文書の過去の版を表示しています。
sn48.42[SNv,217]『巫男巴婆羅門経』(うんなばばらもんきょう、 Uṇṇābhabrāhmaṇasuttaṃ、ウンナーブラーフマナ・スッタ)
サーヴァッティーにちなむ話。
さてウンナーバ婆羅門は、世尊のもとに近づいた。
近づいて世尊と挨拶を交わした。
喜ばしい挨拶の話を交わして一隅に座った。
一隅に座ったウンナーバ婆羅門は世尊にこう言った。
「ゴータマ尊者よ、これらの五根は(それぞれ)別々な境域、別々な行処であり、互いの行処、境域を経験しません。
どの五つでしょうか?
眼根、耳根、鼻根、舌根、身根
ゴータマ尊者よ、いったい(それぞれ)別々な境域、別々な行処であり、互いの行処、境域を経験しないこれら五根には何が救済であり、そして何がそれらの行処・境域を経験するのでしょうか?」と。
「婆羅門よ、これらの五根は(それぞれ)別々な境域、別々な行処であり、お互いの行処、境域を経験しない。
五とは何か。
眼根、耳根、鼻根、舌根、身根。
婆羅門よ、(それぞれ)別々な境域、別々な行処であり、互いの行処、境域を経験しないこれら五根には意が救済であり、まさに意がそれらの行処・境域を経験する」と。
「それではゴータマ尊者よ、意の救済は何ですか?」と。
「婆羅門よ、意の救済は念である」と。
「それではゴータマ尊者よ、念の救済は何ですか?」と。
「婆羅門よ、念の救済は解脱である」と。
「それではゴータマ尊者よ、解脱の救済は何ですか?」と。
「婆羅門よ、解脱の救済は涅槃である」と。
「それではゴータマ尊者よ、涅槃の救済は何ですか?」と。
「婆羅門よ、あなたは質問を行き過ぎており、質問の限度を捕えられていない。
なぜなら婆羅門よ、梵行は、涅槃への潜入、涅槃に赴く、涅槃を完了として修されるのだから」と。
するとウンナーバ尊者は、世尊の所説に歓喜し随喜して、座から起き上がると世尊に礼拝し右回りの礼をして立ち去った。
さて世尊は、ウンナーバ婆羅門が去るとまもなく比丘たちへ呼びかけられた、
「たとえば比丘たちよ、尖塔の家屋あるいは尖塔会堂にて、太陽が昇るとき光線は東の窓から窓を通って入ると、どこに確立するのだろうか?」と。
「尊者よ、西方の壁にです」と。
「比丘たちよ、まさにそのようにウンナーバ婆羅門の如来への信は留まり、根が生じ、確立し、堅固となり、沙門・婆羅門・神々・魔・梵天、世界の誰によっても撤去できないものとなった。
比丘たちよ、もしこのとき、ウンナーバ婆羅門が最期を迎えても、およそその結縛によりウンナーバ婆羅門が結縛され再びこの世界に来るような結縛はない。1)」と。
Sāvatthinidānaṃ.
Atha kho uṇṇābho brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami;
upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi.
Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi.
Ekamantaṃ nisinno kho uṇṇābho brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca .
‘‘Pañcimāni, bho gotama, indriyāni nānāvisayāni nānāgocarāni, na aññamaññassa gocaravisayaṃ paccanubhonti.
Katamāni pañca?
Cakkhundriyaṃ, sotindriyaṃ, ghānindriyaṃ, jivhindriyaṃ, kāyindriyaṃ.
Imesaṃ nu kho, bho gotama, pañcannaṃ indriyānaṃ nānāvisayānaṃ nānāgocarānaṃ na aññamaññassa gocaravisayaṃ paccanubhontānaṃ kiṃ paṭisaraṇaṃ, ko ca nesaṃ gocaravisayaṃ paccanubhotī’’ti?
‘‘Pañcimāni, brāhmaṇa, indriyāni nānāvisayāni nānāgocarāni na aññamaññassa gocaravisayaṃ paccanubhonti.
Katamāni pañca?
Cakkhundriyaṃ, sotindriyaṃ, ghānindriyaṃ, jivhindriyaṃ, kāyindriyaṃ.
Imesaṃ kho, brāhmaṇa, pañcannaṃ indriyānaṃ nānāvisayānaṃ nānāgocarānaṃ na aññamaññassa gocaravisayaṃ paccanubhontānaṃ mano paṭisaraṇaṃ, manova nesaṃ gocaravisayaṃ paccanubhotī’’ti.
‘‘Manassa pana, bho gotama, kiṃ paṭisaraṇa’’nti?
‘‘Manassa kho, brāhmaṇa, sati paṭisaraṇa’’nti.
‘‘Satiyā pana, bho gotama, kiṃ paṭisaraṇa’’nti?
‘‘Satiyā kho, brāhmaṇa, vimutti paṭisaraṇa’’nti.
‘‘Vimuttiyā pana, bho gotama, kiṃ paṭisaraṇa’’nti?
‘‘Vimuttiyā kho, brāhmaṇa, nibbānaṃ paṭisaraṇa’’nti.
‘‘Nibbānassa pana, bho gotama, kiṃ paṭisaraṇa’’nti?
‘‘Accayāsi [accasarā (sī. syā. kaṃ.), ajjhaparaṃ (pī. ka.)], brāhmaṇa, pañhaṃ, nāsakkhi pañhassa pariyantaṃ gahetuṃ.
Nibbānogadhañhi, brāhmaṇa, brahmacariyaṃ vussati nibbānaparāyaṇaṃ nibbānapariyosāna’’nti.
Atha kho uṇṇābho brāhmaṇo bhagavato bhāsitaṃ abhinanditvā anumoditvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā pakkāmi.
Atha kho bhagavā acirapakkante uṇṇābhe brāhmaṇe bhikkhū āmantesi .
‘‘seyyathāpi, bhikkhave, kūṭāgāre vā kūṭāgārasālāyaṃ vā [rasmiyo (syā. ka.)] pācīnavātapānā sūriye uggacchante vātapānena rasmi [kūṭāgāraṃ vā kūṭāgārasālaṃ vā uttarāya (ka. sī.)] pavisitvā kvāssa [kāya (syā. ka.)] patiṭṭhitā’’ti?
‘‘Pacchimāyaṃ, bhante, bhittiya’’nti.
‘‘Evameva kho, bhikkhave, uṇṇābhassa brāhmaṇassa tathāgate saddhā niviṭṭhā mūlajātā patiṭṭhitā daḷhā asaṃhāriyā samaṇena vā brāhmaṇena vā devena vā mārena vā brahmunā vā kenaci vā lokasmiṃ.
Imamhi ce, bhikkhave, samaye uṇṇābho brāhmaṇo kālaṅkareyya, natthi saṃyojanaṃ yena saṃyojanena saṃyutto uṇṇābho brāhmaṇo puna imaṃ lokaṃ āgaccheyyā’’ti.
