sn46.2『身体経』Kāyasuttaṃ

Sāvatthinidānaṃ. サーヴァッティーにちなむ話。
‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, ayaṃ kāyo āhāraṭṭhitiko, āhāraṃ paṭicca tiṭṭhati, anāhāro no tiṭṭhati;「たとえば比丘たちよ、この身体によって存続するものであり、縁りて存続し、なければ存続しません。
evameva kho, bhikkhave, pañca nīvaraṇā āhāraṭṭhitikā, āhāraṃ paṭicca tiṭṭhanti, anāhārā no tiṭṭhanti. まさにそのように比丘たちよ、五蓋によって存続するものであり、縁りて存続し、なければ存続しません。
‘‘Ko ca, bhikkhave, āhāro anuppannassa vā kāmacchandassa uppādāya, uppannassa vā kāmacchandassa bhiyyobhāvāya vepullāya? では比丘たちよ、未生の欲望生起の、また既生の欲望増大繁栄とは何か?
Atthi, bhikkhave, subhanimittaṃ. 比丘たちよ、美しい特相があり、
Tattha ayonisomanasikārabahulīkāro . そこでの非如理作意多作
ayamāhāro anuppannassa vā kāmacchandassa uppādāya, uppannassa vā kāmacchandassa bhiyyobhāvāya vepullāya. これが未生の欲望生起の、また既生の欲望増大繁栄です。1)
‘‘Ko ca, bhikkhave, āhāro anuppannassa vā byāpādassa uppādāya, uppannassa vā byāpādassa bhiyyobhāvāya vepullāya? では比丘たちよ、未生の悪意生起の、また既生の悪意増大繁栄とは何か?
Atthi, bhikkhave, paṭighanimittaṃ. 比丘たちよ、反感特相があり、
Tattha ayonisomanasikārabahulīkāro . そこでの非如理作意多作
ayamāhāro anuppannassa vā byāpādassa uppādāya, uppannassa vā byāpādassa bhiyyobhāvāya vepullāya. これが未生の悪意生起の、また既生の悪意増大繁栄です。
‘‘Ko ca, bhikkhave, āhāro anuppannassa vā thinamiddhassa uppādāya, uppannassa vā thinamiddhassa bhiyyobhāvāya vepullāya? では比丘たちよ、未生の惛沈・睡眠生起の、また既生の惛沈・睡眠増大繁栄とは何か?
Atthi, bhikkhave, arati tandi vijambhitā bhattasammado cetaso ca līnattaṃ. 比丘たちよ、不快倦怠、あくび、食後の眠気、そして沈滞があり、
Tattha ayonisomanasikārabahulīkāro . そこでの非如理作意多作
ayamāhāro anuppannassa vā thinamiddhassa uppādāya, uppannassa vā thinamiddhassa bhiyyobhāvāya vepullāya. これが未生の惛沈・睡眠生起の、また既生の惛沈・睡眠増大繁栄です。
‘‘Ko ca, bhikkhave, āhāro anuppannassa vā uddhaccakukkuccassa uppādāya, uppannassa vā uddhaccakukkuccassa bhiyyobhāvāya vepullāya? では比丘たちよ、未生の掉挙・悪作生起の、また既生の掉挙・悪作増大繁栄とは何か?
Atthi, bhikkhave, cetaso avūpasamo. 比丘たちよ、寂静なきがあり、
Tattha ayonisomanasikārabahulīkāro . そこでの非如理作意多作
ayamāhāro anuppannassa vā uddhaccakukkuccassa uppādāya, uppannassa vā uddhaccakukkuccassa bhiyyobhāvāya vepullāya. これが未生の掉挙・悪作生起の、また既生の掉挙・悪作増大繁栄です。
‘‘Ko ca, bhikkhave, āhāro anuppannāya vā vicikicchāya uppādāya, uppannāya vā vicikicchāya bhiyyobhāvāya vepullāya? では比丘たちよ、未生の迷い生起の、また既生の迷い増大繁栄とは何か?
