sn44.8
sn44.8『婆蹉氏経』Vacchagottasuttaṃ
| Atha kho vacchagotto paribbājako yena bhagavā tenupasaṅkami; | さてヴァッチャ姓の遍歴行者は世尊のもとに近づいた。 |
| upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. | 近づいて世尊と挨拶を交わした。 |
| Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. | 喜ばしい挨拶の話を交わしてから一隅に座った。 |
| Ekamantaṃ nisinno kho vacchagotto paribbājako bhagavantaṃ etadavoca – | 一隅に座ったヴァッチャ姓の遍歴行者は、世尊にこう言った。 |
| ‘‘kiṃ nu kho, bho gotama, sassato loko’’ti? | 「友ゴータマよ、いったい世界は永遠ですか?」と。 |
| Abyākataṃ kho etaṃ, vaccha, mayā – | 「ヴァッチャよ、これは私により明言されていません、 |
| ‘sassato loko’ti…pe…. | 『世界は永遠である』とは。 …中略… |
| ‘‘Kiṃ pana, bho gotama, ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’’ti? | 「では友ゴータマよ、如来は死後に存在するのでもなく、存在しないのでもないのですか?」と。 |
| ‘‘Etampi kho, vaccha, abyākataṃ mayā – | 「ヴァッチャよ、これも私により明言されていません、 |
| ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’’ti. | 『如来は死後に存在するのでもなく、存在しないのでもない。』とは。」 |
| ‘‘Ko nu kho, bho gotama, hetu, ko paccayo, yena aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ evaṃ puṭṭhānaṃ evaṃ veyyākaraṇaṃ hoti – | 「友ゴータマよ、いったい何の因、何の縁によって、このように問われた異教徒の遍歴行者たちには、次のような明言があるのですか? |
| ‘sassato loko’ti vā…pe… | 『世界は永遠である』とか、 …中略… |
| ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti vā? | 如来は死後に存在するのでもなく、存在しないのでもない』と。 |
| Ko pana, bho gotama, hetu, ko paccayo, yena bhoto gotamassa evaṃ puṭṭhassa na evaṃ veyyākaraṇaṃ hoti – | また友ゴータマよ、何の因、何の縁によって、このように問われた友ゴータマには、次のような明言はないのですか? |
| ‘sassato loko’tipi…pe… | 『世界は永遠である』とも、 …中略… |
| ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipī’’ti? | 『如来は死後に存在するのでもなく、存在しないのでもない。』とも。」 |
| ‘‘Aññatitthiyā kho, vaccha, paribbājakā rūpaṃ attato samanupassanti, rūpavantaṃ vā attānaṃ, attani vā rūpaṃ, rūpasmiṃ vā attānaṃ. | 「ヴァッチャよ、異教徒の遍歴行者たちは、色を我と見なし、あるいは我を色あるものと、色を我のなかにあると、我を色のなかにあると(見なします)。 |
| Vedanaṃ attato samanupassanti…pe… | 受を我と見なし、 …中略… |
| saññaṃ…pe… | 想を …中略… |
| saṅkhāre…pe… | 行を …中略… |
| viññāṇaṃ attato samanupassanti, viññāṇavantaṃ vā attānaṃ, attani vā viññāṇaṃ, viññāṇasmiṃ vā attānaṃ. | 識を我と見なし、あるいは我を識あるものと、識を我のなかにあると、我を識のなかにあると(見なします)。 |
| Tasmā aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ evaṃ puṭṭhānaṃ evaṃ veyyākaraṇaṃ hoti – | それゆえこのように問われた異教徒の遍歴行者たちには、次のような明言があるのです。 |
| ‘sassato loko’ti vā…pe… | 『世界は永遠である』とか、 …中略… |
| ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti vā. | 『如来は死後に存在するのでもなく、存在しないのでもない』と。 |
| Tathāgato ca kho, vaccha, arahaṃ sammāsambuddho na rūpaṃ attato samanupassati, na rūpavantaṃ vā attānaṃ, na attani vā rūpaṃ, na rūpasmiṃ vā attānaṃ. | しかしヴァッチャよ、阿羅漢・正等覚者たる如来は、色を我と見なさず、また我を色あるものとも、色を我のなかにあるとも、我を色のなかにあるとも(見なしません)。 |
