住, 住法; 精舎, 住処, 寺, 僧房
an abode; a dwelling place; mode of life; passing the time
頻出語です。住むという一般的な意味に加えて、修行して過ごす意味、あるいは特定の瞑想の境地に住するという意味もあります。このうち、特定の瞑想の境地に住する意味では、住法という訳語を使用します。
類語 vusita:(梵行を)修了した、住した、暮らした、divāvihāra:昼住、brahmacariyavāsa:梵行住
🟦住🟦
| Tena kho pana samayena bhagavā divāvihāragato hoti paṭisallīno. | さてその時、世尊は昼住に入り独坐されていた。 |
🟦住法🟦
| Tassa mayhaṃ, āvuso, iminā vihārena viharato vitakkasahagatā saññā manasikārā samudācaranti’’. | 友よ、そのとき、この住法に住している私に、尋をともなった想と作意が起こりました。 |
| ‘‘Vippasannāni kho te, āvuso moggallāna, indriyāni; | 「友モッガッラーナよ、あなたの諸感官は澄み切り、 |
| parisuddho mukhavaṇṇo pariyodāto santena nūnāyasmā mahāmoggallāno ajja vihārena vihāsī’’ti. | 顔色は遍浄で、清白です。きっと今日、マハーモッガッラーナ尊者は静かな住法に住したのでしょう」と。 |
| ‘‘Oḷārikena khvāhaṃ, āvuso, ajja vihārena vihāsiṃ. | 「友よ、今日、私は粗雑な住法に住しました。 |
| Tathā kho panassa cāro ca vihāro ca anubuddho hoti, yathā carantaṃ viharantaṃ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā nānusenti. | そして彼には行いと住法がこのように随覚されています。 —— 行い住する者に羨望、憂、悪しき不善諸法が随眠しないように。 |
| Evaṃ bhāvito kho, bhikkhave, ānāpānassatisamādhi evaṃ bahulīkato mahapphalo hoti mahānisaṃso. | 比丘たちよ、入出息念の定はこのように修養され、このように多修されると、大果、大益があります。 |
| ‘‘Ahampi sudaṃ, bhikkhave, pubbeva sambodhā anabhisambuddho bodhisattova samāno iminā vihārena bahulaṃ viharāmi. | 比丘たちよ、たしかに私も等覚以前、まだ現等覚していなかった菩薩のとき、この住法に多く住していました。 |
| Ānāpānassatisamādhiṃ sammā vadamāno vadeyya . | 語る者は、入出息念の定を、 |
| ‘ariyavihāro’ itipi, ‘brahmavihāro’ itipi, ‘tathāgatavihāro’ itipi. | 『聖なる住法』と、『梵天の住法』と、『如来の住法』と正しく語るべきです。 |
| Añño kho, āvuso mahānāma, sekho vihāro, añño tathāgatavihāro. | 友マハーナーマよ、有学の住法は如来の住法とは異なります。 |
🟦住する🟦
| Eko araññe viharamappamatto, sa maccudheyyassa tareyya pāra’’ntntti. | 森林でひとり住する不放逸者 彼は死の領域の彼岸に渡るだろう」と。 |
| Acirūpasampanno ca panāyasmā kassapo eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto viharanto nacirasseva . | 具足戒を受けてまもなくカッサパ尊者はひとり引き離れて、不放逸に熱心に、自ら勤め住していたが、やがてついに、 |
| Āraddhavīriyo ca kho, bhikkhave, sukhaṃ viharati pavivitto pāpakehi akusalehi dhammehi, mahantañca sadatthaṃ paripūreti. | しかし比丘たちよ、精進に励む者は楽に住する。悪しき不善諸法より遠離した者は大きな善利を成満させる。 |
| Ye te, āvuso mahānāma, bhikkhū sekhā appattamānasā anuttaraṃ yogakkhemaṃ patthayamānā viharanti, te pañca nīvaraṇe pahāya viharanti. | 友マハーナーマよ、無上の瑜伽安穏を願い住する、まだ意を得ていないかの有学の比丘たち。彼らは五つの蓋を捨て去りつつ住します。1) |