sn22.88
sn22.88『阿説示経』Assajisuttaṃ
| Ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. | ある時、世尊はラージャガハの竹林のリス養餌所に住されていた。 |
| Tena kho pana samayena āyasmā assaji kassapakārāme viharati ābādhiko dukkhito bāḷhagilāno. | ちょうどその頃、アッサジ尊者はカッサパカ園林に住し、患い、苦しみ、重病だった。 |
| Atha kho āyasmā assaji upaṭṭhāke āmantesi . | さてアッサジ尊者は随侍たちに呼びかけた。 |
| ‘‘etha tumhe, āvuso, yena bhagavā tenupasaṅkamatha; | 「さあ友よ、あなたがたは世尊に近づいて下さい。 |
| upasaṅkamitvā mama vacanena bhagavato pāde sirasā vandatha . | 近づいてから、私の言葉をもって世尊の御足に頂礼して下さい。 |
| ‘assaji, bhante, bhikkhu ābādhiko dukkhito bāḷhagilāno. | 『尊者よ、アッサジ比丘は患い、苦しみ、重病です。 |
| So bhagavato pāde sirasā vandatī’ti. | 彼は世尊の御足に頂礼します』と。 |
| Evañca vadetha . | そしてこのように言って下さい。 |
| ‘sādhu kira, bhante, bhagavā yena assaji bhikkhu tenupasaṅkamatu anukampaṃ upādāyā’’’ti. | 『尊者よ、どうか世尊はアッサジ比丘に憐れみをもって近づきたまえ』」と。 |
| ‘‘Evamāvuso’’ti kho te bhikkhū āyasmato assajissa paṭissutvā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; | 「友よ、そのように」と。その比丘たちはアッサジ尊者に応えて世尊のもとに近づいた。 |
| upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. | 近づくと世尊に礼拝して一隅に座った。 |
| Ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṃ etadavocuṃ . | 一隅に座ったその比丘たちは、世尊にこう言った。 |
| ‘‘assaji, bhante, bhikkhu ābādhiko…pe… | 「尊者よ、アッサジ比丘は患い …中略… |
| sādhu kira, bhante, bhagavā yena assaji bhikkhu tenupasaṅkamatu anukampaṃ upādāyā’’ti. | 尊者よ、どうか世尊はアッサジ比丘に憐れみをもって近づきたまえ」と。 |
| Adhivāsesi bhagavā tuṇhībhāvena. | 世尊は、沈黙をもって同意された。 |
| Atha kho bhagavā sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito yenāyasmā assaji tenupasaṅkami. | さて世尊は、夕刻に独坐より立ち上ってアッサジ尊者に近づかれた。 |
| Addasā kho āyasmā assaji bhagavantaṃ dūratova āgacchantaṃ. | アッサジ尊者は、遠くからやって来られる世尊を見た。 |
| Disvāna mañcake samadhosi. | 見ると寝床で動こうとした。 |
| Atha kho bhagavā āyasmantaṃ assajiṃ [āyasmato assajissa (pī. ka.)] etadavoca . | すると世尊はアッサジ尊者にこう言われた。 |
| ‘‘alaṃ, assaji, mā tvaṃ mañcake samadhosi. | 「アッサジよ、もう十分です。あなたは寝床で動こうとしてはいけません。 |
| Santimāni āsanāni paññattāni, tatthāhaṃ nisīdissāmī’’ti. | これらの座処が用意されています。そこに私は座りましょう」と。 |
| Nisīdi bhagavā paññatte āsane. | 世尊は用意された座処に座られた。 |
| Nisajja kho bhagavā āyasmantaṃ assajiṃ etadavoca . | 座られると世尊はアッサジ尊者にこう言われた。 |
| ‘‘kacci te, assaji, khamanīyaṃ, kacci yāpanīyaṃ…pe… | 「アッサジよ、あなたには耐えられていますか、持ちこたえられていますか、 …中略… |
| paṭikkamosānaṃ paññāyati no abhikkamo’’ti? | 進行ではなく後退の結果が知られますか?」と。 |
| ‘‘Na me, bhante, khamanīyaṃ…pe… | 「尊者よ、私には耐えられそうになく、 …中略… |
| abhikkamosānaṃ paññāyati no paṭikkamo’’ti. | 後退ではなく進行の結果が知られます」と。 |
| ‘‘Kacci te, assaji, na kiñci kukkuccaṃ na koci vippaṭisāro’’ti? | 「アッサジよ、君には何か後悔はないですか、何か悔恨はないですか?」と。 |
| ‘‘Taggha me, bhante, anappakaṃ kukkuccaṃ anappako vippaṭisāro’’ti. | 「尊者よ、実は私には少なくない後悔と少なくない悔恨があります」と。 |
| ‘‘Kacci pana taṃ, assaji, attā sīlato na upavadatī’’ti? | 「ではアッサジよ、戒ゆえに自己があなたを責めるのではないですか?」と。 |
| ‘‘Na kho maṃ, bhante, attā sīlato upavadatī’’ti. | 「尊者よ、戒ゆえに自己が私を責めるのではありません」と。 |
| ‘‘No ce kira taṃ, assaji, attā sīlato upavadati, atha kiñca te kukkuccaṃ ko ca vippaṭisāro’’ti? | 「アッサジよ、もし戒ゆえに自己があなたを責めるのでないというなら、それではあなたにはいかなる後悔、いかなる悔恨があるのか?」と。 |
