sn12.67
sn12.67『葦束経』Naḷakalāpīsuttaṃ
| Ekaṃ samayaṃ āyasmā ca sāriputto āyasmā ca mahākoṭṭhiko [mahākoṭṭhito (sī. syā. kaṃ. pī.)] bārāṇasiyaṃ viharanti isipatane migadāye. | ある時、サーリプッタ尊者とマハーコッティカ尊者はバーラーナシーのイシパタナ鹿園に住していた。 |
| Atha kho āyasmā mahākoṭṭhiko sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito yenāyasmā sāriputto tenupasaṅkami; | さてマハーコッティカ尊者は、夕刻に独坐より立ち上って、サーリプッタ尊者のもとに近づいた。 |
| upasaṅkamitvā āyasmatā sāriputtena saddhiṃ sammodi. | 近づいてサーリプッタ尊者と挨拶を交わした。 |
| Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. | 喜ばしい挨拶の話を交わしてから一隅に座った。 |
| Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā mahākoṭṭhiko āyasmantaṃ sāriputtaṃ etadavoca . | 一隅に座ったマハーコッティカ尊者は、サーリプッタ尊者にこう言った。 |
| ‘‘kiṃ nu kho, āvuso sāriputta, sayaṃkataṃ jarāmaraṇaṃ, paraṃkataṃ jarāmaraṇaṃ, sayaṃkatañca paraṃkatañca jarāmaraṇaṃ, udāhu asayaṃkāraṃ aparaṃkāraṃ adhiccasamuppannaṃ jarāmaraṇa’’nti? | 「友サーリプッタよ、いったい老死は自作なのか、老死は他作なのか、老死は自作かつ他作なのか、それとも老死は自作でなく他作でなく因果なく共起したものですか?」と。 |
| ‘‘Na kho, āvuso koṭṭhika, sayaṃkataṃ jarāmaraṇaṃ, na paraṃkataṃ jarāmaraṇaṃ, na sayaṃkatañca paraṃkatañca jarāmaraṇaṃ, nāpi asayaṃkāraṃ aparaṃkāraṃ adhiccasamuppannaṃ jarāmaraṇaṃ. | 「友コッティカよ、老死は自作ではなく、老死は他作ではなく、老死は自作かつ他作ではなく、また老死は自作でなく他作でなく因果なく共起したものでもありません。 |
| Api ca, jātipaccayā jarāmaraṇa’’nti. | 生に縁りて老死があるのです」と。 |
| ‘‘Kiṃ nu kho, āvuso sāriputta, sayaṃkatā jāti, paraṃkatā jāti, sayaṃkatā ca paraṃkatā ca jāti, udāhu asayaṃkārā aparaṃkārā adhiccasamuppannā jātī’’ti? | 「友サーリプッタよ、いったい生は自作なのか、生は他作なのか、生は自作かつ他作なのか、それとも生は自作でなく他作でなく因果なく共起したものですか?」と。 |
| ‘‘Na kho, āvuso koṭṭhika, sayaṃkatā jāti, na paraṃkatā jāti, na sayaṃkatā ca paraṃkatā ca jāti, nāpi asayaṃkārā aparaṃkārā adhiccasamuppannā jāti. | 「友コッティカよ、生は自作ではなく、生は他作ではなく、生は自作かつ他作ではなく、また生は自作でなく他作でなく因果なく共起したものでもありません。 |
| Api ca, bhavapaccayā jātī’’ti. | 有に縁りて生があるのです」と。 |
| ‘‘Kiṃ nu kho, āvuso sāriputta, sayaṃkato bhavo…pe… | 「友サーリプッタよ、いったい有は自作なのか …中略… |
| sayaṃkataṃ upādānaṃ… | 取は自作なのか … |
| sayaṃkatā taṇhā… | 渇愛は自作なのか … |
| sayaṃkatā vedanā… | 受は自作なのか … |
| sayaṃkato phasso… | 触は自作なのか … |
| sayaṃkataṃ saḷāyatanaṃ… | 六処は自作なのか … |
| sayaṃkataṃ nāmarūpaṃ, paraṃkataṃ nāmarūpaṃ, sayaṃkatañca paraṃkatañca nāmarūpaṃ, udāhu asayaṃkāraṃ aparaṃkāraṃ adhiccasamuppannaṃ nāmarūpa’’nti? | 「友サーリプッタよ、いったい名色は自作なのか、名色は他作なのか、名色は自作かつ他作なのか、それとも名色は自作でなく他作でなく因果なく共起したものですか?」と。 |
