| Ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. | ある時、世尊はラージャガハの竹林のリス養餌所に住されていた。 |
| Assosi kho akkosakabhāradvājo brāhmaṇo . | アッコーサカ1)、バーラドヴァージャ婆羅門は聞いた、 |
| ‘‘bhāradvājagotto kira brāhmaṇo samaṇassa gotamassa santike agārasmā anagāriyaṃ pabbajito’’ti kupito anattamano yena bhagavā tenupasaṅkami; | 「バーラドヴァージャ姓の婆羅門が沙門ゴータマのもとで、俗家から家なき者へと出家したそうだ」と。憤慨し不機嫌となった彼は世尊のもとに近づいた。 |
| upasaṅkamitvā bhagavantaṃ asabbhāhi pharusāhi vācāhi akkosati paribhāsati. | 近づくと、無礼で粗悪な言葉で世尊をののしり、悪口を言った。 |
| Evaṃ vutte, bhagavā akkosakabhāradvājaṃ brāhmaṇaṃ etadavoca . | そう言われたとき、世尊はアッコーサカ、バーラドヴァージャ婆羅門にこう言われた。 |
| ‘‘taṃ kiṃ maññasi, brāhmaṇa, api nu kho te āgacchanti mittāmaccā ñātisālohitā atithiyo [atithayo (?)]’’ti? | 「婆羅門よ、これをどう思うだろう。君に友や仲間、親族、血縁者が客として来ることはあるだろうか?」と。 |
| ‘‘Appekadā me, bho gotama, āgacchanti mittāmaccā ñātisālohitā atithiyo’’ti. | 「ゴータマ尊者よ、時には私に友や仲間、親族、血縁者が客としてやって来る」と。 |
| ‘‘‘Taṃ kiṃ maññasi, brāhmaṇa, api nu tesaṃ anuppadesi khādanīyaṃ vā bhojanīyaṃ vā sāyanīyaṃ vā’’’ti? | 「婆羅門よ、これをどう思うだろう。君も彼らに硬食や軟食、味わいある食を差し出すのではないか?」と。 |
| ‘‘‘Appekadā nesāhaṃ, bho gotama, anuppademi khādanīyaṃ vā bhojanīyaṃ vā sāyanīyaṃ vā’’’ti. | 「ゴータマ尊者よ、時には私も彼らに硬食や軟食、味わいある食を差し出す」と。 |
| ‘‘‘Sace kho pana te, brāhmaṇa, nappaṭiggaṇhanti, kassa taṃ hotī’’’ti? | 「しかし婆羅門よ、もし彼らが受け取らないなら、それは誰のものになるのか?」と。 |
| ‘‘‘Sace te, bho gotama, nappaṭiggaṇhanti, amhākameva taṃ hotī’’’ti. | 「ゴータマ尊者よ、もし彼らが受け取らないなら、それはただ我々のものになる」と。 |
| ‘‘Evameva kho, brāhmaṇa, yaṃ tvaṃ amhe anakkosante akkosasi, arosente rosesi, abhaṇḍante bhaṇḍasi, taṃ te mayaṃ nappaṭiggaṇhāma. | 「まさにそのように婆羅門よ、君がののしらない我々をののしり、悩ませない(我々を)悩ませ、口論しない(我々に)口論すること。我々は君のそれを受け取らない。 |
| Tavevetaṃ, brāhmaṇa, hoti; | 婆羅門よ、これは君だけのものになる。 |
| tavevetaṃ, brāhmaṇa, hoti’’. | 婆羅門よ、これは君だけのものになる。 |
| ‘‘Yo kho, brāhmaṇa, akkosantaṃ paccakkosati, rosentaṃ paṭiroseti, bhaṇḍantaṃ paṭibhaṇḍati, ayaṃ vuccati, brāhmaṇa, sambhuñjati vītiharatīti. | 婆羅門よ、ののしる者にののしり返し、悩ませる者を反対に悩まし、口論する者に口論し返すこと。これは『共に食し、食を交換し合う』と言われる。婆羅門よ。 |
| Te mayaṃ tayā neva sambhuñjāma na vītiharāma. | この我々は君と共に食さず、交換し合わない。 |
| Tavevetaṃ, brāhmaṇa, hoti; | 婆羅門よ、これは君だけのものになる。 |
