sam:共に、正しい、等しい + bodhi:覚り = 正しい、等しい覚り。
| ‘‘pubbeva me, bhikkhave, sambodhā anabhisambuddhassa bodhisattasseva sato etadahosi . | 「比丘たちよ、私が等覚以前、まだ現等覚していなかった菩薩のとき、この(思い)がありました。 |
| ‘‘vuccati hidaṃ, āvuso kassapa, anātāpī anottappī abhabbo sambodhāya abhabbo nibbānāya abhabbo anuttarassa yogakkhemassa adhigamāya; | 「友カッサパよ、これが言われます。『熱意なき者、愧なき者に等覚は不可能であり、涅槃は不可能であり、無上の瑜伽安穏の会得は不可能である。 |
| ātāpī ca kho ottappī bhabbo sambodhāya bhabbo nibbānāya bhabbo anuttarassa yogakkhemassa adhigamāyā’’ti. | しかし熱意ある者、愧ある者に等覚は可能であり、涅槃は可能であり、無上の瑜伽安穏の会得は可能である。』」と。 |
| Yo, bhikkhave, ime dhamme evaṃ pajānāti evaṃ passati, ayaṃ vuccati – | 比丘たちよ、これらの法をこのように了知しこのように見る者。この者は、 |
| ‘sotāpanno avinipātadhammo niyato sambodhiparāyano’’’ti. | 預流、堕処に落ちぬ者、決定者、等覚へ赴く者と呼ばれます」と。 |
| Pappuyya sambodhimanuttaraṃ sivaṃ, | めでたき無上の等覚に至り |
| Jhāyāmahaṃ brahma raho visārado’’ti. | 梵の熟達者の私は ひそかに禅をなす」と。 |
| Ete te, gāmaṇi, ubho ante anupagamma majjhimā paṭipadā tathāgatena abhisambuddhā . | 村長よ、この両端、それらに近づくことなく、如来によって現等覚された中道は、 |
| cakkhukaraṇī ñāṇakaraṇī upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattati. | 眼となり智となり、静寂・証知・等覚・涅槃をもたらします。 |
| ‘‘evaṃpasanno ahaṃ, bhante, bhagavati! | 「尊者よ、私はこのように、世尊に浄信しています。 |
| Na cāhu, na ca bhavissati, na cetarahi vijjati añño samaṇo vā brāhmaṇo vā bhagavatā bhiyyobhiññataro, yadidaṃ . | 世尊よりもさらに証知した他の沙門や婆羅門は、過去にも未来にも存在せず、今も見出されません —— |
| sambodhiya’’nti. | 等覚において」と。 |