| Na vedanaṃ attato samanupassati…pe… | 受を我と見なさず、 …中略… |
| na saññaṃ…pe… | 想を我と見なさず、 …中略… |
| na saṅkhāre…pe… | 行を我と見なさず、 …中略… |
| na viññāṇaṃ attato samanupassati, na viññāṇavantaṃ vā attānaṃ, na attani vā viññāṇaṃ, na viññāṇasmiṃ vā attānaṃ. | 識を我と見なさず、また我を識あるものとも、識を我のなかにあるとも、我を識のなかにあるとも(見なしません)。 |
| Tasmā tathāgatassa evaṃ puṭṭhassa na evaṃ veyyākaraṇaṃ hoti – | それゆえこのように問われた如来には、次のような明言はないのです。 |
| ‘sassato loko’tipi…pe… | 『世界は永遠である』とも、 …中略… |
| ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipī’’ti. | 『如来は死後に存在するのでもなく、存在しないのでもない。』とも。」 |
| Atha kho vacchagotto paribbājako uṭṭhāyāsanā yenāyasmā mahāmoggallāno tenupasaṅkami; | さてヴァッチャ姓の遍歴行者は座から起き上がると、マハーモッガッラーナ尊者のもとに近づいた。 |
| upasaṅkamitvā āyasmatā mahāmoggallānena saddhiṃ sammodi. | 近づいてマハーモッガッラーナ尊者と挨拶を交わした。 |
| Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. | 喜ばしい挨拶の話を交わしてから一隅に座った。 |
| Ekamantaṃ nisinno kho vacchagotto paribbājako āyasmantaṃ mahāmoggallānaṃ etadavoca – | 一隅に座ったヴァッチャ姓の遍歴行者は、マハーモッガッラーナ尊者にこう言った。 |
| ‘‘kiṃ nu kho, bho moggallāna, sassato loko’’ti? | 「友モッガッラーナよ、いったい世界は永遠ですか?」と。 |
| Abyākataṃ kho etaṃ, vaccha, bhagavatā – | 「ヴァッチャよ、これは世尊により明言されていません、 |
| ‘sassato loko’ti…pe…. | 『世界は永遠である』とは。 …中略… |
| ‘‘Kiṃ pana, bho moggallāna, ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’’ti? | 「では友モッガッラーナよ、如来は死後に存在するのでもなく、存在しないのでもないのですか?」と。 |
| ‘‘Etampi kho, vaccha, abyākataṃ bhagavatā – | 「ヴァッチャよ、これも世尊により明言されていません、 |
| ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’’ti. | 『如来は死後に存在するのでもなく、存在しないのでもない。』とは。」 |
| ‘‘Ko nu kho, bho moggallāna, hetu, ko paccayo, yena aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ evaṃ puṭṭhānaṃ evaṃ veyyākaraṇaṃ hoti – | 「友モッガッラーナよ、いったい何の因、何の縁によって、このように問われた異教徒の遍歴行者たちには、次のような明言があるのですか? |
| ‘sassato loko’ti vā…pe… | 『世界は永遠である』とか、 …中略… |
| ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti vā? | 如来は死後に存在するのでもなく、存在しないのでもない』と。 |
| Ko pana, bho moggallāna, hetu, ko paccayo yena samaṇassa gotamassa evaṃ puṭṭhassa na evaṃ veyyākaraṇaṃ hoti – | 「友モッガッラーナよ、いったい何の因、何の縁によって、このように問われた沙門ゴータマには、次のような明言はないのですか? |
| ‘sassato loko’tipi…pe… | 『世界は永遠である』とも、 …中略… |
| ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipī’’ti? | 『如来は死後に存在するのでもなく、存在しないのでもない。』とも。」 |
| ‘‘Aññatitthiyā kho, vaccha, paribbājakā rūpaṃ attato samanupassanti, rūpavantaṃ vā attānaṃ, attani vā rūpaṃ, rūpasmiṃ vā attānaṃ. | 「ヴァッチャよ、異教徒の遍歴行者たちは、色を我と見なし、あるいは我を色あるものと、色を我のなかにあると、我を色のなかにあると(見なします)。 |
| Vedanaṃ attato samanupassanti…pe… | 受を我と見なし、 …中略… |
| saññaṃ…pe… | 想を …中略… |
| saṅkhāre…pe… | 行を …中略… |
