文書の過去の版を表示しています。
sn55.23[SNv,371]『釋迦族釈子経』(しゃかぞくしゃくしきょう、 Godhasakkasuttaṃ、ゴーダサッカ・スッタ)
カピラヴァットゥにちなむ話。
さて釈迦族のマハーナーマは釈迦族のゴーダーに近づいた。
近づくと、釈迦族のゴーダーにこう言った。
「ゴーダ―よ、君はいくつの法を具えた者が預流、不堕処の性質ある、決定者、等覚に赴く者と了知しているか?」と。
「マハーナーマよ、私は三つの法を具えた者が預流、不堕処の性質ある、決定者、等覚に赴く者と了知している。
三つ(の法)とは何か?
マハーナーマよ、ここに聖弟子は、仏陀に確信に基づく浄信を具えている。
『かの世尊は阿羅漢、正等覚者、明行足、善逝、世間解、無上の調御丈夫、天人師、仏陀、世尊である』と。
法に確信に基づく浄信を具えている。
『世尊によりよく説かれた法は、現に見れられる、即時であり、来たれ見よという、導くもので、識者たち各々で知られるものである』と。
僧伽に確信に基づく浄信を具えている。
『世尊の弟子の僧伽はよく行道する、世尊の弟子の僧伽はまっすぐ行道する、世尊の弟子の僧伽は真理によって行道する、世尊の弟子の僧伽は方正に行道する。
この世尊の弟子の僧伽は、食を供されるべき、客としてもてなされるべき、供養されるべき、合掌されるべき、いわゆる四双八輩であり、この世の無上の福田である』と。
マハーナーマよ、私はこれらの三法を具えた者が預流、不堕処の性質ある、決定者、等覚に赴く者と了知している。
しかしマハーナーマよ、君はいくつの法を具えた者が預流、不堕処の性質ある、決定者、等覚に赴く者と了知しているか?」と。
「ゴーダ―よ、私は四つの法を具えた者が預流、不堕処の性質ある、決定者、等覚に赴く者と了知している。
四つ(の法)とは何か?
ゴーダ―よ、ここに聖弟子は、仏陀に確信に基づく浄信を具えている。
『かの世尊は阿羅漢、正等覚者、明行足、善逝、世間解、無上の調御丈夫、天人師、仏陀、世尊である』と。
法に確信に基づく浄信を … 中略 …
僧伽に確信に基づく浄信を … 中略 …
聖者所愛の欠けなき亀裂なき斑点なき、 … 中略 …
定に導く戒を具えている。
ゴーダ―よ、私はこれらの四法を具えた者が預流、不堕処の性質ある、決定者、等覚に赴く者と了知している」と。
「マハーナーマよ、君は待ちなさい、マハーナーマよ、君は待ちなさい。
世尊だけがこれらの法を具えた、あるいは具えていない者についてご存知である」と。
「行こうゴーダ―よ、世尊に近づこう。
近づいて、世尊にこの目的を伝えよう」と。
そこで釈迦族のマハーナーマと釈迦族のゴーダ―は世尊のもとに近づいた。
近づくと世尊に礼拝して一隅に座った。
一隅に座った釈迦族のマハーナーマは世尊にこう言った。
「尊者よ、ここに私は釈迦族のゴーダ―に近づきました。
近づいてから、釈迦族のゴーダーにこう言いました。
『ゴーダ―よ、君はいくつの法を具えた者が預流、不堕処の性質ある、決定者、等覚に赴く者と了知しているか?』と。
尊者よ、そう言われて釈迦族のゴーダ―は、私にこう言いました。
『マハーナーマよ、私は三つの法を具えた者が預流、不堕処の性質ある、決定者、等覚に赴く者と了知している。
三つ(の法)とは何か?
マハーナーマよ、ここに聖弟子は、仏陀に確信に基づく浄信を具えている。
『かの世尊は阿羅漢、正等覚者、明行足、善逝、世間解、無上の調御丈夫、天人師、仏陀、世尊である』と。
法に確信に基づく浄信を具えている。
『世尊によりよく説かれた法は、現に見れられる、即時であり、来たれ見よという、導くもので、識者たち各々で知られるものである』と。
僧伽に確信に基づく浄信を具えている。
『世尊の弟子の僧伽はよく行道する、世尊の弟子の僧伽はまっすぐ行道する、世尊の弟子の僧伽は真理によって行道する、世尊の弟子の僧伽は方正に行道する。
この世尊の弟子の僧伽は、食を供されるべき、客としてもてなされるべき、供養されるべき、合掌されるべき、いわゆる四双八輩であり、この世の無上の福田である』と。
マハーナーマよ、私はこれらの三法を具えた者が預流、不堕処の性質ある、決定者、等覚に赴く者と了知している。
しかしマハーナーマよ、君はどの法を具えた者が預流、不堕処の性質ある、決定者、等覚に赴く者と了知しているか?』と。
尊者よ、このように言われた私は、釈迦族のゴーダ―にこう言ったのです。
『ゴーダ―よ、私は四つの法を具えた者が預流、不堕処の性質ある、決定者、等覚に赴く者と了知している。
四つ(の法)とは何か?