| ‘‘Pubbe khvāhaṃ, bhante, gelaññe passambhetvā passambhetvā kāyasaṅkhāre viharāmi, sohaṃ samādhiṃ nappaṭilabhāmi. | 「尊者よ、かつて私は病中に、身行を鎮めては鎮めて住していましたが、私は定を獲得しませんでした。 |
| Tassa mayhaṃ, bhante, taṃ samādhiṃ appaṭilabhato evaṃ hoti . | 尊者よ、そのとき、その定を獲得できない私には、このような(思いが)あります、 |
| ‘no cassāhaṃ parihāyāmī’’’ti. | 『いったい私は衰退しているのではないか』」と。 |
| ‘‘Ye te, assaji, samaṇabrāhmaṇā samādhisārakā samādhisāmaññā tesaṃ taṃ samādhiṃ appaṭilabhataṃ evaṃ hoti . | 「アッサジよ、およそ定を真髄とする、定を沙門性とするかの沙門・婆羅門たちがいます。彼らがその定を獲得できないときには、このような(思いが)あります。 |
| ‘no cassu mayaṃ parihāyāmā’’’ti. | 『いったい我々は衰退しているのではないか』と。 |
| ‘‘Taṃ kiṃ maññasi, assaji, rūpaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti? | アッサジよ、これをどう思いますか。色は常住ですか、無常ですか?」と。 |
| ‘‘Aniccaṃ, bhante’’…pe… | 「無常です、尊者よ。」 …中略… |
| viññāṇaṃ …pe… | 「識は …中略… |
| tasmātiha…pe… | 「それゆえここに …中略… |
| evaṃ passaṃ…pe… | このように見る …中略… |
| nāparaṃ itthattāyāti pajānātīti. | 二度とこの状態はない』と了知します」と。 |
| So sukhaṃ ce vedanaṃ vedayati [vediyati (sī. pī.)], sā ‘aniccā’ti pajānāti. | 「そしてもし楽受を感受するなら、それは『無常である』と了知し、 |
| ‘Anajjhositā’ti pajānāti. | 『固執されていない』と了知し、 |
| ‘Anabhinanditā’ti pajānāti. | 『歓喜されていない』と了知します。 |
| Dukkhaṃ ce vedanaṃ vedayati, sā ‘aniccā’ti pajānāti. | もし苦受を感受するなら、それは『無常である』と了知し、 |
| ‘Anajjhositā’ti pajānāti. | 『固執されていない』と了知し、 |
| ‘Anabhinanditā’ti pajānāti. | 『歓喜されていない』と了知します。 |
| Adukkhamasukhaṃ ce vedanaṃ vedayati, sā ‘aniccā’ti pajānāti…pe… | もし不苦不楽受を感受するなら、それは『無常である』と了知し、 …中略… |
| ‘anabhinanditā’ti pajānāti. | 『歓喜されていない』と了知します。 |
| So sukhaṃ ce vedanaṃ vedayati, visaṃyutto naṃ vedayati; | そしてもし楽受を感受するなら、離縛してそれを感受し、 |
| dukkhaṃ ce vedanaṃ vedayati, visaṃyutto naṃ vedayati; | もし苦受を感受するなら、離縛してそれを感受し、 |
| adukkhamasukhaṃ ce vedanaṃ vedayati, visaṃyutto naṃ vedayati. | もし不苦不楽受を感受するなら、離縛してそれを感受します。 |
| So kāyapariyantikaṃ ce vedanaṃ vedayamāno ‘kāyapariyantikaṃ vedanaṃ vedayāmī’ti pajānāti. | そしてもし身の終極までの受を感受しているなら『私は身の終極までの受を感受している』と了知し、 |
| Jīvitapariyantikaṃ ce vedanaṃ vedayamānāe ‘jīvitapariyantikaṃ vedanaṃ vedayāmī’ti pajānāti. | もし命の終極までの受を感受しているなら『私は命の終極までの受を感受している』と了知します。 |
| ‘Kāyassa bhedā uddhaṃ jīvitapariyādānā idheva sabbavedayitāni anabhinanditāni sītībhavissantī’ti pajānāti. | 『身の崩壊、命の遍取から後に、ここにおいて、すべての感受されるものは、歓喜されることなく、冷たくなるであろう』と了知します。 |
| ‘‘Seyyathāpi, assaji, telañca paṭicca, vaṭṭiñca paṭicca, telappadīpo jhāyeyya; | たとえばアッサジよ、油に縁りて、灯芯に縁りて油灯は燃え、 |
| tasseva telassa ca vaṭṭiyā ca pariyādānā anāhāro nibbāyeyya. | まさにその油と灯芯の遍取ゆえに、食なきものとして鎮火します。1) |
| Evameva kho, assaji, bhikkhu kāyapariyantikaṃ vedanaṃ vedayamāno ‘kāyapariyantikaṃ vedanaṃ vedayāmī’ti pajānāti. | まさにそのようにアッサジよ、比丘は身の終極までの受を感受しているなら『私は身の終極までの受を感受している』と了知し、 |
| Jīvitapariyantikaṃ vedanaṃ vedayamāno ‘jīvitapariyantikaṃ vedanaṃ vedayāmī’ti pajānāti. | 命の終極までの受を感受しているなら『私は命の終極までの受を感受している』と了知します。 |
| ‘Kāyassa bhedā uddhaṃ jīvitapariyādānā idheva sabbavedayitāni anabhinanditāni sītībhavissantī’ti pajānātī’’ti. | 『身の崩壊、命の遍取から後に、ここにおいて、すべての感受されるものは、歓喜されることなく、冷たくなるであろう』と了知します」と。 |
1)
sn12.53の比喩も参照
sn22.88.txt · 最終更新: by h1roemon
