悩, 愁, 絶望, 悶
(a kind of) trouble, turbulence, tribulation, unrest, disturbance, unsettled condition
辞書にはいろいろな訳語が示されています。どれがふさわしいかは調査中です。
とりあえず憂より強い、心の苦しみとして、悩としておきます。
| Yattha atthi āyatiṃ jātijarāmaraṇaṃ, sasokaṃ taṃ, bhikkhave, sadaraṃ saupāyāsanti vadāmi. | 将来に生、老、死があるところ、比丘たちよ、それは悲しみあり、不安あり、悩みあると私は説きます。 |
| Ye dukkhaṃ pajahiṃsu te parimucciṃsu jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi, parimucciṃsu dukkhasmāti vadāmi. | 苦を断じた彼らは生、老、死、悲、悲嘆、苦、憂、悩から解放され、苦から解放されたと私は説きます。 |
| Evameva kho, bhikkhave, yo hi koci samaṇo vā brāhmaṇo vā uppannaṃ visamagataṃ saññaṃ na khippameva pajahati vinodeti byantīkaroti anabhāvaṃ gameti, so diṭṭhe ceva dhamme dukkhaṃ viharati savighātaṃ saupāyāsaṃ sapariḷāhaṃ; | まさにそのように比丘たちよ、沙門、婆羅門の誰であれ、生じて不正に至った想をすぐに断じ、除去し、終結させ、非有に至らせない者。彼はまさに現法で、困惑あり悩みあり熱悩ありて苦しく住するでしょう。 |
| Yasmā ca kho, āvuso, akusale dhamme upasampajja viharato diṭṭhe ceva dhamme dukkho vihāro savighāto saupāyāso sapariḷāho, kāyassa ca bhedā paraṃ maraṇā duggati pāṭikaṅkhā, tasmā bhagavā akusalānaṃ dhammānaṃ pahānaṃ vaṇṇeti. | しかし友よ、不善諸法を具足して住する者には現法で困惑あり、悩みあり、熱悩ある苦住があり、そして身の崩壊より死後に悪趣が予期されるゆえ、世尊は不善諸法の断を称えるのです。 |
sn21.2:「それゆえサーリプッタ尊者には、たとえ師の変壊、変異によっても悲、悲嘆、苦、憂、悩は生じないだろうと。」