| Evaṃ me sutaṃ . | 私はこのように聞いた。 |
| ekaṃ samayaṃ āyasmā mahākassapo sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. | ある時、マハーカッサパ尊者はサーヴァッティーのジェータ林のアナータピンディカ僧園に住していた。 |
| Atha kho āyasmā ānando pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya yenāyasmā mahākassapo tenupasaṅkami; | さてアーナンダ尊者は、午前に着衣して、鉢と衣を持ってマハーカッサパ尊者のもとに近づいた。 |
| upasaṅkamitvā āyasmantaṃ mahākassapaṃ etadavoca . | 近づくとマハーカッサパ尊者にこう言った。 |
| ‘‘āyāma, bhante kassapa, yena aññataro bhikkhunupassayo tenupasaṅkamissāmā’’ti. | 「さあカッサパ尊者よ、とある比丘尼の住房に近づきましょう」と。 |
| ‘‘Gaccha tvaṃ, āvuso ānanda, bahukicco tvaṃ bahukaraṇīyo’’ti. | 「行きなさい友アーナンダよ、君は多くの用事あり、君は多くの所用ある者です」と。 |
| Dutiyampi kho āyasmā ānando āyasmantaṃ mahākassapaṃ etadavoca . | ふたたびアーナンダ尊者は、マハーカッサパ尊者にこう言った。 |
| ‘‘āyāma, bhante kassapa, yena aññataro bhikkhunupassayo tenupasaṅkamissāmā’’ti. | 「さあカッサパ尊者よ、とある比丘尼の住房に近づきましょう」と。 |
| ‘‘Gaccha tvaṃ, āvuso ānanda, bahukicco tvaṃ bahukaraṇīyo’’ti. | 「行きなさい友アーナンダよ、君は多くの用事あり、君は多くの所用ある者です」と。 |
| Tatiyampi kho āyasmā ānando āyasmantaṃ mahākassapaṃ etadavoca . | みたびアーナンダ尊者は、マハーカッサパ尊者にこう言った。 |
| ‘‘āyāma, bhante kassapa, yena aññataro bhikkhunupassayo tenupasaṅkamissāmā’’ti. | 「さあカッサパ尊者よ、とある比丘尼の住房に近づきましょう」と。 |
| Atha kho āyasmā mahākassapo pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya āyasmatā ānandena pacchāsamaṇena yena aññataro bhikkhunupassayo tenupasaṅkami; | そこでマハーカッサパ尊者は午前に着衣して、鉢と衣を持って、アーナンダ尊者を随従沙門として、とある比丘尼の住房に近づいた。 |
| upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi. | 近づくと用意された座処に座った。 |
| Atha kho sambahulā bhikkhuniyo yenāyasmā mahākassapo tenupasaṅkamiṃsu; | すると多数の比丘尼はマハーカッサパ尊者のもとに近づいた。 |
| upasaṅkamitvā āyasmantaṃ mahākassapaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. | 近づくとマハーカッサパ尊者に礼拝して一隅に座った。 |
| Ekamantaṃ nisinnā kho tā bhikkhuniyo āyasmā mahākassapo dhammiyā kathāya sandassesi samādapesi samuttejesi sampahaṃsesi. | マハーカッサパ尊者は、一隅に座ったその比丘尼たちに法話により教示し受持させ鼓舞し欣喜させた。 |
| Atha kho āyasmā mahākassapo tā bhikkhuniyo dhammiyā kathāya sandassetvā samādapetvā samuttejetvā sampahaṃsetvā uṭṭhāyāsanā pakkāmi. | さてマハーカッサパ尊者はその比丘尼たちに法話により教示し受持させ鼓舞し欣喜させると、座から起き上がると立ち去った。 |
| Atha kho thullatissā bhikkhunī anattamanā anattamanavācaṃ nicchāresi . | するとトゥッラティッサー比丘尼は意に適わず、不機嫌な言葉を発した。 |
| ‘‘kiṃ pana ayyo mahākassapo, ayyassa ānandassa vedehamunino sammukhā dhammaṃ bhāsitabbaṃ maññati? | 「しかしなぜマハーカッサパ聖者は、賢い牟尼のアーナンダ聖者の面前で法を語るべきと思うのでしょうか? |
| Seyyathāpi nāma sūcivāṇijako sūcikārassa santike sūciṃ vikketabbaṃ maññeyya; | まるで針商人が、針職人のもとで針を売るべきと思うように、 |
| evameva ayyo mahākassapo ayyassa ānandassa vedehamunino sammukhā dhammaṃ bhāsitabbaṃ maññatī’’ti. | マハーカッサパ聖者は、賢い牟尼のアーナンダ聖者の面前で法を語るべきと思うのでしょうか?」と。 |
| Assosi kho āyasmā mahākassapo thullatissāya bhikkhuniyā imaṃ vācaṃ bhāsamānāya. | マハーカッサパ尊者は、トゥッラティッサー比丘尼により語られたこの言葉を聞いた。 |