Atthi, bhikkhave, vicikicchāṭṭhānīyā dhammā. 比丘たちよ、迷いの立脚すべき諸法があり、
Tattha ayonisomanasikārabahulīkāro . そこでの非如理作意多作
ayamāhāro anuppannāya vā vicikicchāya uppādāya, uppannāya vā vicikicchāya bhiyyobhāvāya vepullāya. これが未生の迷い生起の、また既生の迷い増大繁栄です。
‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, ayaṃ kāyo āhāraṭṭhitiko, āhāraṃ paṭicca tiṭṭhati, anāhāro no tiṭṭhati; たとえば比丘たちよ、この身体によって存続するものであり、縁りて存続し、なければ存続しません。
evameva kho, bhikkhave, ime pañca nīvaraṇā āhāraṭṭhitikā, āhāraṃ paṭicca tiṭṭhanti, anāhārā no tiṭṭhanti. まさにそのように比丘たちよ、五蓋によって存続するものであり、縁りて存続し、なければ存続しません。」
‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, ayaṃ kāyo āhāraṭṭhitiko, āhāraṃ paṭicca tiṭṭhati, anāhāro no tiṭṭhati;「たとえば比丘たちよ、この身体は、によって存続するものであり、縁りて存続し、なければ存続しません。
evameva kho, bhikkhave, satta bojjhaṅgā āhāraṭṭhitikā, āhāraṃ paṭicca tiṭṭhanti, anāhārā no tiṭṭhanti. まさにそのように比丘たちよ、七覚支によって存続するものであり、縁りて存続し、なければ存続しません。
‘‘Ko ca, bhikkhave, āhāro anuppannassa vā satisambojjhaṅgassa uppādāya, uppannassa vā satisambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūriyā? では比丘たちよ、未生の念覚支生起の、また既生の念覚支修養・成満のとは何か?
Atthi, bhikkhave, satisambojjhaṅgaṭṭhānīyā dhammā. 比丘たちよ、念覚支の立脚すべき諸法があり、
Tattha yonisomanasikārabahulīkāro . そこでの如理作意多修
ayamāhāro anuppannassa vā satisambojjhaṅgassa uppādāya, uppannassa vā satisambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūriyā. これが未生の念覚支生起の、また既生の念覚支修養・成満のです。
‘‘Ko ca, bhikkhave, āhāro anuppannassa vā dhammavicayasambojjhaṅgassa uppādāya, uppannassa vā dhammavicayasambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūriyā? では比丘たちよ、未生の択法覚支生起の、また既生の択法覚支修養・成満のとは何か?
Atthi, bhikkhave, kusalākusalā dhammā, sāvajjānavajjā dhammā, hīnapaṇītā dhammā, kaṇhasukkasappaṭibhāgā dhammā. 比丘たちよ、不善なる、有罪・無罪の、劣った・優れた、黒・白の対比あるがあり、
Tattha yonisomanasikārabahulīkāro . そこでの如理作意多修
ayamāhāro anuppannassa vā dhammavicayasambojjhaṅgassa uppādāya, uppannassa vā dhammavicayasambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūriyā. これが未生の択法覚支生起の、また既生の択法覚支修養・成満のです。
‘‘Ko ca, bhikkhave, āhāro anuppannassa vā vīriyasambojjhaṅgassa uppādāya, uppannassa vā vīriyasambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūriyā? では比丘たちよ、未生の精進覚支生起の、また既生の精進覚支修養・成満のとは何か?
