ユーザ用ツール

サイト用ツール


mn44_1

mn44(1) 『有明小経(1)』 ゆうめいしょうきょう、 Cūḷavedallasuttaṃ、チューラヴェーダッラ・スッタ)

 私はこのように聞いた。
 ある時、世尊はラージャガハの竹林のリス養餌所に住されていた。
 さて優婆塞ヴィサーカ1)はダンマディンナー比丘尼に近づいた。

 近づくとダンマディンナー比丘尼に礼拝して一隅に座った。

 一隅に座った優婆塞ヴィサーカは、ダンマディンナー比丘尼にこう言った。
「聖尼よ、『有身有身』と言われます。
 聖尼よ、いったい世尊は何を有身と説かれましたか?」と。
「友ヴィサーカよ、これら五取蘊有身として世尊により説かれました。すなわち、
 です。


 友ヴィサーカよ、これら五取蘊有身として世尊により説かれました」と。
善きかな、聖尼よ」と、優婆塞ヴィサーカはダンマディンナー比丘尼の所説に歓喜し、随喜してダンマディンナー比丘尼にさらに質問した、
「聖尼よ、『有身起源有身起源』と言われます。
 聖尼よ、いったい世尊は何を有身起源と説かれましたか?」と。

「友ヴィサーカよ、およそ喜びをともない、あらゆるところに歓喜を求め、再有へ導くこの渇愛、すなわち、
 欲愛有愛無有愛です。
 友ヴィサーカよ、世尊はこれを有身起源と説かれました」と。

「聖尼よ、『有身有身』と言われます。
 聖尼よ、いったい世尊は何を有身と説かれましたか?」と。

「友ヴィサーカよ、まさにその渇愛の残りなき離貪による滅尽喜捨放棄、脱却、無執著
 友ヴィサーカよ、世尊はこれを有身と説かれました」と。

「聖尼よ、『有身に至る行道有身に至る行道』と言われます。
 聖尼よ、いったい世尊は何を有身に至る行道と説かれましたか?」と。

「友ヴィサーカよ、この八支聖道こそが有身に至る行道と説かれました。すなわち、
 正見正思惟正語正業正命正精進正念正定です」と。

「聖尼よ、いったいかの(十二縁起の)は、まさにこの五取蘊ですか、それとも五取蘊以外のですか?」と。

「友ヴィサーカよ、かの(十二縁起の)は、まさにこの五取蘊ではなく、五取蘊以外のでもありません。
 友ヴィサーカよ、五取蘊への愛着、その場合、それがです」と。

「それでは聖尼よ、どのように有身見があるのですか?」と。

「友ヴィサーカよ、ここに聖者たちをず、聖法熟知せず、聖法にて教導されず、善人たちをず、善人法熟知せず、善人法にて教導されてない無聞凡夫は、
 見なすあるものと、のなかにあると、あるいはのなかにあると。
 を … 中略 …
 を … 中略 …
 諸行を … 中略 …
 見なすあるものと、のなかにあると、あるいはのなかにあると。
 友ヴィサーカよ、このように有身見があります」と。

「それでは聖尼よ、どのように有身見がないのですか?」と。

「友ヴィサーカよ、ここに聖者たちを見る、聖法熟知する、聖法にてよく教導された、善人たちを見る、善人法熟知する、善人法にてよく教導された既聞聖弟子は、
 見なさない。あるものとも、のなかにあるとも、あるいはのなかにあるとも(見なさない)。
 を…(見なさない。) … 中略 …
 を…(見なさない。) … 中略 …
 諸行を…(見なさない。) … 中略 …
 見なさない。あるものとも、のなかにあるとも、あるいはを色のなかにあるとも(見なさない)。
 友ヴィサーカよ、このように有身見がないのです」と。