ゴーダ―よ、ここに聖弟子は、仏陀に確信に基づく浄信を具えている。
『かの世尊は阿羅漢、正等覚者、明行足、善逝、世間解、無上の調御丈夫、天人師、仏陀、世尊である』と。
法に確信に基づく浄信を … 中略 …
僧伽に確信に基づく浄信を … 中略 …
聖者所愛の欠けなき亀裂なき斑点なき、 … 中略 …
定に導く戒を具えている。
ゴーダ―よ、私はこれらの四法を具えた者が預流、不堕処の性質ある、決定者、等覚に赴く者と了知している』と。
尊者よ、そう言われて釈迦族のゴーダ―は、私にこう言いました。
『マハーナーマよ、君は待ちなさい、マハーナーマよ、君は待ちなさい。
世尊だけがこれらの法を具えた、あるいは具えていない者についてご存知である』と。
尊者よ、ここに、いかなる法の共起が生じ、一方に世尊、一方に比丘僧伽があるなら、私は世尊のもとにおりましょう。
尊者よ、世尊はこのように浄信した私を保持ください。
尊者よ、ここに、いかなる法の共起が生じ、一方に世尊、一方には比丘僧伽、比丘尼僧伽があるなら、私は世尊のもとにおりましょう。
尊者よ、世尊はこのように浄信した私を保持ください。
尊者よ、ここに、いかなる法の共起が生じ、一方に世尊、一方には比丘僧伽、比丘尼僧伽、優婆塞があるなら、私は世尊のもとにおりましょう。
尊者よ、世尊はこのように浄信した私を保持ください。
尊者よ、ここに、いかなる法の共起が生じ、一方に世尊、一方には比丘僧伽、比丘尼僧伽、優婆塞、優婆夷があるなら、私は世尊のもとにおりましょう。
尊者よ、世尊はこのように浄信した私を保持ください。
尊者よ、ここに、いかなる法の共起が生じ、一方に世尊、一方には比丘僧伽、比丘尼僧伽、優婆塞、優婆夷、そして神々、魔、梵天を含む世界、沙門・婆羅門・王を含む人々があるなら、私は世尊のもとにおりましょう。
尊者よ、世尊はこのように浄信した私を保持ください」と。
「ゴーダ―よ、そのような論者の君は、釈迦族のマハーナーマに何を言うだろうか?」と。
「尊者よ、このような論者の私は、釈迦族のマハーナーマに『善き』以外に、『善巧である』以外に何も言えません」と。
Kapilavatthunidānaṃ.
Atha kho mahānāmo sakko yena godhā sakko tenupasaṅkami;
upasaṅkamitvā godhaṃ sakkaṃ etadavoca .
‘‘katihi [katīhi (pī. ka.) rūpasiddhi oloketabbā] tvaṃ, godhe, dhammehi samannāgataṃ sotāpannapuggalaṃ ājānāsi avinipātadhammaṃ niyataṃ sambodhiparāyaṇa’’nti?
‘‘Tīhi khvāhaṃ, mahānāma, dhammehi samannāgataṃ sotāpannapuggalaṃ ājānāmi avinipātadhammaṃ niyataṃ sambodhiparāyaṇaṃ.
Katamehi tīhi?
Idha, mahānāma, ariyasāvako buddhe aveccappasādena samannāgato hoti .
itipi so bhagavā…pe…
satthā devamanussānaṃ buddho bhagavāti.
Dhamme…pe…
saṅghe aveccappasādena samannāgato hoti .
suppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho…pe…
anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassāti.
Imehi khvāhaṃ, mahānāma, tīhi dhammehi samannāgataṃ sotāpannapuggalaṃ ājānāmi avinipātadhammaṃ niyataṃ sambodhiparāyaṇaṃ.
‘‘Tvaṃ pana, mahānāma, katihi dhammehi samannāgataṃ sotāpannapuggalaṃ ājānāsi avinipātadhammaṃ niyataṃ sambodhiparāyaṇa’’nti?
‘‘Catūhi khvāhaṃ, godhe, dhammehi samannāgataṃ sotāpannapuggalaṃ ājānāmi avinipātadhammaṃ niyataṃ sambodhiparāyaṇaṃ.
Katamehi catūhi?
Idha, godhe, ariyasāvako buddhe aveccappasādena samannāgato hoti .
itipi so bhagavā…pe…
satthā devamanussānaṃ buddho bhagavāti.
Dhamme…pe…
saṅghe…pe…
ariyakantehi sīlehi samannāgato hoti akhaṇḍehi…pe…
samādhisaṃvattanikehi.
Imehi khvāhaṃ, godhe, catūhi dhammehi samannāgataṃ sotāpannapuggalaṃ ājānāmi avinipātadhammaṃ niyataṃ sambodhiparāyaṇa’’nti.
‘‘Āgamehi tvaṃ, mahānāma, āgamehi tvaṃ, mahānāma!
Bhagavāva etaṃ jāneyya etehi dhammehi samannāgataṃ vā asamannāgataṃ vā’’ti.
