| Evaṃ me sutaṃ . | 私はこのように聞いた。 |
| ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati…pe… | ある時、世尊はサーヴァッティに住されていた …中略… |
| tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi . | そのとき世尊は比丘たちに呼びかけられた。 |
| ‘‘bhikkhavo’’ti. | 「比丘たちよ」と。 |
| ‘‘Bhadante’’ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. | 「尊者よ」と、比丘たちは世尊に応じた。 |
| Bhagavā etadavoca . | 世尊はこう言われた。 |
| ‘‘Bhūtapubbaṃ, bhikkhave, rājā ahosi aruṇavā nāma. | 「比丘たちよ、昔あるとき、アルナヴァントという王がいた。 |
| Rañño kho pana, bhikkhave, aruṇavato aruṇavatī nāma rājadhānī ahosi. | そして比丘たちよ、アルナヴァント王には、アルナヴァティーという王都があった。 |
| Aruṇavatiṃ kho pana, bhikkhave, rājadhāniṃ [aruṇavatiyaṃ kho pana bhikkhave rājadhāniyaṃ (pī. ka.)] sikhī bhagavā arahaṃ sammāsambuddho upanissāya vihāsi. | さて比丘たちよ、阿羅漢・正等覚者たるシキー世尊は王都アルナヴァティーに親近して住していた。 |
| Sikhissa kho pana, bhikkhave, bhagavato arahato sammāsambuddhassa abhibhūsambhavaṃ nāma sāvakayugaṃ ahosi aggaṃ bhaddayugaṃ. | また比丘たちよ、阿羅漢・正等覚者たるシキー世尊にはアビブー、サンバヴァという一対の弟子、一番幸運な二人がいた。 |
| Atha kho, bhikkhave, sikhī bhagavā arahaṃ sammāsambuddho abhibhuṃ bhikkhuṃ āmantesi . | さて比丘たちよ、阿羅漢・正等覚者たるシキー世尊はアビブー比丘に呼びかけた。 |
| ‘āyāma, brāhmaṇa, yena aññataro brahmaloko tenupasaṅkamissāma, yāva bhattassa kālo bhavissatī’ti. | 『さあ婆羅門よ、我々は、ある梵天界に近づこう。食事の適時となるまで』と。 |
| ‘Evaṃ, bhante’ti kho bhikkhave, abhibhū bhikkhu sikhissa bhagavato arahato sammāsambuddhassa paccassosi. | 『尊者よ、そのように』と。比丘たちよ、アビブー比丘は阿羅漢・正等覚者たるシキー世尊に応じた。 |
| Atha kho, bhikkhave, sikhī bhagavā arahaṃ sammāsambuddho abhibhū ca bhikkhu . | さて比丘たちよ、阿羅漢・正等覚者たるシキー世尊とアビブー比丘は、 |
| seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṃ vā bāhaṃ pasāreyya, pasāritaṃ vā bāhaṃ samiñjeyya evameva . | まるで力ある男が縮めた腕を伸ばし、伸ばした腕を縮める、まさにそのように、 |
| aruṇavatiyā rājadhāniyā antarahitā tasmiṃ brahmaloke pāturahesuṃ. | 王都アルナヴァティーから消失し、その梵天界に顕現した。 |
| ‘‘Atha kho, bhikkhave, sikhī bhagavā arahaṃ sammāsambuddho abhibhuṃ bhikkhuṃ āmantesi . | さて比丘たちよ、阿羅漢・正等覚者たるシキー世尊はアビブー比丘に呼びかけた。 |
| ‘paṭibhātu, brāhmaṇa, taṃ brahmuno ca brahmaparisāya ca brahmapārisajjānañca dhammī kathā’ti. | 『婆羅門よ、君は梵天、梵天衆、梵衆天に法話を明らかにしなさい』と。 |
| ‘Evaṃ, bhante’ti kho, bhikkhave, abhibhū bhikkhu sikhissa bhagavato arahato sammāsambuddhassa paṭissutvā, brahmānañca brahmaparisañca brahmapārisajje ca dhammiyā kathāya sandassesi samādapesi samuttejesi sampahaṃsesi. | 『尊者よ、そのように』と。比丘たちよ、アビブー比丘は阿羅漢・正等覚者たるシキー世尊に応えて、梵天、梵天衆、梵衆天に法話により教示し、受持させ、鼓舞し、欣喜させた。 |
