, labhati cittassa ekaggataṃ . 比丘たちよ、もし比丘が依止してを得、一境性を得るなら、
ayaṃ vuccati ‘cittasamādhi’. これが心定と呼ばれます。
出典: sn51.13


類語 chandasamādhi:意欲定、vīriyasamādhi:精進定、cittasamādhi:心定、vīmaṃsāsamādhi:審察定、padhānasaṅkhāra:勤行、iddhipāda神足


Sukhino cittaṃ samādhiyati.  ある者の定まります。
Ayaṃ kho, gāmaṇi, dhammasamādhi.  村長よ、これがです。
Tatra ce tvaṃ cittasamādhiṃ paṭilabheyyāsi, evaṃ tvaṃ imaṃ kaṅkhādhammaṃ pajaheyyāsi. もしあなたがそこで心の定獲得するならば、そのように、あなたはこの疑いという捨て去れるでしょう。
出典: sn42.13
Passaddhakāyo sukhaṃ viharati. 軽安になったに住し、
Sukhino cittaṃ samādhiyati. ある者の定まります。
Samāhite citte dhammā pātubhavanti. 定まるとき、諸法顕現します。
出典: sn35.97
‘‘Cittasamādhippadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti . (比丘は)心定と勤行を備えた神足修養する。
iti me cittaṃ na ca atilīnaṃ bhavissati, na ca atippaggahitaṃ bhavissati, na ca ajjhattaṃ saṃkhittaṃ bhavissati, na ca bahiddhā vikkhittaṃ bhavissati. —— かくなる私の沈滞し過ぎず、掲げ過ぎず、内に縮まず、外に散乱させまい —— と。
Pacchāpuresaññī ca viharati . 前後想ある者として住する ——
yathā pure tathā pacchā, yathā pacchā tathā pure; 前のように後ろに、後のように前に、
yathā adho tathā uddhaṃ, yathā uddhaṃ tathā adho; 下のように上に、上のように下に、
yathā divā tathā rattiṃ, yathā rattiṃ tathā divā. 昼のように夜に、夜のように昼に。
Iti vivaṭena cetasā apariyonaddhena sappabhāsaṃ cittaṃ bhāveti. かくして、覆いなく開かれたによって光輝ある修養する。
出典: sn51.11