ユーザ用ツール

サイト用ツール


sn22.84

sn22.84『低舎経』Tissasuttaṃ

Sāvatthinidānaṃ. サーヴァッティーにちなむ話。
Tena kho pana samayena āyasmā tisso bhagavato pitucchāputto sambahulānaṃ bhikkhūnaṃ evamāroceti . さてその時、世尊の叔母の子ティッサ尊者は多くの比丘たちにこのように伝えた。
‘‘api me, āvuso, madhurakajāto viya kāyo;「しかし友よ、私のは酔ったようで、
disāpi me na pakkhāyanti; 私には方向もはっきりせず、
dhammāpi maṃ na paṭibhanti; 諸法も私に現れず、
thinamiddhañca [thīnamiddhañca (sī. syā. kaṃ. pī.)] me cittaṃ pariyādāya tiṭṭhati; 惛沈・睡眠が私の遍取してとどまり、
anabhirato ca brahmacariyaṃ carāmi; 不満な私は梵行をなすが、
hoti ca me dhammesu vicikicchā’’ti. しかし私には諸法迷いがあります』」と。
Atha kho sambahulā bhikkhū yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; さて多数の比丘が世尊のもとに近づいた。
upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. 近づくと世尊に礼拝して一隅に座った。
Ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṃ etadavocuṃ . 一隅に座ったその比丘たちは、世尊にこう言った。
‘‘āyasmā, bhante, tisso bhagavato pitucchāputto sambahulānaṃ bhikkhūnaṃ evamāroceti .「尊者よ、世尊の叔母の子ティッサ尊者は多くの比丘たちにこのように伝えました。
‘api me, āvuso, madhurakajāto viya kāyo;『しかし友よ、私のは酔ったようで、
disāpi me na pakkhāyanti; 私には方向もはっきりせず、
dhammāpi maṃ na paṭibhanti; 諸法も私に現れず、
thinamiddhañca me cittaṃ pariyādāya tiṭṭhati; 惛沈・睡眠が私の遍取してとどまり、
anabhirato ca brahmacariyaṃ carāmi; 不満な私は梵行をなすが、
hoti ca me dhammesu vicikicchā’’’ti. しかし私には諸法迷いがあります』」と。
Atha kho bhagavā aññataraṃ bhikkhuṃ āmantesi . すると世尊は、とある比丘に呼びかけられた。
‘‘ehi tvaṃ, bhikkhu, mama vacanena tissaṃ bhikkhuṃ āmantehī’’ti.「さあ比丘よ、君は私の言葉をもって、ティッサ比丘に呼びかけなさい」と。
‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho so bhikkhu bhagavato paṭissutvā yenāyasmā tisso tenupasaṅkami;「尊者よ、そのように」と、その比丘は世尊に応えて、ティッサ尊者のもとに近づいた。
upasaṅkamitvā āyasmantaṃ tissaṃ etadavoca . 近づくとティッサ尊者にこう言った。
‘‘satthā taṃ, āvuso tissa, āmantetī’’ti.「友、ティッサよ、師があなたをお呼びです」と。
‘‘Evamāvuso’’ti kho āyasmā tisso tassa bhikkhuno paṭissutvā yena bhagavā tenupasaṅkami;「友よ、そのように」と、ティッサ尊者はその比丘に応えて世尊のもとに近づいた。
upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. 近づくと世尊に礼拝して一隅に座った。
Ekamantaṃ nisinnaṃ kho āyasmantaṃ tissaṃ bhagavā etadavoca . 一隅に座ったティッサ尊者に、世尊はこう言われた。
‘‘saccaṃ kira tvaṃ, tissa, sambahulānaṃ bhikkhūnaṃ evamārocesi .「ティッサよ、君は多くの比丘へこのように伝えたそうだが本当ですか、
‘api me, āvuso, madhurakajāto viya kāyo…pe…『しかし友よ、私のは酔ったようで、 …中略…
hoti ca me dhammesu vicikicchā’’’ti? しかし私には諸法迷いがあります』と?」
‘‘Evaṃ, bhante’’.「はい、尊者よ」と。
‘‘Taṃ kiṃ maññasi, tissa, rūpe avigatarāgassa avigatacchandassa avigatapemassa avigatapipāsassa avigatapariḷāhassa avigatataṇhassa, tassa rūpassa vipariṇāmaññathābhāvā uppajjanti sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā’’ti?「ティッサよ、これをどう思いますか。へのが離れず、が離れず、愛情が離れず、渇きが離れず、熱悩が離れず、渇愛が離れない者には、その変壊変異により悲嘆生じますか?」と。