| ‘‘Na kho, āvuso koṭṭhika, sayaṃkataṃ nāmarūpaṃ, na paraṃkataṃ nāmarūpaṃ, na sayaṃkatañca paraṃkatañca nāmarūpaṃ, nāpi asayaṃkāraṃ aparaṃkāraṃ, adhiccasamuppannaṃ nāmarūpaṃ. | 「友コッティカよ、名色は自作ではなく、名色は他作ではなく、名色は自作かつ他作ではなく、また名色は自作でなく他作でなく因果なく共起したものでもありません。 |
| Api ca, viññāṇapaccayā nāmarūpa’’nti. | 識に縁りて名色があるのです」と。 |
| ‘‘Kiṃ nu kho, āvuso sāriputta, sayaṅkataṃ viññāṇaṃ, paraṅkataṃ viññāṇaṃ, sayaṃkatañca paraṃkatañca viññāṇaṃ, udāhu asayaṃkāraṃ aparaṃkāraṃ adhiccasamuppannaṃ viññāṇa’’nti? | 「友サーリプッタよ、いったい識は自作なのか、識は他作なのか、識は自作かつ他作なのか、それとも識は自作でなく他作でなく因果なく共起したものですか?」と。 |
| ‘‘Na kho, āvuso koṭṭhika, sayaṃkataṃ viññāṇaṃ, na paraṃkataṃ viññāṇaṃ na sayaṃkatañca paraṃkatañca viññāṇaṃ, nāpi asayaṃkāraṃ aparaṃkāraṃ adhiccasamuppannaṃ viññāṇaṃ. | 「友コッティカよ、識は自作ではなく、識は他作ではなく、識は自作かつ他作ではなく、また識は自作でなく他作でなく因果なく共起したものでもありません。 |
| Api ca, nāmarūpapaccayā viññāṇa’’nti. | 名色に縁りて識があるのです」と。 |
| ‘‘Idāneva kho mayaṃ āyasmato sāriputtassa bhāsitaṃ evaṃ ājānāma . | 「今じつに、我々はサーリプッタ尊者の所説をこう了知しています、 |
| ‘na khvāvuso koṭṭhika, sayaṃkataṃ nāmarūpaṃ, na paraṃkataṃ nāmarūpaṃ, na sayaṃkatañca paraṃkatañca nāmarūpaṃ, nāpi asayaṃkāraṃ aparaṃkāraṃ adhiccasamuppannaṃ nāmarūpaṃ. | 『友コッティカよ、名色は自作ではなく、名色は他作ではなく、名色は自作かつ他作ではなく、また名色は自作でなく他作でなく因果なく共起したものでもありません、 |
| Api ca, viññāṇapaccayā nāmarūpa’’’nti. | 識に縁りて名色があるのです』と。 |
| ‘‘Idāneva ca pana mayaṃ āyasmato sāriputtassa bhāsitaṃ evaṃ ājānāma . | しかし今じつに、我々はサーリプッタ尊者の所説を、こう了知しています、 |
| ‘na khvāvuso koṭṭhika, sayaṃkataṃ viññāṇaṃ, na paraṃkataṃ viññāṇaṃ, na sayaṃkatañca paraṃkatañca viññāṇaṃ, nāpi asayaṃkāraṃ aparaṃkāraṃ adhiccasamuppannaṃ viññāṇaṃ. | 『友コッティカよ、識は自作ではなく、識は他作ではなく、識は自作かつ他作ではなく、また識は自作でなく他作でなく因果なく共起したものでもありません。 |
| Api ca, nāmarūpapaccayā viññāṇa’’’nti. | 名色に縁りて識があるのです』と。 |
| ‘‘Yathā kathaṃ panāvuso sāriputta, imassa bhāsitassa attho daṭṭhabbo’’ti? | では友サーリプッタよ、この所説の意味はどのように見られるべきですか?」と。 |
| ‘‘Tenahāvuso, upamaṃ te karissāmi. | 「それでは友よ、あなたにたとえをなしましょう。 |
| Upamāyapidhekacce viññū purisā bhāsitassa atthaṃ jānanti. | 一部の識者は、ここで比喩によって所説の意味を知ります。 |
| Seyyathāpi, āvuso, dve naḷakalāpiyo aññamaññaṃ nissāya tiṭṭheyyuṃ. | たとえば友よ、二束の葦は互いに頼って立ちます。 |
| Evameva kho, āvuso, nāmarūpapaccayā viññāṇaṃ; | まさにそのように友よ、名色に縁りて識があり、 |
| viññāṇapaccayā nāmarūpaṃ; | 識に縁りて名色があり、 |
| nāmarūpapaccayā saḷāyatanaṃ; | 名色に縁りて六処があり、 |
| saḷāyatanapaccayā phasso…pe… | 六処に縁りて触があり、 …中略… |
| evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti. | このように、この苦蘊全体の集起があります。 |