Atthi, bhikkhave, ārambhadhātu [ārabbhadhātu (syā. ka.)] nikkamadhātu parakkamadhātu. 比丘たちよ、取り組要素、努力する要素奮闘する要素があり、
Tattha yonisomanasikārabahulīkāro . そこでの如理作意多修
ayamāhāro anuppannassa vā vīriyasambojjhaṅgassa uppādāya, uppannassa vā vīriyasambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūriyā. これが未生の精進覚支生起の、また既生の精進覚支修養・成満のです。
‘‘Ko ca, bhikkhave, āhāro anuppannassa vā pītisambojjhaṅgassa uppādāya, uppannassa vā pītisambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūriyā? では比丘たちよ、未生の喜悦覚支生起の、また既生の喜悦覚支修養・成満のとは何か?
Atthi, bhikkhave, pītisambojjhaṅgaṭṭhānīyā dhammā. 比丘たちよ、喜悦覚支の立脚すべき諸法があり、
Tattha yonisomanasikārabahulīkāro . そこでの如理作意多修
ayamāhāro anuppannassa vā pītisambojjhaṅgassa uppādāya, uppannassa vā pītisambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūriyā. これが未生の喜悦覚支生起の、また既生の喜悦覚支修養・成満のです。
‘‘Ko ca, bhikkhave, āhāro anuppannassa vā passaddhisambojjhaṅgassa uppādāya, uppannassa vā passaddhisambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūriyā? では比丘たちよ、未生の軽安覚支生起の、また既生の軽安覚支修養・成満のとは何か?
Atthi, bhikkhave, kāyapassaddhi, cittapassaddhi. 比丘たちよ、軽安軽安があり、
Tattha yonisomanasikārabahulīkāro . そこでの如理作意多修
ayamāhāro anuppannassa vā passaddhisambojjhaṅgassa uppādāya, uppannassa vā passaddhisambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūriyā. これが未生の軽安覚支生起の、また既生の軽安覚支修養・成満のです。
‘‘Ko ca, bhikkhave, āhāro anuppannassa vā samādhisambojjhaṅgassa uppādāya, uppannassa vā samādhisambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūriyā? では比丘たちよ、未生の定覚支生起の、また既生の定覚支修養・成満のとは何か?
Atthi, bhikkhave, samathanimittaṃ [samādhinimittaṃ (syā.)] abyagganimittaṃ. 比丘たちよ、特相、乱れなき特相があり、
Tattha yonisomanasikārabahulīkāro . そこでの如理作意多修
ayamāhāro anuppannassa vā samādhisambojjhaṅgassa uppādāya, uppannassa vā samādhisambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūriyā. これが未生の定覚支生起の、また既生の定覚支修養・成満のです。
‘‘Ko ca, bhikkhave, āhāro anuppannassa vā upekkhāsambojjhaṅgassa uppādāya, uppannassa vā upekkhāsambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūriyā? では比丘たちよ、未生の捨覚支生起の、また既生の捨覚支修養・成満のとは何か?
Atthi, bhikkhave, upekkhāsambojjhaṅgaṭṭhānīyā dhammā. 比丘たちよ、捨覚支の立脚すべき諸法があり、
Tattha yonisomanasikārabahulīkāro . そこでの如理作意多修
ayamāhāro anuppannassa vā upekkhāsambojjhaṅgassa uppādāya, uppannassa vā upekkhāsambojjhaṅgassa bhāvanāya pāripūriyā. これが未生の捨覚支生起の、また既生の捨覚支修養・成満のです。
‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, ayaṃ kāyo āhāraṭṭhitiko, āhāraṃ paṭicca tiṭṭhati, anāhāro no tiṭṭhati; たとえば比丘たちよ、この身体によって存続するものであり、縁りて存続し、なければ存続しません。
evameva kho, bhikkhave, ime satta bojjhaṅgā āhāraṭṭhitikā, āhāraṃ paṭicca tiṭṭhanti, anāhārā no tiṭṭhantī’’ti. まさにそのように比丘たちよ、七覚支によって存続するものであり、縁りて存続し、なければ存続しません」と。

2)

1)
この記述からkāmacchanda:欲望は、とくに性的欲望を中心とすることがわかります
2)
sn46.51参照