sn12.66
sn12.66『触知経』Sammasasuttaṃ
| Evaṃ me sutaṃ . | 私はこのように聞いた。 |
| ekaṃ samayaṃ bhagavā kurūsu viharati kammāsadhammaṃ nāma kurūnaṃ nigamo. | ある時、世尊はクル国のカンマーサダンマという町に住されていた。 |
| Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi . | そのとき世尊は比丘たちに呼びかけられた。 |
| ‘‘bhikkhavo’’ti. | 「比丘たちよ」と。 |
| ‘‘Bhadante’’ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. | 「尊者よ」と、比丘たちは世尊に応じた。 |
| Bhagavā etadavoca . | 世尊はこう言われた。 |
| ‘‘sammasatha no tumhe, bhikkhave, antaraṃ sammasa’’nti [antarā sammasananti (sī.)]. | 「比丘たちよ、君たちは内なる触知を触知していますか?」と。 |
| Evaṃ vutte, aññataro bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca . | このように説かれたとき、ある比丘が世尊にこう言った。 |
| ‘‘ahaṃ kho, bhante, sammasāmi antaraṃ sammasa’’nti. | 「尊者よ、私は内なる触知を触知しています」と。 |
| ‘‘Yathā kathaṃ pana tvaṃ, bhikkhu, sammasasi antaraṃ sammasa’’nti? | 「では比丘よ、君はどのように内なる触知を触知していますか?」と。 |
| Atha kho so bhikkhu byākāsi. | そこでその比丘は解答した。 |
| Yathā so bhikkhu byākāsi na so bhikkhu bhagavato cittaṃ ārādhesi. | (しかし)その比丘が解答したようなことでは、その比丘は世尊の心を喜ばせなかった。 |
| Evaṃ vutte, āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca . | このように説かれたとき、アーナンダ尊者は世尊にこう言った。 |
| ‘‘etassa, bhagavā, kālo; | 「世尊よ、それにふさわしい時です。 |
| etassa, sugata, kālo; | 善逝よ、それにふさわしい時です。 |
| yaṃ bhagavā antaraṃ sammasaṃ bhāseyya. | 世尊が内なる触知を語られるのに。 |
| Bhagavato sutvā bhikkhū dhāressantī’’ti. | 世尊の(法を)聞いて、比丘たちは保持するでしょう」と。 |
| ‘‘Tenahānanda, suṇātha, sādhukaṃ manasi karotha; | 「それではアーナンダよ、君たちはそれを聞き、よく作意しなさい。 |
| bhāsissāmī’’ti. | 私は語ります」と。 |
| ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. | 「尊者よ、そのように」と、比丘たちは世尊に応じた。 |
| Bhagavā etadavoca . | 世尊はこう言われた。 |
| ‘‘Idha, bhikkhave, bhikkhu sammasamāno sammasati antaraṃ sammasaṃ [sammasanaṃ (sī.)] . | 「比丘たちよ、ここに触知する比丘は、内なる触知を触知します、 |
| ‘yaṃ kho idaṃ anekavidhaṃ nānappakārakaṃ dukkhaṃ loke uppajjati jarāmaraṇaṃ. | 『多種多様に世界に生じる苦である、この老死、 |
| Idaṃ kho dukkhaṃ kiṃnidānaṃ kiṃsamudayaṃ kiṃjātikaṃ kiṃpabhavaṃ, kismiṃ sati jarāmaraṇaṃ hoti, kismiṃ asati jarāmaraṇaṃ na hotī’ti? | この苦は何が起因で、何が起源で、何が出処で、何が発生源なのか? 何があれば老死があり、何がなければ老死はないのか?』と。 |
| So sammasamāno evaṃ jānāti . | 触知する彼は、こう知ります。 |
| ‘yaṃ kho idaṃ anekavidhaṃ nānappakārakaṃ dukkhaṃ loke uppajjati jarāmaraṇaṃ. | 『多種多様に世界に生じる苦である、この老死、 |
