| āpajjati | āpanna | āpatti |
| 犯す | 犯した | 犯戒 |
| 至る | 至った | |
| 陥る | 陥った | |
| 耽る | 耽った | |
āpajjati:来る, 会う, 遭遇す, 到達す gets into; undergoes; meets with
āpanna:犯戒の, 犯した entered upon; fallen into
āpatti:罪, 罪過, 犯戒 getting into; an ecclesiastical offence
基本義:ある状態・結果に入り込む/踏み入れる
※善悪の評価は語自体に含まれません。
■■■■■ āpajjati の整理メモ(ChatGPTの意見) ■■■■■
語源:ā + √pad / pajj(進む、入る)
意味:至る、陥る、到達する、入り込む
用例:
āpajjati ābādhaṃ = 病にかかる(病に陥る)
āpajjati sīlabhedaṃ = 戒を破るに至る
👉 ニュアンス:自然に進んで結果に「入る/陥る」。プラスにもマイナスにも使える。やや客観的。
類語 samāpajjati:到達する、sotāpanna:預流、pāpuṇāti:到達する、行き着く、獲得する、経験する
🟦犯す🟦
| Maraṇamattañhetaṃ, bhikkhave, dukkhaṃ yadidaṃ aññataraṃ saṃkiliṭṭhaṃ āpattiṃ āpajjati. | 比丘たちよ、『死ぬほどの苦』とはすなわち、ある雑染犯戒を犯し、 |
| Yathārūpāya āpattiyā vuṭṭhānaṃ paññāyati. | そのような犯戒からの出罪が知られる(公になる)ことです。 |
| Idha, kimila, bhikkhu aññataraṃ saṃkiliṭṭhaṃ āpattiṃ āpanno hoti yathārūpāya āpattiyā na vuṭṭhānaṃ paññāyati. | ここにキミラよ、比丘が、ある雑染犯戒を犯しており、そのような犯戒からの出罪が知られ(公になり)ません。 |
| Ayaṃ vuccati, kimila, antopūtibhāvoti. | キミラよ、これが『内部が腐敗している』と呼ばれます」と。 |
🟦至る🟦
| ‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, ye kecime bījagāmabhūtagāmā vuḍḍhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjanti, sabbe te pathaviṃ nissāya pathaviyaṃ patiṭṭhāya evamete bījagāmabhūtagāmā vuḍḍhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjanti; | 「たとえば比丘たちよ、どのような草や樹木であれ、成長、繁茂、繁栄に至るとき、それらはみな大地を拠り所とし、大地に依止して、そのように草や樹木は成長、繁茂、繁栄に至るのです。 |
mn16:「じつに彼がこの法と律において成長、繁茂、繁栄に至るということはありえない。」
🟦陥る🟦
| So tatonidānaṃ anayabyasanaṃ āpajjati. | 彼はそれに起因して不幸と災難に陥ります。 |
| ‘kicchā vatāyaṃ loko āpanno jāyati ca jīyati ca mīyati ca cavati ca upapajjati ca. | 『ああ、この苦難に陥った生命は生まれ、衰え、死に、没し、再生する。 |
| na ca piṇḍapātahetu anesanaṃ appatirūpaṃ āpajjati; | 鉢食を因として不適切な邪求に陥らず、 |
| aladdhā ca piṇḍapātaṃ na paritassati; | 鉢食を得なくても動揺せず、 |
| yena yena gacchati, yattha yattha tiṭṭhati, yattha yattha nisīdati, yattha yattha nipajjati; | どこに行っても、どこで立ち止まっても、どこに座っても、どこで横になっても、 |
| tattha tattha anayabyasanaṃ āpajjati. | その場、その場で不幸と災難に陥ります。 |
| Assutavā, bhikkhave, puthujjano sārīrikāya dukkhāya vedanāya phuṭṭho samāno socati kilamati paridevati urattāḷiṃ kandati sammohaṃ āpajjati. | 比丘たちよ、無聞の凡夫は体の苦受に触れているとき、悲しみ、疲労し、悲嘆し、胸を叩いて嘆き、迷妄に陥ります。 |
| Yo hi koci, bhikkhave, bhikkhu uppannaṃ lābhasakkārasilokaṃ assādeti nikāmeti, ayaṃ vuccati, bhikkhave, bhikkhu gilabaḷiso mārassa anayaṃ āpanno byasanaṃ āpanno yathākāmakaraṇīyo pāpimato. | 比丘たちよ、だれであれ、生じた利得、恭敬、名誉を楽味とし希求する比丘。この者は『魔の釣針を飲み込み、悪しき者の欲するがままに不幸に陥り、災難に陥った比丘』と呼ばれます。 |
| Evañhi so, bhikkhave, makkaṭo pañcoḍḍito thunaṃ seti anayaṃ āpanno byasanaṃ āpanno yathākāmakaraṇīyo luddassa. | 比丘たちよ、こうして五つの罠に掛かったその猿は、唸りつつ横たわり、猟師の欲するがままに不幸に陥り、災難に陥ります。 |
🟦耽る🟦
| Kiṭṭhārakkho [kiṭṭhārakkhako (sī.)] ca pamatto, goṇo ca kiṭṭhādo aduṃ kiṭṭhaṃ otaritvā yāvadatthaṃ madaṃ āpajjeyya pamādaṃ āpajjeyya; | 穀物畑の番人が放逸ならば、穀物を食べる牛はその穀物畑に下りて、好きなだけ陶酔に耽り、放逸に耽るでしょう。 |
| Ahañceva kho pana parassa dāresu cārittaṃ āpajjeyyaṃ, parassapi taṃ assa appiyaṃ amanāpaṃ. | また、もし私が、他者の(身内の)女たちと不正な交わりに耽るなら、それは、他者にとっても愛しくなく好ましくないだろう。 |