| upasama | upasammati | upasanta |
| 静寂 | 静寂になる | 静寂になった |
静止、寂静、休息、止息 calm, quiet, appeasement, allaying, assuagement, tranquillizing
訳語を静寂(せいじゃく)で統一します。強弱の違う類語についてはsanti参照。
類語 vūpasama:寂静、寂滅
| ‘‘Ubhinnamatthaṃ carati, attano ca parassa ca; | 「自己と他者の双方へ利益をなす |
| Paraṃ saṅkupitaṃ ñatvā, yo sato upasammati. | 他者が激怒したのを知り 念じて静寂になることは |
| ‘‘Ye ca kho ariye dhamme, khantiyā upasamena upetā; | しかし忍受、静寂により聖法に至った人々は |
| Pahāya mānusaṃ dehaṃ, devakāya paripūressantī’’ti. | 人の身体を捨て去って 神の身を満たすであろう」と。 |
| Sakkhissasi kho tvaṃ, puṇṇa, iminā damūpasamena samannāgato sunāparantasmiṃ janapade vatthuṃ. | プンナよ、この調御と静寂を備えた君はスナーパランタ国で暮らすことができるでしょう。 |
| Evameva kho, bhikkhave, bhikkhu imesaṃ channaṃ indriyānaṃ ārakkhāya sikkhati, saṃyamāya sikkhati, damāya sikkhati, upasamāya sikkhati. | まさにそのように比丘たちよ、比丘はこれら六根の守護を学び、自制を学び、調御を学び、静寂を学びます。 |
●一般的に四聖諦は”苦”、”苦の集起”、”苦の滅”、”苦の滅に至る行道”と説かれますが、これは別表現です。
| ‘‘Yato ca ariyasaccāni, sammappaññāya passati; | しかし(人が)(四)聖諦を正しい智慧で見るならば |
| Dukkhaṃ dukkhasamuppādaṃ, dukkhassa ca atikkamaṃ; | 苦、苦の共起、苦の超過、 |
| Ariyaṃ caṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ, dukkhūpasamagāminaṃ. | そして苦の静寂に導く八支聖道を |
| ‘‘Sakkāyañca nirodhañca, sakkāyassa ca sambhavaṃ; | 有身を、滅を、有身の生成を |
| Ariyañcaṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ, dukkhūpasamagāminaṃ. | そして苦の静寂に導く八支聖道を(説いたとき) |
| Ete te, gāmaṇi, ubho ante anupagamma majjhimā paṭipadā tathāgatena abhisambuddhā . | 村長よ、この両端、それらに近づくことなく、如来によって現等覚された中道は、 |
| cakkhukaraṇī ñāṇakaraṇī upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattati. | 眼となり智となり、静寂・証知・等覚・涅槃をもたらします。 |
| ‘‘Animittañca bhāvehi, mānānusayamujjaha; | そして無相の(定を)修養せよ 慢随眠を捨てよ |
| Tato mānābhisamayā, upasanto carissasī’’ti. | 慢の現観、それにより 静寂者として歩むだろう」と。 |
| ‘‘Idha, bhikkhu, bhikkhu saddhindriyaṃ bhāveti upasamagāmiṃ sambodhagāmiṃ, vīriyindriyaṃ bhāveti upasamagāmiṃ sambodhagāmiṃ, satindriyaṃ bhāveti upasamagāmiṃ sambodhagāmiṃ, samādhindriyaṃ bhāveti upasamagāmiṃ sambodhagāmiṃ, paññindriyaṃ bhāveti upasamagāmiṃ sambodhagāmiṃ. | 「比丘よ、ここに比丘は静寂に向かい、等覚に向かう信根を修養し、静寂に向かい、等覚に向かう精進根を修養し、静寂に向かい、等覚に向かう念根を修養し、静寂に向かい、等覚に向かう定根を修養し、静寂に向かい、等覚に向かう慧根を修養します。 |