| pāṇa | pāṇin | pāṇaka |
| 生命、生き物 | 生物 |
| 呼吸 | 呼吸する |
生物, 有情, 生類, 生命 life; breath; a living being
生命あるもの(呼吸するもの)のことです。このwikiでは訳語を呼吸、生命、生き物としておきます。
生きものを表す言葉はいくつかあり、現在のところ訳語から区別できるように以下のように訳語を統一しています。
| pāṇa | bhūta | satta |
| 生命、生き物 | 生きもの | 衆生、生類 |
| ‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, yāni kānici jaṅgalānaṃ pāṇānaṃ padajātāni, sabbāni tāni hatthipade samodhānaṃ gacchanti; | たとえば比丘たちよ、荒野の生き物たちのどんな足跡であれ、それらはすべて象の足跡の中に収まり、 |
| hatthipadaṃ tesaṃ aggamakkhāyati, yadidaṃ . | 象の足跡がそれらの最上と告げられます —— |
| ‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, puriso chappāṇake gahetvā nānāvisaye nānāgocare daḷhāya rajjuyā bandheyya. | たとえば比丘たちよ、男が、すみかも異なり餌場も異なる六匹の生き物を捕まえて、堅固な縄で縛ります。 |
| Rukkhaṃ ce nissāya tiṭṭheyya, ye rukkhanissitā pāṇā te naṃ khādeyyuṃ. | もし樹木に寄りとどまるなら、樹木に寄る生き物たち、それらがそれ(牡牛)に噛みつくでしょう。 |
| Ye hi keci, bhikkhave, tiracchānagatā pāṇā sīhassa migarañño nadato saddaṃ suṇanti; | 比丘たちよ、およそ何の畜生であれ獣王であるライオンの吠える声を聞いた生き物たちは、 |
| yebhuyyena bhayaṃ saṃvegaṃ santāsaṃ āpajjanti; | ほとんどが恐怖、畏怖、怖気に陥ります。 |
| ‘‘Nāhaṃ, bhikkhave, aññaṃ ekanikāyampi samanupassāmi evaṃ cittaṃ. | 比丘たちよ、私はこのように多彩な一部類を他に見出しません。 |
| Yathayidaṃ, bhikkhave, tiracchānagatā pāṇā, tepi kho, bhikkhave, tiracchānagatā pāṇā citteneva cittitā, tehipi kho, bhikkhave, tiracchānagatehi pāṇehi cittaññeva cittataraṃ. | 比丘たちよ、それはすなわち畜生となった生命たちです。比丘たちよ、畜生となったその生命たちもまさに心によって描かれました。その畜生となった生命たちよりも、じつに心はより多彩です。比丘たちよ。 |
| ‘‘Nāññatra bojjhā tapasā [bojjhaṅgatapasā (sī. syā. kaṃ. pī.)], nāññatrindriyasaṃvarā; | 「覚支の苦行以外に 根の防護以外に |
| Nāññatra sabbanissaggā, sotthiṃ passāmi pāṇina’’nti. | すべての捨離以外に 私は生命の平穏を見ない」と。 |
| ‘‘Nabhaṃ phaleyya pathavī caleyya, | 天空が裂けようと 大地が揺れようと |
| Sabbepi pāṇā uda santaseyyuṃ; | あるいは すべての生き物が怯えても |
| Sallampi ce urasi pakappayeyyuṃ, | たとえ胸に矢を狙われようと |
| Upadhīsu tāṇaṃ na karonti buddhā’’ti. | 覚者たちは 依著のうちに避難処を作らない」と。 |
| ‘‘Vuṭṭhi alasaṃ analasañca, mātā puttaṃva posati; | 母が子にするように 雨は怠惰な者、怠惰でない者を養う |
| Vuṭṭhiṃ bhūtā upajīvanti, ye pāṇā pathavissitā’’ti. | およそ大地に頼る生命、生きものは 雨に支えられて生きる」と。 |
●六師外道プーラナ・カッサパの見解です。
| Khurapariyantena cepi cakkena yo imissā pathaviyā pāṇe ekamaṃsakhalaṃ ekamaṃsapuñjaṃ kareyya, natthi tatonidānaṃ pāpaṃ, natthi pāpassa āgamo. | たとえ先端が剃刀の車輪によって、この大地の生き物をひとつの肉塊、ひとつの肉の山積にしても、それに起因する悪はなく、悪の到来もない。 |