| Tāsaṃ ce, āvuso, naḷakalāpīnaṃ ekaṃ ākaḍḍheyya, ekā papateyya; | 友よ、もしそれら葦束の一つを引くなら、(もう)一つは倒れ、 |
| aparaṃ ce ākaḍḍheyya, aparā papateyya. | もし他を引けば、他(も)倒れるでしょう。 |
| Evameva kho, āvuso, nāmarūpanirodhā viññāṇanirodho; | まさにそのように友よ、名色の滅ゆえに識の滅があり、 |
| viññāṇanirodhā nāmarūpanirodho; | 識の滅ゆえに名色の滅があり、 |
| nāmarūpanirodhā saḷāyatananirodho; | 名色の滅ゆえに六処の滅があり、 |
| saḷāyatananirodhā phassanirodho…pe… | 六処の滅ゆえに触の滅があり、 …中略… |
| evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hotī’’ti. | このように、この苦蘊全体の滅があります」と。 |
| ‘‘Acchariyaṃ, āvuso sāriputta; | 「友サーリプッタよ、稀有なことです。 |
| abbhutaṃ, āvuso sāriputta! | 友サーリプッタよ、未曾有なことです。 |
| Yāvasubhāsitaṃ cidaṃ āyasmatā sāriputtena. | これがサーリプッタ尊者によりここまで善く語られました。 |
| Idañca pana mayaṃ āyasmato sāriputtassa bhāsitaṃ imehi chattiṃsāya vatthūhi anumodāma . | しかしここで我々もサーリプッタ尊者のこの所説を、これら三十六事をもって随喜しましょう。 |
| ‘jarāmaraṇassa ce, āvuso, bhikkhu nibbidāya virāgāya nirodhāya dhammaṃ deseti, dhammakathiko bhikkhūti alaṃ vacanāya. | 友よ、もし比丘が老死の厭離、離貪、滅のために法を説くなら、『説法者である比丘』という言葉にふさわしい。 |
| Jarāmaraṇassa ce, āvuso, bhikkhu nibbidāya virāgāya nirodhāya paṭipanno hoti, dhammānudhammappaṭipanno bhikkhūti alaṃ vacanāya. | 友よ、もし比丘が老死の厭離、離貪、滅のために行道しているなら、『法の随法を行道する比丘』という言葉にふさわしい。 |
| Jarāmaraṇassa ce, āvuso, bhikkhu nibbidā virāgā nirodhā anupādā vimutto hoti, diṭṭhadhammanibbānappatto bhikkhūti alaṃ vacanāya. | 友よ、もし比丘が老死の厭離、離貪、滅ゆえに取着せず解脱したなら、『現法で涅槃に達した比丘』という言葉にふさわしい。 |
| Jātiyā ce… | もし比丘が生の …中略… |
| bhavassa ce… | もし比丘が有の … |
| upādānassa ce… | もし比丘が取の … |
| taṇhāya ce… | もし比丘が渇愛の … |
| vedanāya ce… | もし比丘が受の … |
| phassassa ce… | もし比丘が触の … |
| saḷāyatanassa ce… | もし比丘が六処の … |
| nāmarūpassa ce… | もし比丘が名色の … |
| viññāṇassa ce… | もし比丘が識の … |
| saṅkhārānaṃ ce… | もし比丘が行の … |
| avijjāya ce, āvuso, bhikkhu nibbidāya virāgāya nirodhāya dhammaṃ deseti, dhammakathiko bhikkhūti alaṃ vacanāya. | 友よ、もし比丘が無明の厭離、離貪、滅のために法を説くなら、『説法者である比丘』という言葉にふさわしい。 |
| Avijjāya ce, āvuso, bhikkhu nibbidāya virāgāya nirodhāya paṭipanno hoti, dhammānudhammappaṭipanno bhikkhūti alaṃ vacanāya. | 友よ、もし比丘が無明の厭離、離貪、滅のために行道しているなら、『法の随法を行道する比丘』という言葉にふさわしい。 |
| Avijjāya ce, āvuso, bhikkhu nibbidā virāgā nirodhā anupādā vimutto hoti, diṭṭhadhammanibbānappatto bhikkhūti alaṃ vacanāyā’’’ti. | 友よ、もし比丘が無明の厭離、離貪、滅ゆえに取着せず解脱したなら、『現法で涅槃に達した比丘』という言葉にふさわしい」と。 |
sn12.67.txt · 最終更新: by h1roemon