| Atha kho āyasmā mahākassapo āyasmantaṃ ānandaṃ etadavoca . | するとマハーカッサパ尊者は、アーナンダ尊者にこう言った。 |
| ‘‘kiṃ nu kho, āvuso ānanda, ahaṃ sūcivāṇijako, tvaṃ sūcikāro; | 「友アーナンダよ、いったい私が針商人で君が針職人ですか、 |
| udāhu ahaṃ sūcikāro, tvaṃ sūcivāṇijako’’ti? | それとも私が針職人で、君が針商人ですか?」と。 |
| ‘‘Khama, bhante kassapa, bālo mātugāmo’’ti. | 「カッサパ尊者よ、許してください。愚かな女性です」と。 |
| ‘‘Āgamehi tvaṃ, āvuso ānanda, mā te saṅgho uttari upaparikkhi’’. | 「友アーナンダよ、君は待ちなさい。僧伽が君をさらに調査しないようにしなさい。 |
| ‘‘Taṃ kiṃ maññasi, āvuso ānanda, api nu tvaṃ bhagavato sammukhā bhikkhusaṅghe upanīto . | 友アーナンダよ、これをどう思いますか。いったい君は世尊の面前で比丘僧伽において結論されましたか、 |
| ‘ahaṃ, bhikkhave, yāvadeva ākaṅkhāmi vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharāmi. | 『比丘たちよ、私は望むままに、諸欲から遠離して、不善諸法から遠離して、尋あり伺ある、遠離より生じた喜悦と楽ある初禅を成就して住します。 |
| Ānandopi, bhikkhave, yāvadeva ākaṅkhati vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharatī’’’ti? | 比丘たちよ、カッサパも望むままに、諸欲から遠離して、不善諸法から遠離して、尋あり伺ある、遠離より生じた喜悦と楽ある初禅を成就して住します。』」と? |
| ‘‘No hetaṃ, bhante’’. | 「いいえ、尊者よ。」 |
| ‘‘Ahaṃ kho, āvuso, bhagavato sammukhā bhikkhusaṅghe upanīto . | 友よ、私は世尊の面前で比丘僧伽において結論されました、 |
| ‘ahaṃ, bhikkhave, yāvadeva ākaṅkhāmi vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharāmi. | 『比丘たちよ、私は望むままに、諸欲から遠離して、不善諸法から遠離して、尋あり伺ある、遠離より生じた喜悦と楽ある初禅を成就して住します。 |
| Kassapopi, bhikkhave, yāvadeva ākaṅkhati vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi…pe… | 比丘たちよ、カッサパも望むままに、諸欲から遠離して、不善諸法から遠離して、 …中略… |
| paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharatī’ti…pe…. (Navannaṃ anupubbavihārasamāpattīnaṃ pañcannañca abhiññānaṃ evaṃ vitthāro veditabbo.) | 初禅を成就して住します。 …中略…(九の順次の住法の等至と五神通には、そのように詳細に知られるべし) |
| ‘‘Taṃ kiṃ maññasi, āvuso ānanda, api nu tvaṃ bhagavato sammukhā bhikkhusaṅghe upanīto . | 友アーナンダよ、これをどう思いますか。いったい君は世尊の面前で比丘僧伽において結論されましたか、 |
| ‘ahaṃ, bhikkhave, āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharāmi. | 『比丘たちよ、私は諸漏の尽滅ゆえに漏なき心解脱・慧解脱を、まさに現法で自ら証知して、実証して、具足して住します。 |
| Ānandopi, bhikkhave, āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharatī’’’ti? | 比丘たちよ、カッサパも諸漏の尽滅ゆえに漏なき心解脱・慧解脱を、まさに現法で自ら証知して、実証して、具足して住します。』」と。 |
| ‘‘No hetaṃ, bhante’’. | 「いいえ、尊者よ。」 |
| ‘‘Ahaṃ kho, āvuso, bhagavato sammukhā bhikkhusaṅghe upanīto . | 「友よ、私は世尊の面前で比丘僧伽において結論されました、 |
| ‘ahaṃ, bhikkhave, āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharāmi. | 『比丘たちよ、私は諸漏の尽滅ゆえに漏なき心解脱・慧解脱を、まさに現法で自ら証知して、実証して、具足して住します。 |
| Kassapopi, bhikkhave, āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharatī’’’ti. | 比丘たちよ、カッサパも諸漏の尽滅ゆえに漏なき心解脱・慧解脱を、まさに現法で自ら証知して、実証して、具足して住します』と。 |
| ‘‘Sattaratanaṃ vā, āvuso, nāgaṃ aḍḍhaṭṭhamaratanaṃ vā tālapattikāya chādetabbaṃ maññeyya, yo me cha abhiññā chādetabbaṃ maññeyyā’’ti. | 友よ、私の六神通を隠せると思う者は、七ラタナあるいは七ラタナ半の竜を扇椰子の葉により隠せると思うでしょう」と。 |
| Cavittha ca pana thullatissā bhikkhunī brahmacariyamhāti. | そしてトゥッラティッサー比丘尼は梵行から没したという。 |