sn12.35『無明縁経』Avijjāpaccayasuttaṃ

Sāvatthiyaṃ viharati…pe… (世尊は)サーヴァッティーに住されていた。…中略…
‘‘avijjāpaccayā, bhikkhave, saṅkhārā;「比丘たちよ、無明縁りてがあり、
saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ…pe… 縁りてがあり、…中略…
evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hotī’’ti. このように、この苦蘊全体集起があります」と。
Evaṃ vutte, aññataro bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca . このように説かれたとき、ある比丘が世尊にこう言った。
‘‘‘katamaṃ nu kho, bhante, jarāmaraṇaṃ, kassa ca panidaṃ jarāmaraṇa’nti?「尊者よ、いったい何がですか、またこのは誰のものですか?」と。
‘No kallo pañho’ti bhagavā avoca, ‘katamaṃ jarāmaraṇaṃ, kassa ca panidaṃ jarāmaraṇa’nti iti vā, bhikkhu, yo vadeyya, ‘aññaṃ jarāmaraṇaṃ aññassa ca panidaṃ jarāmaraṇa’nti, iti vā, bhikkhu, yo vadeyya, ubhayametaṃ ekatthaṃ byañjanameva nānaṃ.「質問が適切ではありません。」と世尊は言われた。「比丘よ、『何がで、またこのは誰のものか?』と、かく言うこと、あるいは比丘よ、『と、また彼のこのは異なる』と、かく言うことは。この両者はひとつの意味で、表現だけが異なります。1)
Taṃ jīvaṃ taṃ sarīranti vā, bhikkhu, diṭṭhiyā sati brahmacariyavāso na hoti. あるいは比丘よ、『は同一である』というがあるなら梵行住はありません。
Aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīranti vā, bhikkhu, diṭṭhiyā sati brahmacariyavāso na hoti. あるいは比丘よ、『は異なる』というがあるなら梵行住はありません。
Ete te, bhikkhu, ubho ante anupagamma majjhena tathāgato dhammaṃ deseti . 比丘よ、この両端、それらに近づくことなく、如来は中央によりを示します。
‘jātipaccayā jarāmaraṇa’’’nti.縁りてがある』」と。
‘‘Katamā nu kho, bhante, jāti, kassa ca panāyaṃ jātī’’ti?「尊者よ、いったい何がですか、またこのは誰のものですか?」と。
‘‘No kallo pañho’’ti bhagavā avoca, ‘‘‘katamā jāti, kassa ca panāyaṃ jātī’ti iti vā, bhikkhu, yo vadeyya, ‘aññā jāti aññassa ca panāyaṃ jātī’ti iti vā, bhikkhu, yo vadeyya, ubhayametaṃ ekatthaṃ byañjanameva nānaṃ.「質問が適切ではありません。」と世尊は言われた。「比丘よ、『何がで、またこのは誰のものか?』と、かく言うこと、あるいは比丘よ、『と、また彼のこのは異なる』と、かく言うことは。この両者はひとつの意味で、表現だけが異なります。
Taṃ jīvaṃ taṃ sarīranti vā, bhikkhu, diṭṭhiyā sati brahmacariyavāso na hoti. あるいは比丘よ、『は同一である』というがあるなら梵行住はありません。
Aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīranti vā, bhikkhu, diṭṭhiyā sati brahmacariyavāso na hoti. あるいは比丘よ、『は異なる』というがあるなら梵行住はありません。
Ete te, bhikkhu, ubho ante anupagamma majjhena tathāgato dhammaṃ deseti . 比丘よ、この両端、それらに近づくことなく、如来は中央によりを示します。
‘bhavapaccayā jātī’’’ti.縁りてがある』」と。
‘‘Katamo nu kho, bhante, bhavo, kassa ca panāyaṃ bhavo’’ti?「尊者よ、いったい何がですか、またこのは誰のものですか?」と。
‘‘No kallo pañho’’ti bhagavā avoca, ‘‘‘katamo bhavo, kassa ca panāyaṃ bhavo’ti iti vā, bhikkhu, yo vadeyya, ‘añño bhavo aññassa ca panāyaṃ bhavo’ti iti vā, bhikkhu, yo vadeyya, ubhayametaṃ ekatthaṃ byañjanameva nānaṃ.「質問が適切ではありません。」と世尊は言われた。「比丘よ、『何がで、またこのは誰のものか?』と、かく言うこと、あるいは比丘よ、『と、また彼のこのは異なる』と、かく言うことは。この両者はひとつの意味で、表現だけが異なります。
Taṃ jīvaṃ taṃ sarīranti vā, bhikkhu, diṭṭhiyā sati brahmacariyavāso na hoti; あるいは比丘よ、『は同一である』というがあるなら梵行住はありません。
aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīranti vā, bhikkhu, diṭṭhiyā sati brahmacariyavāso na hoti. あるいは比丘よ、『は異なる』というがあるなら梵行住はありません。
Ete te, bhikkhu, ubho ante anupagamma majjhena tathāgato dhammaṃ deseti . 比丘よ、この両端、それらに近づくことなく、如来は中央によりを示します。
‘upādānapaccayā bhavo’ti…pe…縁りてがある』と。 …中略…
‘taṇhāpaccayā upādānanti…渇愛縁りてがある』と。…
vedanāpaccayā taṇhāti…縁りて渇愛がある』と。…
phassapaccayā vedanāti…縁りてがある』と。…
saḷāyatanapaccayā phassoti…六処縁りてがある』と。…
nāmarūpapaccayā saḷāyatananti…名色縁りて六処がある』と。…
