ユーザ用ツール

サイト用ツール


thina-middha
thīna-middha
惛沈・睡眠

thīna:惛沈(精神の沈滞) + middha:身体的な鈍重・眠気

五蓋の一つです。
伝統訳を採用しますが、実際に眠ることはniddā:睡眠です。

Atthi, bhikkhave, arati tandi vijambhitā bhattasammado cetaso ca līnattaṃ. 比丘たちよ、不快倦怠、あくび、食後の眠気、そして沈滞があり、
Tattha ayonisomanasikārabahulīkāro . そこでの非如理作意多作
ayamāhāro anuppannassa vā thinamiddhassa uppādāya, uppannassa vā thinamiddhassa bhiyyobhāvāya vepullāya. これが未生の惛沈・睡眠生起の、また既生の惛沈・睡眠増大繁栄です。
出典: sn46.2

●thīna-middha:惛沈・睡眠は、このようにも喩えられています。

‘‘Seyyathāpi, brāhmaṇa, udapatto sevālapaṇakapariyonaddho. たとえば婆羅門よ、苔や水草に覆われた水の鉢があります。
Tattha cakkhumā puriso sakaṃ mukhanimittaṃ paccavekkhamāno yathābhūtaṃ na jāneyya na passeyya. そこで、ある男性が精査しても、自分の顔の有様如実に知らず見ないでしょう。
出典: sn46.55

thinamiddhañca [thīnamiddhañca (sī. syā. kaṃ. pī.)] me cittaṃ pariyādāya tiṭṭhati; 惛沈・睡眠が私の遍取してとどまり、
出典: sn22.84
‘‘vigatathinamiddho kho, moggallāna, bhikkhusaṅgho. 「モッガッラーナよ、比丘僧伽惛沈・睡眠を離れています。 
Paṭibhātu taṃ, moggallāna, bhikkhūnaṃ dhammī kathā.  モッガッラーナよ、君は比丘たちへ法話を表しなさい。 
出典: sn35.243
Thinamiddhaṭṭhāniyānaṃ, bhikkhave, dhammānaṃ manasikārabahulīkārā anuppannañceva thinamiddhaṃ uppajjati, uppannañca thinamiddhaṃ bhiyyobhāvāya vepullāyaṃ saṃvattati. 比丘たちよ、惛沈・睡眠がとどまるべき諸法への作意多作によって、未生の惛沈・睡眠が生じ、また既生の惛沈・睡眠増大繁栄に展開します。
出典: sn46.23
thina-middha.txt · 最終更新: by h1roemon