samudaya
| samudaya | samudayati | |
|---|---|---|
| 集起 | 起源 | 集起する |
samudaya 集, 集起, 生起, 起因, 原因
1. rise, origin 2. bursting forth, effulgence (pabhā°)
saṃ:共に、同じ + udaya:生起、出現 = (縁って)共に出現する ≒ samuppāda:共起(並び立ち)
縁起の諸経の頻出語で、起因に縁って結果が成立することを示します。起源という意味もあります。集起は聞きなれない言葉ですが古い訳語を尊重して使用します。
「条件が集まって結果が成立する」=縁起(因縁)関係そのものを示す語
| Iti imasmiṃ sati idaṃ hoti, imassuppādā idaṃ uppajjati. | かくして これがあればそれがあり これの生起よりそれは生じる |
| Imasmiṃ asati idaṃ na hoti, imassa nirodhā idaṃ nirujjhati. | これがなければそれはなく これの滅ゆえにそれは滅する |
| Yadidaṃ avijjāpaccayā saṅkhārā; | すなわち、無明に縁りて行があり、 |
| saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ…pe… | 行に縁りて識があり、 … 中略 … |
| evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti. | このように、この苦蘊全体の集起があります。 |
出典: sn12.21
類語 samudayadhamma:集起法、paṭiccasamuppāda:縁起、vayadhamma:衰滅法、udayabbaya:生滅、uppāda:生起、udaya:生起、出現
出典: sn35.244
出典: sn35.107
出典: sn22.44
出典: sn12.14
出典: sn12.24
●消滅と対比して使われています。
| samāhito, bhikkhave, bhikkhu yathābhūtaṃ pajānāti. | 比丘たちよ、入定した比丘は如実に了知します。 |
| Kiñca yathābhūtaṃ pajānāti? | では何を如実に了知するのか? |
| Rūpassa samudayañca atthaṅgamañca, vedanāya samudayañca atthaṅgamañca, saññāya samudayañca atthaṅgamañca, saṅkhārānaṃ samudayañca atthaṅgamañca, viññāṇassa samudayañca atthaṅgamañca’’. | 色の集起と消滅を、受の集起と消滅を、想の集起と消滅を、行の集起と消滅を、識の集起と消滅を。 |
出典: sn22.5
| Yato kho, bhikkhave, bhikkhu imesaṃ pañcannaṃ upādānakkhandhānaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ viditvā anupādāvimutto hoti. | 比丘たちよ、比丘がこれら五取蘊の集起、消滅、楽味、危難、出離を如実に知って、取着せず解脱しているならば、 |
| Ayaṃ vuccati, bhikkhave, bhikkhu arahaṃ khīṇāsavo vusitavā katakaraṇīyo ohitabhāro anuppattasadattho parikkhīṇabhavasaṃyojano sammadaññāvimutto’’ti. | 比丘たちよ、この比丘は阿羅漢、漏尽者、完成者、なすべきがなされ、荷が下ろされ、善利に達し、有の結縛の尽き果て、正しく了知した解脱者と呼ばれます」と。 |
出典: sn22.110
mn44_1:「聖尼よ、『有身の起源、有身の起源』と言われます。聖尼よ、いったい世尊は何を有身の起源と説かれましたか?」と。
samudaya.txt · 最終更新: by h1roemon