viññāṇapaccayā nāmarūpanti…縁りて名色がある』と。…
saṅkhārapaccayā viññāṇa’’’nti.縁りてがある』」と。
‘‘Katame nu kho, bhante, saṅkhārā, kassa ca panime saṅkhārā’’ti?「尊者よ、いったい何がですか、またこのは誰のものですか?」と。
‘‘No kallo pañho’’ti bhagavā avoca, ‘‘‘katame saṅkhārā kassa ca panime saṅkhārā’ti iti vā, bhikkhu, yo vadeyya, ‘aññe saṅkhārā aññassa ca panime saṅkhārā’ti iti vā, bhikkhu, yo vadeyya, ubhayametaṃ ekatthaṃ byañjanameva nānaṃ.「質問が適切ではありません。」と世尊は言われた。「比丘よ、『何がで、またこのは誰のものか?』と、かく言うこと、あるいは比丘よ、『と、また彼のこのは異なる』と、かく言うことは。この両者はひとつの意味で、表現だけが異なります。
Taṃ jīvaṃ taṃ sarīranti vā, bhikkhu, diṭṭhiyā sati brahmacariyavāso na hoti; あるいは比丘よ、『は同一である』というがあるなら梵行住はありません。
aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīranti vā, bhikkhu, diṭṭhiyā sati brahmacariyavāso na hoti. あるいは比丘よ、『は異なる』というがあるなら梵行住はありません。
Ete te, bhikkhu, ubho ante anupagamma majjhena tathāgato dhammaṃ deseti . 比丘よ、この両端、それらに近づくことなく、如来は中央によりを示します。
‘avijjāpaccayā saṅkhārā’’’ti.無明縁りてがある』と。
‘‘Avijjāya tveva, bhikkhu, asesavirāganirodhā yānissa tāni visūkāyikāni visevitāni vipphanditāni kānici kānici. しかし比丘よ、無明の残りなき離貪ゆえに、およそ何であれ彼のそれらの歪み、ねじれた曲説、
‘Katamaṃ jarāmaraṇaṃ, kassa ca panidaṃ jarāmaraṇaṃ’ iti vā, ‘aññaṃ jarāmaraṇaṃ, aññassa ca panidaṃ jarāmaraṇaṃ’ iti vā, ‘taṃ jīvaṃ taṃ sarīraṃ’ iti vā, ‘aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīraṃ’ iti vā.『何がで、またこのは誰のものか?』という、あるいは『と、また彼のこのは異なる』という、あるいは『は同一である』という、あるいは『は異なる』というような。
Sabbānissa tāni pahīnāni bhavanti ucchinnamūlāni tālāvatthukatāni anabhāvaṅkatāni āyatiṃ anuppādadhammāni. 彼のそれらすべてはじられ、断滅され、扇椰子の切り株のようにされ、非有にされ、将来に不生起諸法となります。
‘‘Avijjāya tveva, bhikkhu, asesavirāganirodhā yānissa tāni visūkāyikāni visevitāni vipphanditāni kānici kānici. しかし比丘よ、無明の残りなき離貪ゆえに、およそ何であれ彼のそれらの歪み、ねじれた曲説、
‘Katamā jāti, kassa ca panāyaṃ jāti’ iti vā, ‘aññā jāti, aññassa ca panāyaṃ jāti’ iti vā, ‘taṃ jīvaṃ taṃ sarīraṃ’ iti vā, ‘aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīraṃ’ iti vā.『何がで、またこのは誰のものか?』という、あるいは『と、また彼のこのは異なる』という、あるいは『は同一である』という、あるいは『は異なる』というような。
Sabbānissa tāni pahīnāni bhavanti ucchinnamūlāni tālāvatthukatāni anabhāvaṅkatāni āyatiṃ anuppādadhammāni. 彼のそれらすべてはじられ、断滅され、扇椰子の切り株のようにされ、非有にされ、将来に不生起諸法となります。
‘‘Avijjāya tveva, bhikkhu, asesavirāganirodhā yānissa tāni visūkāyikāni visevitāni vipphanditāni kānici kānici. しかし比丘よ、無明の残りなき離貪ゆえに、およそ何であれ彼のそれらの歪み、ねじれた曲説、
Katamo bhavo…pe…『何がで、 …中略…
katamaṃ upādānaṃ… 何がで、…
katamā taṇhā… 何が渇愛で、…
katamā vedanā… 何がで、…
katamo phasso… 何がで、…
katamaṃ saḷāyatanaṃ… 何が六処で、…
katamaṃ nāmarūpaṃ… 何が名色で、…
katamaṃ viññāṇaṃ…pe…. 何がで、…
‘‘Avijjāya tveva, bhikkhu, asesavirāganirodhā yānissa tāni visūkāyikāni visevitāni vipphanditāni kānici kānici. しかし比丘よ、無明の残りなき離貪ゆえに、およそ何であれ彼のそれらの歪み、ねじれた曲説、
‘Katame saṅkhārā, kassa ca panime saṅkhārā’ iti vā, ‘aññe saṅkhārā, aññassa ca panime saṅkhārā’ iti vā, ‘taṃ jīvaṃ taṃ sarīraṃ’ iti vā, ‘aññaṃ jīvaṃ, aññaṃ sarīraṃ’ iti vā.『何がで、またこのは誰のものか?』という、あるいは『と、また彼のこのは異なる』という、あるいは『は同一である』という、あるいは『は異なる』というような。
Sabbānissa tāni pahīnāni bhavanti ucchinnamūlāni tālāvatthukatāni anabhāvaṅkatāni āyatiṃ anuppādadhammānī’’ti. 彼のそれらすべてはじられ、断滅され、扇椰子の切り株のようにされ、非有にされ、将来に不生起諸法となります」と。
1)
katamaṃ~kassaとaññaṃ~aññassaの解釈が難しく要再検討。