菩提, 覚, 道 supreme knowledge; the tree of wisdom
√budh(目覚める)に由来する言葉です。訳語を整理するため、用例を収集中。
類語 aññā:開悟、bodhipakkhiya:菩提分、bojjhaṅga:覚支
🟦覚り🟦
| Kittāvatā nu kho, bhante, ‘bojjhaṅgā’ti vuccantī’’ti? | 尊者よ、いったい何をもって『覚支』と呼ばれますか?」と。 |
| ‘‘Bodhāya saṃvattantīti kho, bhikkhu, tasmā ‘bojjhaṅgā’ti vuccanti. | 「比丘よ、覚りをもたらす。それゆえ『覚支』と言われます。 |
| Saddhindriyaṃ, bhikkhave, bodhipakkhiyo dhammo, taṃ bodhāya saṃvattati; | 比丘たちよ、信根は菩提分の法であり、それは覚りをもたらします。 |
| ‘‘Idha, mahānāma, upāsako saddho hoti, saddahati tathāgatassa bodhiṃ . | 「マハーナーマよ、ここに優婆塞は信があり、如来の覚りを信じます。 |
🟦菩提🟦
| Sādhu mutto vatamhi tāya anatthasaṃhitāya dukkarakārikāya. | ああ善きかな 私はあの無益な難行から脱した者である。 |
| Sādhu vatamhi mutto bodhiṃ samajjhaga’’nti [sādhu ṭhito sato bodhiṃ samajjheganti (sī. pī.), sādhu vatamhi satto bodhisamajjhagūti (syā. kaṃ.)]. | ああ善きかな 私は脱し 菩提を証得した者である』と。 |
| evameva kho, bhikkhave, yāni kānici padāni bodhāya saṃvattanti, paññindriyaṃ padaṃ tesaṃ aggamakkhāyati, yadidaṃ . | まさにそのように比丘たちよ、菩提をもたらすどんな歩みであれ、慧根という歩みがそれらの最上と告げられます。すなわち、 |
| bodhāya. | 覚りのために。 |
| ‘‘Bahunnaṃ vata atthāya, bodhiṃ ajjhagamā muni; | 牟尼は菩提に達した 多くの人の利益のため |
| Bhikkhūnaṃ bhikkhunīnañca, ye niyāmagataddasā. | 比丘、比丘尼たちのために 決定に至った彼らを私は見た |
| adhigato kho myāyaṃ maggo bodhāya yadidaṃ . | 『私によりこの菩提への道は会得された。すなわち、 |