‘‘Āyāma, godhe, yena bhagavā tenupasaṅkameyyāma;
upasaṅkamitvā bhagavato etamatthaṃ ārocessāmā’’ti.
Atha kho mahānāmo sakko godhā ca sakko yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu;
upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu.
Ekamantaṃ nisinno kho mahānāmo sakko bhagavantaṃ etadavoca .
‘‘Idhāhaṃ, bhante, yena godhā sakko tenupasaṅkamiṃ;
upasaṅkamitvā godhaṃ sakkaṃ etadavocaṃ .
‘katihi tvaṃ, godhe, dhammehi samannāgataṃ sotāpannapuggalaṃ ājānāsi avinipātadhammaṃ niyataṃ sambodhiparāyaṇaṃ’?
Evaṃ vutte, bhante, godhā sakko maṃ etadavoca .
‘‘Tīhi khvāhaṃ, mahānāma, dhammehi samannāgataṃ sotāpannapuggalaṃ ājānāmi avinipātadhammaṃ niyataṃ sambodhiparāyaṇaṃ.
Katamehi tīhi?
Idha, mahānāma, ariyasāvako buddhe aveccappasādena samannāgato hoti .
itipi so bhagavā…pe…
satthā devamanussānaṃ buddho bhagavāti.
Dhamme…pe…
saṅghe aveccappasādena samannāgato hoti .
suppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho…pe…
anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassāti.
Imehi khvāhaṃ, mahānāma, tīhi dhammehi samannāgataṃ sotāpannapuggalaṃ ājānāmi avinipātadhammaṃ niyataṃ sambodhiparāyaṇaṃ.
Tvaṃ pana, mahānāma, katamehi dhammehi samannāgataṃ sotāpannapuggalaṃ ājānāsi avinipātadhammaṃ niyataṃ sambodhiparāyaṇa’’nti?
‘‘Evaṃ vuttāhaṃ, bhante, godhaṃ sakkaṃ etadavocaṃ .
‘catūhi khvāhaṃ, godhe, dhammehi samannāgataṃ sotāpannapuggalaṃ ājānāmi avinipātadhammaṃ niyataṃ sambodhiparāyaṇaṃ.
Katamehi catūhi?
Idha, godhe, ariyasāvako buddhe aveccappasādena samannāgato hoti .
itipi so bhagavā…pe…
satthā devamanussānaṃ buddho bhagavāti.
Dhamme…pe…
saṅghe…pe…
ariyakantehi sīlehi samannāgato hoti akhaṇḍehi…pe…
samādhisaṃvattanikehi.
Imehi khvāhaṃ, godhe, catūhi dhammehi samannāgataṃ sotāpannapuggalaṃ ājānāmi avinipātadhammaṃ niyataṃ sambodhiparāyaṇa’’’nti.
‘‘Evaṃ vutte, bhante, godhā sakko maṃ etadavoca .
‘āgamehi tvaṃ, mahānāma, āgamehi tvaṃ, mahānāma!
Bhagavāva etaṃ jāneyya etehi dhammehi samannāgataṃ vā asamannāgataṃ vā’’’ti.
‘‘Idha, bhante, kocideva dhammo samuppādo uppajjeyya, ekato assa bhagavā ekato bhikkhusaṅgho ca.
Yeneva bhagavā tenevāhaṃ assaṃ.
Evaṃ pasannaṃ maṃ, bhante, bhagavā dhāretu.
Idha, bhante, kocideva dhammo samuppādo uppajjeyya, ekato assa bhagavā ekato bhikkhusaṅgho bhikkhunisaṅgho ca.
Yeneva bhagavā tenevāhaṃ assaṃ.
Evaṃ pasannaṃ maṃ, bhante, bhagavā dhāretu.
Idha, bhante, kocideva dhammo samuppādo uppajjeyya, ekato assa bhagavā ekato bhikkhusaṅgho bhikkhunisaṅgho ca upāsakā ca.
Yeneva bhagavā tenevāhaṃ assaṃ.
Evaṃ pasannaṃ maṃ, bhante, bhagavā dhāretu.
Idha, bhante, kocideva dhammo samuppādo uppajjeyya, ekato assa bhagavā ekato bhikkhusaṅgho bhikkhunisaṅgho upāsakā upāsikāyo ca.
Yeneva bhagavā tenevāhaṃ assaṃ.
Evaṃ pasannaṃ maṃ, bhante, bhagavā dhāretu.
Idha, bhante, kocideva dhammo samuppādo uppajjeyya, ekato assa bhagavā ekato bhikkhusaṅgho bhikkhunisaṅgho upāsakā upāsikāyo sadevako ca loko samārako sabrahmako sassamaṇabrāhmaṇī pajā sadevamanussā.
Yeneva bhagavā tenevāhaṃ assaṃ.
Evaṃ pasannaṃ maṃ, bhante, bhagavā dhāretū’’ti.
‘‘Evaṃvādī tvaṃ, godhe, mahānāmaṃ sakkaṃ kiṃ vadesī’’ti?
‘‘Evaṃvādāhaṃ, bhante, mahānāmaṃ sakkaṃ na kiñci vadāmi, aññatra kalyāṇā aññatra kusalā’’ti.