| Idaṃ kho dukkhaṃ upadhinidānaṃ upadhisamudayaṃ upadhijātikaṃ upadhipabhavaṃ, upadhismiṃ sati jarāmaraṇaṃ hoti, upadhismiṃ asati jarāmaraṇaṃ na hotī’ti. | この苦は依著が起因で、依著が起源で、依著が出処で、依著が発生源である。依著があれば老死があり、依著がなければ老死はない』と。 |
| So jarāmaraṇañca pajānāti jarāmaraṇasamudayañca pajānāti jarāmaraṇanirodhañca pajānāti yā ca jarāmaraṇanirodhasāruppagāminī paṭipadā tañca pajānāti. | 彼は老死を了知し、老死の集起を了知し、老死の滅を了知し、老死の滅へ導く適切な行道を了知し、 |
| Tathāpaṭipanno ca hoti anudhammacārī. | そのように行道して随法行者となります。 |
| Ayaṃ vuccati, bhikkhave, bhikkhu sabbaso sammā dukkhakkhayāya paṭipanno jarāmaraṇanirodhāya. | 比丘たちよ、この比丘は苦の尽滅のため、老死の滅のため完全に正しく行道した者と呼ばれます。 |
| ‘‘Athāparaṃ sammasamāno sammasati antaraṃ sammasaṃ . | そしてさらに、触知する者は内なる触知を触知します、 |
| ‘upadhi panāyaṃ kiṃnidāno kiṃsamudayo kiṃjātiko kiṃpabhavo, kismiṃ sati upadhi hoti, kismiṃ asati upadhi na hotī’ti? | 『では、この依著は何が起因で、何が起源で、何が出処で、何が発生源なのか?何があれば依著があり、何がなければ依著はないのか?』と。 |
| So sammasamāno evaṃ jānāti . | 触知する彼は、こう知ります。 |
| ‘upadhi taṇhānidāno taṇhāsamudayo taṇhājātiko taṇhāpabhavo, taṇhāya sati upadhi hoti, taṇhāya asati upadhi na hotī’ti. | 『この依著は渇愛が起因で、渇愛が起源で、渇愛が出処で、渇愛が発生源である。渇愛があれば依著があり、渇愛がなければ依著はない』と。 |
| So upadhiñca pajānāti upadhisamudayañca pajānāti upadhinirodhañca pajānāti yā ca upadhinirodhasāruppagāminī paṭipadā tañca pajānāti. | 彼は依著を了知し、依著の集起を了知し、依著の滅を了知し、依著の滅へ導く適切な行道を了知し、 |
| Tathā paṭipanno ca hoti anudhammacārī. | そのように行道して随法行者となります。 |
| Ayaṃ vuccati, bhikkhave, bhikkhu sabbaso sammā dukkhakkhayāya paṭipanno upadhinirodhāya. | 比丘たちよ、この比丘は苦の尽滅のため、依著の滅のため完全に正しく行道した者と呼ばれます。 |
| ‘‘Athāparaṃ sammasamāno sammasati antaraṃ sammasaṃ . | そしてさらに、触知する者は内なる触知を触知します、 |
| ‘taṇhā panāyaṃ kattha uppajjamānā uppajjati, kattha nivisamānā nivisatī’ti? | 『ではこの渇愛は生じるなら、どこに生じるのか。留まるなら、どこに留まるのか?』と。 |
| So sammasamāno evaṃ jānāti . | 触知する彼は、こう知ります。 |
| yaṃ kho loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjati, ettha nivisamānā nivisati. | 『およそ世間での愛しきもの、快いもの。この渇愛は生じるならそこに生じ、留まるならそこに留まる。 |
| Kiñca loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ? | では世間での愛しきもの、快いものとは何か? |
| Cakkhuṃ loke piyarūpaṃ, sātarūpaṃ. | 眼は世間での愛しきもの、快いものであり、 |
| Etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjati, ettha nivisamānā nivisati. | この渇愛は生じるならそこに生じ、留まるならそこに留まる。 |
| Sotaṃ loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ…pe… | 耳は世間での愛しきもの、快いものであり、 …中略… |
