thīna:惛沈(精神の沈滞) + middha:身体的な鈍重・眠気
五蓋の一つです。
伝統訳を採用しますが、実際に眠ることはniddā:睡眠です。
| Atthi, bhikkhave, arati tandi vijambhitā bhattasammado cetaso ca līnattaṃ. | 比丘たちよ、不快、倦怠、あくび、食後の眠気、そして心の沈滞があり、 |
| Tattha ayonisomanasikārabahulīkāro . | そこでの非如理作意の多作。 |
| ayamāhāro anuppannassa vā thinamiddhassa uppādāya, uppannassa vā thinamiddhassa bhiyyobhāvāya vepullāya. | これが未生の惛沈・睡眠の生起の、また既生の惛沈・睡眠の増大・繁栄の食です。 |
●thīna-middha:惛沈・睡眠は、このようにも喩えられています。
| ‘‘Seyyathāpi, brāhmaṇa, udapatto sevālapaṇakapariyonaddho. | たとえば婆羅門よ、苔や水草に覆われた水の鉢があります。 |
| Tattha cakkhumā puriso sakaṃ mukhanimittaṃ paccavekkhamāno yathābhūtaṃ na jāneyya na passeyya. | そこで、眼ある男性が精査しても、自分の顔の有様を如実に知らず見ないでしょう。 |
| thinamiddhañca [thīnamiddhañca (sī. syā. kaṃ. pī.)] me cittaṃ pariyādāya tiṭṭhati; | 惛沈・睡眠が私の心を遍取してとどまり、 |
| ‘‘vigatathinamiddho kho, moggallāna, bhikkhusaṅgho. | 「モッガッラーナよ、比丘僧伽は惛沈・睡眠を離れています。 |
| Paṭibhātu taṃ, moggallāna, bhikkhūnaṃ dhammī kathā. | モッガッラーナよ、君は比丘たちへ法話を表しなさい。 |
| Thinamiddhaṭṭhāniyānaṃ, bhikkhave, dhammānaṃ manasikārabahulīkārā anuppannañceva thinamiddhaṃ uppajjati, uppannañca thinamiddhaṃ bhiyyobhāvāya vepullāyaṃ saṃvattati. | 比丘たちよ、惛沈・睡眠がとどまるべき諸法への作意の多作によって、未生の惛沈・睡眠が生じ、また既生の惛沈・睡眠も増大と繁栄に展開します。 |