| tavevetaṃ, brāhmaṇa, hotī’’ti. | 婆羅門よ、これは君だけのものになる」と。 |
| ‘‘Bhavantaṃ kho gotamaṃ sarājikā parisā evaṃ jānāti . | 「王を含めた会衆がゴータマ尊者をこのように知る。 |
| ‘arahaṃ samaṇo gotamo’ti. | 『沙門ゴータマは阿羅漢なり』と。 |
| Atha ca pana bhavaṃ gotamo kujjhatī’’ti. | しかしそれなのにゴータマ尊者は怒っている」と。 |
| ‘‘Akkodhassa kuto kodho, dantassa samajīvino; | 「調御され正しく生きる怒りなき者に どうして怒りがあろうか |
| Sammadaññā vimuttassa, upasantassa tādino. | 正しき了知による解脱者に これほどの静寂者に |
| ‘‘Tasseva tena pāpiyo, yo kuddhaṃ paṭikujjhati; | 怒った者に怒り返す者 彼には(怒った彼より)もっと悪が生じる |
| Kuddhaṃ appaṭikujjhanto, saṅgāmaṃ jeti dujjayaṃ. | 怒った者に怒り返さない者は 勝ちがたい戦いに勝つ」 |
| ‘‘Ubhinnamatthaṃ carati, attano ca parassa ca; | 「自己と他者の双方へ利益をなす |
| Paraṃ saṅkupitaṃ ñatvā, yo sato upasammati. | 他者が激怒したのを知り 念じて静寂となる者は |
| ‘‘Ubhinnaṃ tikicchantānaṃ, attano ca parassa ca; | 自己と他者の双方を治療する者を |
| Janā maññanti bāloti, ye dhammassa akovidā’’ti. | 法を熟知しない人々は愚者と思う」と。2) |
| Evaṃ vutte, akkosakabhāradvājo brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca . | このように説かれたとき、アッコーサカ、バーラドヴァージャ婆羅門は世尊にこう言った。 |
| ‘‘abhikkantaṃ, bho gotama…pe… | 「ゴータマ尊者よ、素晴らしい。 …中略… |
| esāhaṃ bhavantaṃ gotamaṃ saraṇaṃ gacchāmi dhammañca bhikkhusaṅghañca. | この私は、ゴータマ尊者に、法に、比丘僧伽に帰依いたします。 |
| Labheyyāhaṃ, bhante, bhoto gotamassa santike pabbajjaṃ, labheyyaṃ upasampada’’nti. | 尊者よ、私はゴータマ尊者のもとで出家し、具足戒を受けたいと存じます」と。 |
| Alattha kho akkosakabhāradvājo brāhmaṇo bhagavato santike pabbajjaṃ, alattha upasampadaṃ. | アッコーサカ、バーラドヴァージャ婆羅門は世尊のもとで出家し、具足戒を受けた。 |
| Acirūpasampanno kho panāyasmā akkosakabhāradvājo eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto viharanto nacirasseva . | 具足戒を受けてまもなくアッコーサカ、バーラドヴァージャ尊者はひとり引き離れて、不放逸に熱心に、自ら勤め住していたが、やがてついに、 |
| yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti tadanuttaraṃ . | 良家の子息たちがその正しい目的のため俗家から家無き者へと出家する、 |
| brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihāsi. | その無上の梵行の完了を現法で自ら証知して、実証して、具足して住した。 |
| ‘‘Khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ nāparaṃ itthattāyā’’ti abbhaññāsi. | 「生は尽き、梵行は修められ、なすべきはなされた。二度とこの状態はない。」と証知した。 |
| Aññataro ca panāyasmā bhāradvājo arahataṃ ahosīti. | かくしてバーラドヴァージャ尊者は、阿羅漢のひとりとなったという。 |