| ghānaṃ loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ… | 鼻は世間での愛しきもの、快いものであり、 … |
| jivhā loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ… | 舌は世間での愛しきもの、快いものであり、 … |
| kāyo loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ… | 身は世間での愛しきもの、快いものであり、 … |
| mano loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjati ettha nivisamānā nivisati. | 意は世間での愛しきもの、快いものであり、この渇愛は生じるならそこに生じ、留まるならそこに留まる。』 1) |
| ‘‘Ye hi keci, bhikkhave, atītamaddhānaṃ samaṇā vā brāhmaṇā vā yaṃ loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ taṃ niccato addakkhuṃ sukhato addakkhuṃ attato addakkhuṃ ārogyato addakkhuṃ khemato addakkhuṃ. | 比丘たちよ、およそ過去の時に沙門、婆羅門の誰であれ、世間での愛しきもの、快いもの、それを常住と見、楽と見、我と見、無病と見、安穏と見た者たち。 |
| Te taṇhaṃ vaḍḍhesuṃ. | 彼らは渇愛を増やしました。 |
| Ye taṇhaṃ vaḍḍhesuṃ te upadhiṃ vaḍḍhesuṃ. | 渇愛を増やした彼らは依著を増やしました。 |
| Ye upadhiṃ vaḍḍhesuṃ te dukkhaṃ vaḍḍhesuṃ. | 依著を増やした彼らは苦を増やしました。 |
| Ye dukkhaṃ vaḍḍhesuṃ te na parimucciṃsu jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi, na parimucciṃsu dukkhasmāti vadāmi. | 苦を増やした彼らは生、老、死、悲、悲嘆、苦、憂、悩から解放されなかった、苦から解放されなかったと私は説きます。 |
| ‘‘Yepi hi keci, bhikkhave, anāgatamaddhānaṃ samaṇā vā brāhmaṇā vā yaṃ loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ taṃ niccato dakkhissanti [dakkhinti (sī.)] sukhato dakkhissanti attato dakkhissanti ārogyato dakkhissanti khemato dakkhissanti. | また比丘たちよ、およそ未来の時に沙門、婆羅門の誰であれ、世間での愛しきもの、快いもの、それを常住と見、楽と見、我と見、無病と見、安穏と見る者たち。 |
| Te taṇhaṃ vaḍḍhissanti. | 彼らは渇愛を増やすでしょう。 |
| Ye taṇhaṃ vaḍḍhissanti te upadhiṃ vaḍḍhissanti. | 渇愛を増やす彼らは依著を増やすでしょう。 |
| Ye upadhiṃ vaḍḍhissanti te dukkhaṃ vaḍḍhissanti. | 依著を増やす彼らは苦を増やすでしょう。 |
| Ye dukkhaṃ vaḍḍhissanti te na parimuccissanti jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi, na parimuccissanti dukkhasmāti vadāmi. | 苦を増やす彼らは生、老、死、悲、悲嘆、苦、憂、悩から解放されることはなく、苦から解放されることはないと私は説きます。 |
| ‘‘Yepi hi keci, bhikkhave, etarahi samaṇā vā brāhmaṇā vā yaṃ loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ taṃ niccato passanti sukhato passanti attato passanti ārogyato passanti khemato passanti. | また比丘たちよ、およそ現在において沙門、婆羅門の誰であれ、世間での愛しきもの、快いもの、それを常住と見、楽と見、我と見、無病と見、安穏と見ている者たち。 |
| Te taṇhaṃ vaḍḍhenti. | 彼らは渇愛を増やします。 |