| Tatra sudaṃ, bhikkhave, brahmā ca brahmaparisā ca brahmapārisajjā ca ujjhāyanti khiyyanti [khīyanti (sī. syā. kaṃ. pī.)] vipācenti . | しかしそのとき、比丘たちよ、梵天、梵天衆、梵衆天たちは、いらだち不機嫌となり文句を言った。 |
| ‘acchariyaṃ vata, bho, abbhutaṃ vata bho, kathañhi nāma satthari sammukhībhūte sāvako dhammaṃ desessatī’’’ti! | 『ああ友よ、稀有なことだ。ああ友よ、未曾有なことだ。なぜ師が目の前にいるのに弟子が法を説くのか。』」と。 |
| ‘‘Atha kho, bhikkhave, sikhī bhagavā arahaṃ sammāsambuddho abhibhuṃ bhikkhuṃ āmantesi . | さて比丘たちよ、阿羅漢・正等覚者たるシキー世尊はアビブー比丘に呼びかけた。 |
| ‘ujjhāyanti kho te, brāhmaṇa, brahmā ca brahmaparisā ca brahmapārisajjā ca . | 『婆羅門よ、かの梵天、梵天衆、梵衆天たちは君にいらだっている。 |
| acchariyaṃ vata, bho, abbhutaṃ vata, bho, kathañhi nāma satthari sammukhībhūte sāvako dhammaṃ desessatīti! | ああ友よ、稀有なことだ。ああ友よ、未曾有なことだ。なぜ師が目の前にいるのに弟子が法を説くのかと。 |
| Tena hi tvaṃ brāhmaṇa, bhiyyosomattāya brahmānañca brahmaparisañca brahmapārisajje ca saṃvejehī’ti. | では婆羅門よ、君はより多くをもって梵天、梵天衆、梵衆天たちを畏怖させよ』と。 |
| ‘Evaṃ, bhante’ti kho, bhikkhave, abhibhū bhikkhu sikhissa bhagavato arahato sammāsambuddhassa paṭissutvā dissamānenapi kāyena dhammaṃ desesi, adissamānenapi kāyena dhammaṃ desesi, | 比丘たちよ、『尊者よ、そのように』とアビブー比丘は、阿羅漢・正等覚者たるシキー世尊に応えて、身を見られるように法を説き、また身を見られないように法を説いた。 |
| dissamānenapi heṭṭhimena upaḍḍhakāyena adissamānena uparimena upaḍḍhakāyena dhammaṃ desesi, dissamānenapi uparimena upaḍḍhakāyena adissamānena heṭṭhimena upaḍḍhakāyena dhammaṃ desesi. | 下半身を見られるように、上半身を見られないように法を説き、また上半身を見られるように、下半身を見られないように法を説いた。 |
| Tatra sudaṃ, bhikkhave, brahmā ca brahmaparisā ca brahmapārisajjā ca acchariyabbhutacittajātā ahesuṃ . | 比丘たちよ、そのとき梵天、梵天衆、梵衆天たちは稀有、未曾有の心が生じていた。 |
| ‘acchariyaṃ vata, bho, abbhutaṃ vata, bho, samaṇassa mahiddhikatā mahānubhāvatā’’’ti! | 『ああ友よ、稀有なことだ。ああ友よ、未曾有なことだ。沙門の大神変、大威力あることは』と。 |
| ‘‘Atha kho abhibhū bhikkhu sikhiṃ bhagavantaṃ arahantaṃ sammāsambuddhaṃ etadavoca . | するとアビブー比丘は、阿羅漢・正等覚者たるシキー世尊にこう言った。 |
| ‘abhijānāmi khvāhaṃ, bhante, bhikkhusaṅghassa majjhe evarūpiṃ vācaṃ bhāsitā . | 『尊者よ、比丘僧伽の中で私はこのような言葉を語った覚えがあります。 |
| pahomi khvāhaṃ āvuso, brahmaloke ṭhito sahassilokadhātuṃ [sahassīlokadhātuṃ (sī. syā. kaṃ. pī.)] sarena viññāpetu’nti. | ”友よ、私は梵天界に立ち、声で一千世界に知らせることができる。”』と。 |
| ‘Etassa, brāhmaṇa, kālo, etassa, brāhmaṇa, kālo; | 『婆羅門よ、それにふさわしい時である。婆羅門よ、それにふさわしい時である。 |
| yaṃ tvaṃ, brāhmaṇa, brahmaloke ṭhito sahassilokadhātuṃ sarena viññāpeyyāsī’ti. | 婆羅門よ、君が梵天界に立ち、声で一千世界に知らせることに』と。 |