「それでは聖尼よ、何が八支聖道ですか?」と。

「友ヴィサーカよ、これこそが八支聖道です、すなわち、

 正見正思惟正語正業正命正精進正念正定です」と。

「それでは聖尼よ、八支聖道行作される、それとも行作されないものですか?」と。

「友ヴィサーカよ、八支聖道行作されるものです」と。

「聖尼よ、いったい八支聖道により三(戒・定・慧)が包含されるのですか、それとも三により八支聖道が包含されるのですか?」と。

「友ヴィサーカよ、八支聖道により三が包含されるのではなく、

 三により八支聖道が包含されるのです。
 友ヴィサーカよ、正語正業正命、これらのに包含されます。
 そして正精進正念正定、これらのに包含されます。

 そして正見正思惟正定、これらのに包含されます」と。

「それでは聖尼よ、何がで、いかなる諸法特相で、いかなる諸法の資具で、何が修養ですか?」と。

「友ヴィサーカよ、一境性、それがであり、
 四念処特相であり、
 四正勤の資具であり、
 およそそれらのの習熟、修養、多。これがこの場合、修養です」と。

「それでは聖尼よ、諸行はいくつありますか?」と。

「友ヴィサーカよ、これら三つの諸行があります。
 身行語行心行です。」

「それでは聖尼よ、何が身行で、何が語行で、何が心行ですか?」と。

「友ヴィサーカよ、入息出息身行で、語行で、心行です」と。

「それでは聖尼よ、ではなぜ入息出息身行で、なぜ語行で、なぜ心行なのですか?」と。

「友ヴィサーカよ、入息出息身のものです。これらのに縛り付けられています。それゆえ入息出息身行です。
 友ヴィサーカよ、先に尋思して、伺巡して後にを発します。それゆえ語行です。
 のものです。これらのに縛り付けられています。それゆえ心行です」と。

Evaṃ me sutaṃ .
ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe.
Atha kho visākho upāsako yena dhammadinnā bhikkhunī tenupasaṅkami;
upasaṅkamitvā dhammadinnaṃ bhikkhuniṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi.
Ekamantaṃ nisinno kho visākho upāsako dhammadinnaṃ bhikkhuniṃ etadavoca .
‘‘‘sakkāyo sakkāyo’ti, ayye, vuccati.
Katamo nu kho, ayye, sakkāyo vutto bhagavatā’’ti?
‘‘Pañca kho ime, āvuso visākha, upādānakkhandhā sakkāyo vutto bhagavatā, seyyathidaṃ .
rūpupādānakkhandho, vedanupādānakkhandho, saññupādānakkhandho, saṅkhārupādānakkhandho, viññāṇupādānakkhandho.
Ime kho, āvuso visākha, pañcupādānakkhandhā sakkāyo vutto bhagavatā’’ti.
‘‘Sādhayye’’ti kho visākho upāsako dhammadinnāya bhikkhuniyā bhāsitaṃ abhinanditvā anumoditvā dhammadinnaṃ bhikkhuniṃ uttariṃ pañhaṃ apucchi .
‘‘‘sakkāyasamudayo sakkāyasamudayo’ti, ayye, vuccati.
Katamo nu kho, ayye, sakkāyasamudayo vutto bhagavatā’’ti?

‘‘Yāyaṃ, āvuso visākha, taṇhā ponobbhavikā nandīrāgasahagatā tatratatrābhinandinī, seyyathidaṃ .
kāmataṇhā bhavataṇhā vibhavataṇhā;
ayaṃ kho, āvuso visākha, sakkāyasamudayo vutto bhagavatā’’ti.

‘‘‘Sakkāyanirodho sakkāyanirodho’ti, ayye, vuccati.
Katamo nu kho, ayye, sakkāyanirodho vutto bhagavatā’’ti?

‘‘Yo kho, āvuso visākha, tassāyeva taṇhāya asesavirāganirodho cāgo paṭinissaggo mutti anālayo;
ayaṃ kho, āvuso visākha, sakkāyanirodho vutto bhagavatā’’ti.

‘‘‘Sakkāyanirodhagāminī paṭipadā sakkāyanirodhagāminī paṭipadā’ti, ayye, vuccati.
Katamā nu kho, ayye, sakkāyanirodhagāminī paṭipadā vuttā bhagavatā’’ti?

‘‘Ayameva kho, āvuso visākha, ariyo aṭṭhaṅgiko maggo sakkāyanirodhagāminī paṭipadā vuttā bhagavatā, seyyathidaṃ .
sammādiṭṭhi sammāsaṅkappo sammāvācā sammākammanto sammāājīvo sammāvāyāmo sammāsati sammāsamādhī’’ti.

‘‘Taññeva nu kho, ayye, upādānaṃ te [teva (sī.)] pañcupādānakkhandhā udāhu aññatra pañcahupādānakkhandhehi upādāna’’nti?

‘‘Na kho, āvuso visākha, taññeva upādānaṃ te pañcupādānakkhandhā, nāpi aññatra pañcahupādānakkhandhehi upādānaṃ.
Yo kho, āvuso visākha, pañcasu upādānakkhandhesu chandarāgo taṃ tattha upādāna’’nti.

‘‘Kathaṃ panāyye, sakkāyadiṭṭhi hotī’’ti?

‘‘Idhāvuso visākha, assutavā puthujjano, ariyānaṃ adassāvī ariyadhammassa akovido ariyadhamme avinīto, sappurisānaṃ adassāvī sappurisadhammassa akovido sappurisadhamme avinīto,
rūpaṃ attato samanupassati, rūpavantaṃ vā attānaṃ, attani vā rūpaṃ, rūpasmiṃ vā attānaṃ.
Vedanaṃ…pe…
saññaṃ…
saṅkhāre…
viññāṇaṃ attato samanupassati, viññāṇavantaṃ vā attānaṃ, attani vā viññāṇaṃ, viññāṇasmiṃ vā attānaṃ.
Evaṃ kho, āvuso visākha, sakkāyadiṭṭhi hotī’’ti.