| Ye taṇhaṃ vaḍḍhenti te upadhiṃ vaḍḍhenti. | 渇愛を増やす彼らは依著を増やします。 |
| Ye upadhiṃ vaḍḍhenti te dukkhaṃ vaḍḍhenti. | 依著を増やす彼らは苦を増やします。 |
| Ye dukkhaṃ vaḍḍhenti te na parimuccanti jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi, na parimuccanti dukkhasmāti vadāmi. | 苦を増やす彼らは生、老、死、悲、悲嘆、苦、憂、悩から解放されず、苦から解放されないと私は説きます。 |
| ‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, āpānīyakaṃso vaṇṇasampanno gandhasampanno rasasampanno. | たとえば比丘たちよ、色彩よく香りよく味のよい銅杯があります。 |
| So ca kho visena saṃsaṭṭho. | しかしそれは毒が混ぜられています。 |
| Atha puriso āgaccheyya ghammābhitatto ghammapareto kilanto tasito pipāsito. | そこに猛暑に焼かれ、炎暑に打ち負かされ、疲れ、渇求し、渇いた男がやって来るとします。 |
| Tamenaṃ evaṃ vadeyyuṃ . | すると人々はその者に、こう言います、 |
| ‘ayaṃ te, ambho purisa, āpānīyakaṃso vaṇṇasampanno gandhasampanno rasasampanno; | 『ほら男よ、君にはこの色彩よく香りよく味のよい銅杯がある。 |
| so ca kho visena saṃsaṭṭho. | しかしそれは毒が混ぜられている。 |
| Sace ākaṅkhasi piva. | もし望むなら、飲みなさい。 |
| Pivato hi kho taṃ chādessati vaṇṇenapi gandhenapi rasenapi, pivitvā ca pana tatonidānaṃ maraṇaṃ vā nigacchasi maraṇamattaṃ vā dukkha’nti. | たしかにそれは色彩、香り、味により飲む者を喜ばせるだろう。しかし飲むなら、それに起因して死や、死ぬほどの苦を受けるだろう』と。 |
| So taṃ āpānīyakaṃsaṃ sahasā appaṭisaṅkhā piveyya, nappaṭinissajjeyya. | 彼がその銅杯を急いで考慮なく飲み、放棄しないなら、 |
| So tatonidānaṃ maraṇaṃ vā nigaccheyya maraṇamattaṃ vā dukkhaṃ. | 彼はそれに起因して死や、死ぬほどの苦を受けるでしょう。 |
| Evameva kho, bhikkhave, ye hi keci atītamaddhānaṃ samaṇā vā brāhmaṇā vā yaṃ loke piyarūpaṃ…pe… | まさにそのように比丘たちよ、およそ過去の時に沙門、婆羅門の誰であれ、世間での愛しきもの、 …中略… |
| anāgatamaddhānaṃ…pe… | およそ未来の時に …中略… |
| etarahi samaṇā vā brāhmaṇā vā yaṃ loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ taṃ niccato passanti sukhato passanti attato passanti ārogyato passanti khemato passanti, te taṇhaṃ vaḍḍhenti. | およそ現在において沙門、婆羅門の誰であれ、世間での愛しきもの、快いもの、それを常住と見、楽と見、我と見、無病と見、安穏と見ている者たち。 |
| Ye taṇhaṃ vaḍḍhenti te upadhiṃ vaḍḍhenti. | 渇愛を増やす彼らは依著を増やします。 |
| Ye upadhiṃ vaḍḍhenti te dukkhaṃ vaḍḍhenti. | 依著を増やす彼らは苦を増やします。 |
| Ye dukkhaṃ vaḍḍhenti te na parimuccanti jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi, na parimuccanti dukkhasmāti vadāmi. | 苦を増やす彼らは生、老、死、悲、悲嘆、苦、憂、悩から解放されず、苦から解放されないと私は説きます。 |