| ‘Evaṃ, bhante’ti kho, bhikkhave, abhibhū bhikkhu sikhissa bhagavato arahato sammāsambuddhassa paṭissutvā brahmaloke ṭhito imā gāthāyo abhāsi . | 比丘たちよ、『尊者よ、そのように』とアビブー比丘は阿羅漢・正等覚者たるシキー世尊に応えて、梵天界に立ち、これらの偈を語った。 |
| ‘‘Ārambhatha [ārabbhatha (sabbattha)] nikkamatha [nikkhamatha (sī. pī.)], yuñjatha buddhasāsane; | 『君たちは仏陀の教えにおいて励み、努力し、専念せよ。 |
| Dhunātha maccuno senaṃ, naḷāgāraṃva kuñjaro. | 死王の軍隊を一掃せよ 象が葦の家になすように |
| ‘‘Yo imasmiṃ dhammavinaye, appamatto vihassati; | この法と律において 不放逸に住する者は |
| Pahāya jātisaṃsāraṃ, dukkhassantaṃ karissatī’’ti. | 生の輪廻を捨て去って 苦の終わりをなすだろう』と。 |
| ‘‘Atha kho, bhikkhave, sikhī ca bhagavā arahaṃ sammāsambuddho abhibhū ca bhikkhu brahmānañca brahmaparisañca brahmapārisajje ca saṃvejetvā . | そして比丘たちよ、阿羅漢・正等覚者たるシキー世尊とアビブー比丘は梵天、梵天衆、梵衆天たちを畏怖させて、 |
| seyyathāpi nāma…pe… | たとえば力ある男が …中略… |
| tasmiṃ brahmaloke antarahitā aruṇavatiyā rājadhāniyā pāturahesuṃ. | その梵天界から消失し、王都アルナヴァティーに顕現した。 |
| Atha kho, bhikkhave, sikhī bhagavā arahaṃ sammāsambuddho bhikkhū āmantesi . | そして比丘たちよ、阿羅漢・正等覚者たるシキー世尊は、比丘たちに呼びかけた。 |
| ‘assuttha no, tumhe, bhikkhave, abhibhussa bhikkhuno brahmaloke ṭhitassa gāthāyo bhāsamānassā’ti? | 『比丘たちよ、君たちはアビブー比丘が梵天界に立ち、偈を語るのを聞いただろうか?』と。 |
| ‘Assumha kho mayaṃ, bhante, abhibhussa bhikkhuno brahmaloke ṭhitassa gāthāyo bhāsamānassā’ti. | 『尊者よ、我々はアビブー比丘が梵天界に立ち、偈を語るのを聞きました』と。 |
| ‘Yathā kathaṃ pana tumhe, bhikkhave, assuttha abhibhussa bhikkhuno brahmaloke ṭhitassa gāthāyo bhāsamānassā’’’ti? | 『では比丘たちよ、君たちはアビブー比丘が梵天界に立ち、偈を語るのをどのように聞いたのか?』と。 |
| Evaṃ kho mayaṃ, bhante, assumha abhibhussa bhikkhuno brahmaloke ṭhitassa gāthāyo bhāsamānassa . | 『尊者よ、我々はアビブー比丘が梵天界に立ち、偈を語るのをこのように聞きました。 |
| ‘‘Ārambhatha nikkamatha, yuñjatha buddhasāsane; | ”君たちは仏陀の教えにおいて励み、努力し、専念せよ。 |
| Dhunātha maccuno senaṃ, naḷāgāraṃva kuñjaro. | 死王の軍隊を一掃せよ 象が葦の家になすように |
| ‘‘Yo imasmiṃ dhammavinaye, appamatto vihassati; | この法と律において 不放逸に住する者は |
| Pahāya jātisaṃsāraṃ, dukkhassantaṃ karissatī’’ti. | 生の輪廻を捨て去って 苦の終わりをなすだろう』と。 |
| ‘‘‘Evaṃ kho mayaṃ, bhante, assumha abhibhussa bhikkhuno brahmaloke ṭhitassa gāthāyo bhāsamānassā’ti. | 尊者よ、我々はアビブー比丘が梵天界に立ち、偈を語るのをこのように聞きました』と。 |
| ‘Sādhu sādhu, bhikkhave; | 『善きかな、善きかな。比丘たちよ。 |
| sādhu kho tumhe, bhikkhave! | 君たちは好運である、比丘たちよ。 |
| Assuttha abhibhussa bhikkhuno brahmaloke ṭhitassa gāthāyo bhāsamānassā’’’ti. | アビブー比丘が梵天界に立ち、偈を語るのを聞いたのは。』」と。 |
| Idamavoca bhagavā, attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṃ abhinandunti. | 世尊はこう言われた。意に適ったその比丘たちは、世尊の所説を歓喜したという。 |