‘‘Kathaṃ panāyye, sakkāyadiṭṭhi na hotī’’ti?

‘‘Idhāvuso visākha, sutavā ariyasāvako, ariyānaṃ dassāvī ariyadhammassa kovido ariyadhamme suvinīto, sappurisānaṃ dassāvī sappurisadhammassa kovido sappurisadhamme suvinīto,
na rūpaṃ attato samanupassati, na rūpavantaṃ vā attānaṃ, na attani vā rūpaṃ, na rūpasmiṃ vā attānaṃ.
Na vedanaṃ…pe…
na saññaṃ…
na saṅkhāre…pe…
na viññāṇaṃ attato samanupassati, na viññāṇavantaṃ vā attānaṃ, na attani vā viññāṇaṃ, na viññāṇasmiṃ vā attānaṃ.
Evaṃ kho, āvuso visākha, sakkāyadiṭṭhi na hotī’’ti.

‘‘Katamo panāyye, ariyo aṭṭhaṅgiko maggo’’ti?

‘‘Ayameva kho, āvuso visākha, ariyo aṭṭhaṅgiko maggo, seyyathidaṃ .
sammādiṭṭhi sammāsaṅkappo sammāvācā sammākammanto sammāājīvo sammāvāyāmo sammāsati sammāsamādhī’’ti.


‘‘Ariyo panāyye, aṭṭhaṅgiko maggo saṅkhato udāhu asaṅkhato’’ti?


‘‘Ariyo kho, āvuso visākha, aṭṭhaṅgiko maggo saṅkhato’’ti.

‘‘Ariyena nu kho, ayye, aṭṭhaṅgikena maggena tayo khandhā saṅgahitā udāhu tīhi khandhehi ariyo aṭṭhaṅgiko maggo saṅgahito’’ti?

‘‘Na kho, āvuso visākha, ariyena aṭṭhaṅgikena maggena tayo khandhā saṅgahitā;
tīhi ca kho, āvuso visākha, khandhehi ariyo aṭṭhaṅgiko maggo saṅgahito.
Yā cāvuso visākha, sammāvācā yo ca sammākammanto yo ca sammāājīvo ime dhammā sīlakkhandhe saṅgahitā.
Yo ca sammāvāyāmo yā ca sammāsati yo ca sammāsamādhi ime dhammā samādhikkhandhe saṅgahitā.
Yā ca sammādiṭṭhi yo ca sammāsaṅkappo, ime dhammā paññākkhandhe saṅgahitā’’ti.

‘‘Katamo panāyye, samādhi, katame dhammā samādhinimittā, katame dhammā samādhiparikkhārā, katamā samādhibhāvanā’’ti?

‘‘Yā kho, āvuso visākha, cittassa ekaggatā ayaṃ samādhi;
cattāro satipaṭṭhānā samādhinimittā;
cattāro sammappadhānā samādhiparikkhārā.
Yā tesaṃyeva dhammānaṃ āsevanā bhāvanā bahulīkammaṃ, ayaṃ ettha samādhibhāvanā’’ti.

‘‘Kati panāyye, saṅkhārā’’ti?

‘‘Tayome, āvuso visākha, saṅkhārā .
kāyasaṅkhāro, vacīsaṅkhāro, cittasaṅkhāro’’ti.

‘‘Katamo panāyye, kāyasaṅkhāro, katamo vacīsaṅkhāro, katamo cittasaṅkhāro’’ti?

‘‘Assāsapassāsā kho, āvuso visākha, kāyasaṅkhāro, vitakkavicārā vacīsaṅkhāro, saññā ca vedanā ca cittasaṅkhāro’’ti.

‘‘Kasmā panāyye, assāsapassāsā kāyasaṅkhāro, kasmā vitakkavicārā vacīsaṅkhāro, kasmā saññā ca vedanā ca cittasaṅkhāro’’ti?

‘‘Assāsapassāsā kho, āvuso visākha, kāyikā ete dhammā kāyappaṭibaddhā, tasmā assāsapassāsā kāyasaṅkhāro.
Pubbe kho, āvuso visākha, vitakketvā vicāretvā pacchā vācaṃ bhindati, tasmā vitakkavicārā vacīsaṅkhāro.
Saññā ca vedanā ca cetasikā ete dhammā cittappaṭibaddhā, tasmā saññā ca vedanā ca cittasaṅkhāro’’ti.

1)
注釈書によるとヴィサーカさんはダンマディンナー比丘尼の在家時の夫で、不還果を得ていたとされます。
mn44_1.txt · 最終更新: by h1roemon