| ‘‘Ye ca kho keci, bhikkhave, atītamaddhānaṃ samaṇā vā brāhmaṇā vā yaṃ loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ taṃ aniccato addakkhuṃ dukkhato addakkhuṃ anattato addakkhuṃ rogato addakkhuṃ bhayato addakkhuṃ, te taṇhaṃ pajahiṃsu. | しかし比丘たちよ、およそ過去の時に沙門、婆羅門の誰であれ、世間での愛しきもの、快いもの、それを無常と見、苦と見、無我と見、病と見、恐怖と見た者たち。彼らは渇愛を断じました。 |
| Ye taṇhaṃ pajahiṃsu te upadhiṃ pajahiṃsu. | 渇愛を断じた彼らは、依著を断じました。 |
| Ye upadhiṃ pajahiṃsu te dukkhaṃ pajahiṃsu. | 依著を断じた彼らは、苦を断じました。 |
| Ye dukkhaṃ pajahiṃsu te parimucciṃsu jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi, parimucciṃsu dukkhasmāti vadāmi. | 苦を断じた彼らは生、老、死、悲、悲嘆、苦、憂、悩から解放され、苦から解放されたと私は説きます。 |
| ‘‘Yepi hi keci, bhikkhave, anāgatamaddhānaṃ samaṇā vā brāhmaṇā vā yaṃ loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ taṃ aniccato dakkhissanti dukkhato dakkhissanti anattato dakkhissanti rogato dakkhissanti bhayato dakkhissanti, te taṇhaṃ pajahissanti. | また比丘たちよ、およそ未来の時に沙門、婆羅門の誰であれ、世間での愛しきもの、快いもの、それを無常と見、苦と見、無我と見、病と見、恐怖と見る者たち。彼らは渇愛を断じるでしょう。 |
| Ye taṇhaṃ pajahissanti…pe… | 渇愛を断じる彼らは …中略… |
| parimuccissanti dukkhasmāti vadāmi. | 苦から解放されると私は説きます。 |
| ‘‘Yepi hi keci, bhikkhave, etarahi samaṇā vā brāhmaṇā vā yaṃ loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ taṃ aniccato passanti dukkhato passanti anattato passanti rogato passanti bhayato passanti, te taṇhaṃ pajahanti. | また比丘たちよ、およそ現在において沙門、婆羅門の誰であれ、世間での愛しきもの、快いもの、それを無常と見、苦と見、無我と見、病と見、恐怖と見ている者たち。彼らは渇愛を断じます。 |
| Ye taṇhaṃ pajahanti te upadhiṃ pajahanti. | 渇愛を断じる彼らは、依著を断じます。 |
| Ye upadhiṃ pajahanti te dukkhaṃ pajahanti. | 依著を断じる彼らは苦を断じます。 |
| Ye dukkhaṃ pajahanti te parimuccanti jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi, parimuccanti dukkhasmāti vadāmi. | 苦を断じる彼らは生、老、死、悲、悲嘆、苦、憂、悩から解放され、苦から解放されると私は説きます。 |
| ‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, āpānīyakaṃso vaṇṇasampanno gandhasampanno rasasampanno. | たとえば比丘たちよ、色彩よく香りよく味のよい銅杯があります。 |
| So ca kho visena saṃsaṭṭho. | しかしそれは毒が混ぜられています。 |
| Atha puriso āgaccheyya ghammābhitatto ghammapareto kilanto tasito pipāsito. | そこに猛暑に焼かれ、炎暑に打ち負かされ、疲れ、渇求し、渇いた男がやって来るとします。 |
| Tamenaṃ evaṃ vadeyyuṃ . | すると人々はその者に、こう言います、 |
| ‘ayaṃ te, ambho purisa, āpānīyakaṃso vaṇṇasampanno gandhasampanno rasasampanno so ca kho visena saṃsaṭṭho. | 『ほら男よ、君にはこの色彩よく香りよく味のよい銅杯がある。しかしそれは毒が混ぜられている。 |
| Sace ākaṅkhasi piva. | もし望むなら、飲みなさい。 |