‘‘Evaṃ, bhante’’.「はい、尊者よ」と。
‘‘Sādhu sādhu, tissa!善きかな善きかな。ティッサよ。
Evañhetaṃ, tissa, hoti. ティッサよ、これはたしかにそうです。
Yathā taṃ rūpe avigatarāgassa… そのようにへのが離れず、 … (、悩が生じます。)
vedanāya… における …
saññāya… における …
saṅkhāresu avigatarāgassa…pe… へのが離れず、 …中略…
tesaṃ saṅkhārānaṃ vipariṇāmaññathābhāvā uppajjanti sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā’’ti? (者には)その変壊変異により悲嘆生じますか?」と。
‘‘Evaṃ, bhante’’.「はい、尊者よ」と。
‘‘Sādhu sādhu, tissa!善きかな善きかな。ティッサよ。
Evañhetaṃ, tissa, hoti. ティッサよ、これはたしかにそうです。
Yathā taṃ viññāṇe avigatarāgassa avigatacchandassa avigatapemassa avigatapipāsassa avigatapariḷāhassa avigatataṇhassa, tassa viññāṇassa vipariṇāmaññathābhāvā uppajjanti sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā’’ti? (※原文に齟齬あり、補訳します。)そのように … (生じます)。へのが離れず、が離れず、愛情が離れず、渇きが離れず、熱悩が離れず、渇愛が離れない者には、その変壊変異により悲嘆生じますか?」と。
‘‘Evaṃ, bhante’’.「はい、尊者よ」と。
‘‘Sādhu sādhu, tissa!善きかな善きかな。ティッサよ。
Evañhetaṃ, tissa, hoti. ティッサよ、これはたしかにそうです。
Yathā taṃ viññāṇe avigatarāgassa. そのようにへのが離れず、 … (、悩が生じます。)
Taṃ kiṃ maññasi, tissa, rūpe vigatarāgassa vigatacchandassa vigatapemassa vigatapipāsassa vigatapariḷāhassa vigatataṇhassa, tassa rūpassa vipariṇāmaññathābhāvā uppajjanti sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā’’ti?「ティッサよ、これをどう思いますか。へのが離れ、が離れ、愛情が離れ、渇きが離れ、熱悩が離れ、渇愛が離れた者には、その変壊変異により悲嘆生じますか?」と。
‘‘No hetaṃ, bhante’’.「いいえ、尊者よ。」
‘‘Sādhu sādhu, tissa!善きかな善きかな。ティッサよ。
Evañhetaṃ, tissa, hoti. ティッサよ、これはたしかにそうです。
Yathā taṃ rūpe vigatarāgassa… そのようにへのが離れ、 … (、悩が生じません。)
vedanāya… における …
saññāya… における …
saṅkhāresu vigatarāgassa… へのが離れ、 …
viññāṇe vigatarāgassa vigatacchandassa vigatapemassa vigatapipāsassa vigatapariḷāhassa vigatataṇhassa tassa viññāṇassa vipariṇāmaññathābhāvā uppajjanti sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā’’ti? へのが離れ、が離れ、愛情が離れ、渇きが離れ、熱悩が離れ、渇愛が離れた者には、その変壊変異により悲嘆生じますか?」と。
‘‘No hetaṃ, bhante’’.「いいえ、尊者よ。」
‘‘Sādhu sādhu, tissa!善きかな善きかな。ティッサよ。
Evañhetaṃ, tissa, hoti. ティッサよ、これはたしかにそうです。
Yathā taṃ viññāṇe vigatarāgassa. そのようにへのが離れ、 … (、悩が生じません。)
Taṃ kiṃ maññasi, tissa, rūpaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti? ティッサよ、これをどう思いますか。常住ですか、無常ですか?」と。
‘‘Aniccaṃ, bhante’’.無常です、尊者よ。」
‘‘Vedanā …は …
saññā… は …
saṅkhārā… は …
viññāṇaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti?常住ですか、無常ですか?」と。
‘‘Aniccaṃ, bhante’’.無常です、尊者よ。」
Tasmātiha…pe…「それゆえここに …中略…
evaṃ passaṃ…pe… このように見る …中略…
