paṭisaṅkha
| paṭisaṅkhā | paṭisaṅkhāti | |
|---|---|---|
| 考慮 | 考慮して | 考慮する |
paṭisaṅkhā:省察, 思択, 考察 [=paṭisaṅkhāya. paṭisaṅkhāti の ger.] 観察して[f.] reflection; judgement; consideration
paṭisaṅkhāti:察す, 観察す, 簡択す to be careful, to think over, reflect, discriminate, consider
paṭi:対して、反して、繰り返し + saṅkhā:考量
対象を自らに引き当てて測り直し、善悪・可否を判断し、実践に移すための考量です。
定型句として So iti paṭisaṅkhāya …「かく考慮して…」の形で、行為転換を導くために使われます。
用例をみると、paṭisañcikkhati(熟慮)とほとんど同じ意味合いで使われる場合が多いです。
類語 saṅkhā:考量、paṭisañcikkhati:熟慮
出典: sn16.11
出典: sn12.66
●この段落では、最初にpaṭisañcikkhati(熟慮)で始まり、最後にpaṭisaṅkhā(考慮)で締めくくられています。
| So iti paṭisañcikkhati . | 彼は、かく熟慮します、 |
| ‘bhagavā kho anekapariyāyena pāṇātipātaṃ garahati vigarahati, pāṇātipātā viramathāti cāha. | 『世尊はさまざまな理をもって殺生を咎め叱責し、”君たちは殺生から離れよ”と言われた。 |
| Atthi kho pana mayā pāṇo atipātito yāvatako vā tāvatako vā. | そして私によって殺された生き物がいる。それがどれほどのものであれ。 |
| Yo kho pana mayā pāṇo atipātito yāvatako vā tāvatako vā, taṃ na suṭṭhu, taṃ na sādhu. | しかしどれほどのものであれ、私によって殺された生き物がいること。それはよくない。それは善いことではない。 |
| Ahañceva [ahañce (?)] kho pana tappaccayā vippaṭisārī assaṃ. | たとえ私がそれに縁りて悔恨ある者になろうとも、 |
| Na metaṃ pāpaṃ kammaṃ [pāpakammaṃ (syā. kaṃ. pī. ka.)] akataṃ bhavissatī’ti. | 私のこの悪業は、なされなかったことにはならない』と。 |
| So iti paṭisaṅkhāya tañceva pāṇātipātaṃ pajahati. | 彼は、かく考慮して、まさにその殺生を捨て去り、 |
| Āyatiñca pāṇātipātā paṭivirato hoti. | そして今後は、殺生から現に離れるのです。 |
出典: sn42.8
●同様な用例です。
| ‘‘Puna caparaṃ, gahapatayo, ariyasāvako iti paṭisañcikkhati . | さらにまた居士たちよ、ここに聖弟子は、かく熟慮します。 |
| ‘yo kho me musāvādena atthaṃ bhañjeyya, na metaṃ assa piyaṃ manāpaṃ. | (4)『虚偽語によって私の利益を損なう者は、私にとって愛しくも好ましくもない。 |
| Ahañceva kho pana parassa musāvādena atthaṃ bhañjeyyaṃ, parassapi taṃ assa appiyaṃ amanāpaṃ. | また、もし私が、虚偽語によって他者の利益を損なうなら、それは、他者にとっても愛しくなく好ましくないだろう。 |
| Yo kho myāyaṃ dhammo appiyo amanāpo, parassa peso dhammo appiyo amanāpo. | 私にとって愛しくなく好ましくないこの法。その法は他者にとっても愛しくなく好ましくない。 |
| Yo kho myāyaṃ dhammo appiyo amanāpo, kathāhaṃ paraṃ tena saṃyojeyya’nti! | この法が私にとって愛しくなく好ましくないのに、なぜ私は、他者をそれに結ばせようか?』と。 |
| So iti paṭisaṅkhāya attanā ca musāvādā paṭivirato hoti, parañca musāvādā veramaṇiyā samādapeti, musāvādā veramaṇiyā ca vaṇṇaṃ bhāsati. | 彼は、かく考慮して自ら虚偽語から現に離れ、他者に虚偽語から離れることを受持させ、虚偽語から離れることの称賛を語ります。 |
出典: sn55.7
paṭisaṅkha.txt · 最終更新: by h1roemon
