随念す, 憶念す to remember, recollect, have memory of (Acc.), bear in mind; be aware of
anu:随い、順に、次に、続いて + sarati:憶い出す = 順に(随い)憶い出す ≒ 追憶する
名詞形はanussati(随念)で、修行項目の名称として用いられます。
類語 abhijānāti:覚えがある、sarati:憶い出す、 anussati:随念
| ‘sace tumhākaṃ, bhikkhave, araññagatānaṃ vā rukkhamūlagatānaṃ vā suññāgāragatānaṃ vā uppajjeyya bhayaṃ vā chambhitattaṃ vā lomahaṃso vā, mameva tasmiṃ samaye anussareyyātha . | 『比丘たちよ、もし君たちが森に行き、木の根元へ行き、あるいは空き家へ行き、恐怖や硬直、身の毛のよだちが生じたなら、その時こそ私を追憶しなさい。 |
| itipi so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā’ti. | かの世尊は阿羅漢、正等覚者、明行足、善逝、世間解、無上の調御丈夫、神々と人間の師、仏陀、世尊である』と。 |
| tatrāpāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhapaṭisaṃvedī evamāyupariyanto, so tato cuto idhūpapanno’ti. | またそこで私はこういう名、こういう姓、こういう容姿、こういう食の、こういう苦楽を体験する者、こういう最終寿命であった。その(私)はそこから死没して、ここに再生した』と。 |
| Iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarathā’’ti? | かく具体的な指定ある様々な過去の暮らしを追憶しますか?」と。 |
| ‘‘Ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussaramānā anussaranti sabbete pañcupādānakkhandhe anussaranti etesaṃ vā aññataraṃ. | 「比丘たちよ、沙門、婆羅門の誰であれ、追憶者として様々な過去の暮らしを追憶する者たち。彼らは五取蘊すべて、あるいはその一つを追憶します。 |
| Taṃ te purāṇaṃ vatasīlavattaṃ, | その君の昔の務め、戒禁を |
| Suttappabuddhova anussarāmi. | 眠りから目覚めたように追憶する |
| ‘‘Ito so, gāmaṇi, ekanavutikappe [ekanavuto kappo (syā. kaṃ.), ekanavutikappo (pī.)] yamahaṃ anussarāmi, nābhijānāmi kiñci kulaṃ pakkabhikkhānuppadānamattena upahatapubbaṃ. | 「村長よ、今から(さかのぼって)私が追憶する九十一劫の間に、これまで料理の供与ぐらいで損壊された、いかなる家も私は証知しません。 |
| Idha, bhikkhave, ariyasāvako satimā hoti paramena satinepakkena samannāgato, cirakatampi cirabhāsitampi saritā anussaritā. | 比丘たちよ、ここに聖弟子は、最上の明晰な念を備えた具念者です。ずっと前に行われたことも、ずっと前に語られたことも、憶い出し、追憶されます。 |
| Imesañca panāhaṃ, āvuso, catunnaṃ satipaṭṭhānānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā kappasahassaṃ anussarāmī’’ti. | そして友よ、私はこれら四念処の修養・多修により、千劫を追憶します」と。 |
| ‘‘Yasmiṃ samaye, bhikkhave, bhikkhu tathā vūpakaṭṭho viharanto taṃ dhammaṃ anussarati anuvitakketi, satisambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno āraddho hoti; | 比丘たちよ、このように引き離れて住している比丘が、その法を追憶し随尋するとき、そのとき比丘の念覚支は始まっています。 |