nāparaṃ itthattāyāti pajānātī’’ti. 二度とこの状態はない』と了知する」と。
‘‘Seyyathāpi, tissa, dve purisā .「たとえばティッサよ、二人の男がいます。
eko puriso amaggakusalo, eko puriso maggakusalo. 一人の男は巧者でなく、一人の男は巧者です。
Tamenaṃ so amaggakusalo puriso amuṃ maggakusalaṃ purisaṃ maggaṃ puccheyya. するとこの巧者でないその男が、かの巧者の男にをたずねます。
So evaṃ vadeyya . 彼はこう言います、
‘ehi, bho purisa, ayaṃ maggo.『さあ友人よ、これがです。
Tena muhuttaṃ gaccha. それによってしばらく進みなさい。
Tena muhuttaṃ gantvā dakkhissasi dvedhāpathaṃ, tattha vāmaṃ muñcitvā dakkhiṇaṃ gaṇhāhi. それによってしばらく進むと、二股路が見えます。そこでは左を脱して、右をつかみなさい。
Tena muhuttaṃ gaccha. それによってしばらく進みなさい。
Tena muhuttaṃ gantvā dakkhissasi tibbaṃ vanasaṇḍaṃ. それによってしばらく進むと、濃い森林が見えます。
Tena muhuttaṃ gaccha. それによってしばらく進みなさい。
Tena muhuttaṃ gantvā dakkhissasi mahantaṃ ninnaṃ pallalaṃ. それによってしばらく進むと、低地の大沼沢が見えます。
Tena muhuttaṃ gaccha. それによってしばらく進みなさい。
Tena muhuttaṃ gantvā dakkhissasi sobbhaṃ papātaṃ. それによってしばらく進むと、深淵なる穴が見えます。
Tena muhuttaṃ gaccha. それによってしばらく進みなさい。
Tena muhuttaṃ gantvā dakkhissasi samaṃ bhūmibhāgaṃ ramaṇīya’’’nti. それによってしばらく進むと、心地よい平坦な地域を見るでしょう』と。
‘‘Upamā kho myāyaṃ, tissa, katā atthassa viññāpanāya. ティッサよ、私がこの比喩を使ったのは意味わからせるためです。
Ayaṃ cevettha attho . そしてこれがその意味です。
‘puriso amaggakusalo’ti kho, tissa, puthujjanassetaṃ adhivacanaṃ. ティッサよ『巧者でない男』とは凡夫指示語です。
‘Puriso maggakusalo’ti kho, tissa, tathāgatassetaṃ adhivacanaṃ arahato sammāsambuddhassa. ティッサよ『巧者である男』とは阿羅漢正等覚者たる如来指示語です。
‘Dvedhāpatho’ti kho, tissa, vicikicchāyetaṃ adhivacanaṃ. ティッサよ『二股路』とは迷い指示語です。
‘Vāmo maggo’ti kho, tissa, aṭṭhaṅgikassetaṃ micchāmaggassa adhivacanaṃ, seyyathidaṃ . ティッサよ、『左の』とは八支邪道の指示語です。すなわち、
micchādiṭṭhiyā…pe… 邪見、 …中略…
micchāsamādhissa. の(指示語)です。
‘Dakkhiṇo maggo’ti kho, tissa, ariyassetaṃ aṭṭhaṅgikassa maggassa adhivacanaṃ, seyyathidaṃ . ティッサよ、『右の』とは八支聖道指示語です。すなわち、
sammādiṭṭhiyā…pe… 正見、 …中略…
sammāsamādhissa. 正定の(指示語)です。
‘Tibbo vanasaṇḍo’ti kho, tissa, avijjāyetaṃ adhivacanaṃ. ティッサよ『濃い森林』とは無明指示語です。
‘Mahantaṃ ninnaṃ pallala’nti kho, tissa, kāmānametaṃ adhivacanaṃ. ティッサよ『低地の大沼沢』とは諸欲指示語です。
‘Sobbho papāto’ti kho, tissa, kodhūpāyāsassetaṃ adhivacanaṃ. ティッサよ『深淵なる穴』とは怒り悩み指示語です。
‘Samo bhūmibhāgo ramaṇīyo’ti kho, tissa, nibbānassetaṃ adhivacanaṃ. ティッサよ『心地よい平坦な地域』とは涅槃指示語です。
Abhirama, tissa, abhirama, tissa! ティッサよ、満悦しなさい。ティッサよ、満悦しなさい。
Ahamovādena ahamanuggahena ahamanusāsaniyā’’ti [ahamāmisadhammānuggahena mamovādena mamānusāsaniyāti (ka.)]. 私の訓誡、私の支援、私の指導によって」と。
Idamavoca bhagavā. 世尊はこう言われた。
Attamano āyasmā tisso bhagavato bhāsitaṃ abhinandīti. 意に適ったティッサ尊者は、世尊の所説に歓喜したという。
sn22.84.txt · 最終更新: by h1roemon