dhamma:法 + cakkhu:眼
sn13.1によれば縁起の各要素を現観すること、つまり法を見る眼のことです。
| Evaṃ mahatthiyo kho, bhikkhave, dhammābhisamayo; | このように比丘たちよ、法の現観は大きな意義があります。 |
| evaṃ mahatthiyo dhammacakkhupaṭilābho’’ti. | このように法眼の獲得は大きな意義があります」と。 1) |
類語 dhammadassana:法見、 parivīmaṃsati:遍査、 abhisamaya:現観、 dhammacakka:法輪
| ‘Nirodho, nirodho’ti kho me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi ñāṇaṃ udapādi paññā udapādi vijjā udapādi āloko udapādi. | 比丘たちよ、『滅、滅』と、私にはかつて聞いたことのない法において眼が生じ、智が生じ、慧が生じ、明が生じ、光が生じました。 |
●法を見ること dhammaṃ passatiという表現。
| ‘‘ovadantu maṃ āyasmanto therā, anusāsantu maṃ āyasmanto therā, karontu me āyasmanto therā dhammiṃ kathaṃ, yathāhaṃ dhammaṃ passeyya’’nti. | 「長老尊者よ、私を訓誡して下さい。長老尊者よ、私を指導して下さい。長老尊者よ、私に法話をして下さい、私が法を見えるように」と。 |
| Imasmiñca pana veyyākaraṇasmiṃ bhaññamāne tassa bhikkhuno virajaṃ vītamalaṃ dhammacakkhuṃ udapādi . | そしてこの明言が説かれたとき、その比丘には離塵、離垢の法眼が生じた。 |
| ‘‘yaṃ kiñci samudayadhammaṃ, sabbaṃ taṃ nirodhadhamma’’nti. | 『何であれ集起法は、すべて滅法である』と。 |