| Pivato hi kho taṃ chādessati vaṇṇenapi gandhenapi rasenapi; | たしかにそれは色彩、香り、味により飲む者を喜ばせるだろう。 |
| pivitvā ca pana tatonidānaṃ maraṇaṃ vā nigacchasi maraṇamattaṃ vā dukkha’nti. | しかし飲むなら、それに起因して死や、死ぬほどの苦を受けるだろう』と。 |
| Atha kho, bhikkhave, tassa purisassa evamassa . | そのとき比丘たちよ、その男にはこのような(思いが)あります。 |
| ‘sakkā kho me ayaṃ surāpipāsitā [surāpipāsā (?)] pānīyena vā vinetuṃ dadhimaṇḍakena vā vinetuṃ bhaṭṭhaloṇikāya [maṭṭhaloṇikāya (sī. syā. kaṃ. pī.)] vā vinetuṃ loṇasovīrakena vā vinetuṃ, | 『私のこの穀物酒への渇きは、水で調伏すること、酪、醍醐で調伏すること、塩味の食事で調伏すること、塩、酸粥で調伏することができる。 |
| na tvevāhaṃ taṃ piveyyaṃ, yaṃ mama assa dīgharattaṃ hitāya sukhāyā’ti. | 私がそれを飲まないなら、そのことは長きにわたり私の恩恵と幸福になるだろう』と。 |
| So taṃ āpānīyakaṃsaṃ paṭisaṅkhā na piveyya, paṭinissajjeyya. | 彼は考慮して、その銅杯を飲まず放棄します。 |
| So tatonidānaṃ na maraṇaṃ vā nigaccheyya maraṇamattaṃ vā dukkhaṃ. | 彼はそれに起因して死や、死ぬほどの苦を受けないでしょう。 |
| Evameva kho, bhikkhave, ye hi keci atītamaddhānaṃ samaṇā vā brāhmaṇā vā yaṃ loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ taṃ aniccato addakkhuṃ dukkhato addakkhuṃ anattato addakkhuṃ rogato addakkhuṃ bhayato addakkhuṃ, te taṇhaṃ pajahiṃsu. | まさにそのように比丘たちよ、およそ過去の時に沙門、婆羅門の誰であれ、世間での愛しきもの、快いもの、それを無常と見、苦と見、無我と見、病と見、恐怖と見た者たち。彼らは渇愛を断じました。 |
| Ye taṇhaṃ pajahiṃsu te upadhiṃ pajahiṃsu. | 渇愛を断じた彼らは、依著を断じました。 |
| Ye upadhiṃ pajahiṃsu te dukkhaṃ pajahiṃsu. | 依著を断じた彼らは、苦を断じました。 |
| Ye dukkhaṃ pajahiṃsu te parimucciṃsu jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi, parimucciṃsu dukkhasmāti vadāmi. | 苦を断じた彼らは生、老、死、悲、悲嘆、苦、憂、悩から解放され、苦から解放されたと私は説きます。 |
| ‘‘Yepi hi keci, bhikkhave, anāgatamaddhānaṃ…pe… | また比丘たちよ、およそ未来の時に …中略… |
| etarahi samaṇā vā brāhmaṇā vā yaṃ loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ taṃ aniccato passanti dukkhato passanti anattato passanti rogato passanti bhayato passanti, te taṇhaṃ pajahanti. | およそ現在において沙門、婆羅門の誰であれ、世間での愛しきもの、快いもの、それを無常と見、苦と見、無我と見、病と見、恐怖と見ている者たち。彼らは渇愛を断じます。 |
| Ye taṇhaṃ pajahanti te upadhiṃ pajahanti. | 渇愛を断じる彼らは、依著を断じます。 |
| Ye upadhiṃ pajahanti te dukkhaṃ pajahanti. | 依著を断じる彼らは苦を断じます。 |
| Ye dukkhaṃ pajahanti te parimuccanti jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi, parimuccanti dukkhasmāti vadāmī’’ti. | 苦を断じる彼らは生、老、死、悲、悲嘆、苦、憂、悩から解放され、苦から解放されると私は説きます」と。 |
sn12.66.txt · 最終更新: by h1roemon