| viññāṇaṃ attato samanupassanti, viññāṇavantaṃ vā attānaṃ, attani vā viññāṇaṃ, viññāṇasmiṃ vā attānaṃ. | 識を我と見なし、あるいは我を識あるものと、識を我のなかにあると、我を識のなかにあると(見なします)。 |
| Tasmā aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ evaṃ puṭṭhānaṃ evaṃ veyyākaraṇaṃ hoti – | それゆえこのように問われた異教徒の遍歴行者たちには、次のような明言があるのです。 |
| ‘sassato loko’ti vā…pe… | 『世界は永遠である』とか、 …中略… |
| ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti vā. | 『如来は死後に存在するのでもなく、存在しないのでもない』と。 |
| Tathāgato ca kho, vaccha, arahaṃ sammāsambuddho na rūpaṃ attato samanupassati, na rūpavantaṃ vā attānaṃ, na attani vā rūpaṃ, na rūpasmiṃ vā attānaṃ. | しかしヴァッチャよ、阿羅漢・正等覚者たる如来は、色を我と見なさず、また我を色あるものとも、色を我のなかにあるとも、我を色のなかにあるとも(見なしません)。 |
| Na vedanaṃ attato samanupassati…pe… | 受を我と見なさず、 …中略… |
| na saññaṃ…pe… | 想を我と見なさず、 …中略… |
| na saṅkhāre…pe… | 行を我と見なさず、 …中略… |
| na viññāṇaṃ attato samanupassati, na viññāṇavantaṃ vā attānaṃ, na attani vā viññāṇaṃ, na viññāṇasmiṃ vā attānaṃ. | 識を我と見なさず、また我を識あるものとも、識を我のなかにあるとも、我を識のなかにあるとも(見なしません)。 |
| Tasmā tathāgatassa evaṃ puṭṭhassa na evaṃ veyyākaraṇaṃ hoti – | それゆえこのように問われた如来には、次のような明言はないのです。 |
| ‘sassato loko’tipi, ‘asassato loko’tipi, ‘antavā loko’tipi, ‘anantavā loko’tipi, ‘taṃ jīvaṃ taṃ sarīra’ntipi, ‘aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīra’ntipi, ‘hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipi, ‘na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipi, ‘hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipi, ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipī’’ti. | 『世界は永遠である』とも、『世界は永遠でない』とも、『世界は果てがある』とも、『世界は果てがない』とも、『命と体は同一である』とも、『命と体は異なる』とも、『如来は死後に存在する』とも、『如来は死後に存在しない』とも、『如来は死後に存在し、そして存在しない』とも、『如来は死後に存在するのでもなく、存在しないのでもない』とも。」 |
| ‘‘Acchariyaṃ, bho moggallāna, abbhutaṃ, bho moggallāna! | 「友モッガッラーナよ、稀有なことです。友モッガッラーナよ、未曾有なことです。 |
| Yatra hi nāma satthu ca sāvakassa ca atthena attho byañjanena byañjanaṃ saṃsandissati, samessati, na virodhayissati, yadidaṃ aggapadasmiṃ. | なんと、師と弟子の(語る)意味と意味、表現と表現が合流し、合致し、その句の端まで矛盾することがないとは。 |
| Idānāhaṃ, bho moggallāna, samaṇaṃ gotamaṃ upasaṅkamitvā etamatthaṃ apucchiṃ. | 友モッガッラーナよ、私はたった今、沙門ゴータマに近づいて、この意味を問いました。 |
| Samaṇopi me gotamo etehi padehi etehi byañjanehi etamatthaṃ byākāsi, seyyathāpi bhavaṃ moggallāno. | 沙門ゴータマもまた、まるで尊者モッガッラーナのように、これらの句、これらの表現によって、この意味を私に解答しました。 |
| Acchariyaṃ, bho moggallāna, abbhutaṃ, bho moggallāna! | 友モッガッラーナよ、稀有なことです。友モッガッラーナよ、未曾有なことです。 |
| Yatra hi nāma satthu ca sāvakassa ca atthena attho byañjanena byañjanaṃ saṃsandissati samessati na virodhayissati, yadidaṃ aggapadasmi’’nti. | なんと、師と弟子の(語る)意味と意味、表現と表現が合流し、合致し、その句の端まで矛盾することがないとは」と。 |
sn44.8.txt · 最終更新: by h1roemon
