ceteti : (Concise P-E Dict)see cetayati ; (PTS P-E dictionary)see cinteti ; (New Concise Pali English Dictionary)forms an i.e. in the mind; thinks about, is intent upon; has in mind (to); intends, forms an intention (to); strives mentally (for)
cetayati : perceives; thinks
citの使役形のようですが、上記のように辞書でも意味がはっきりしません。
ただ”思う”というより、”意思する”、”意図する”というcetanā:思、意図、意思と関係しているようです。
| ‘‘Yañca, bhikkhave, ceteti yañca pakappeti yañca anuseti, ārammaṇametaṃ [āramaṇametaṃ (?)] hoti viññāṇassa ṭhitiyā. | 「比丘たちよ、彼が意図すること、企てること、随眠すること。これが識の存続のための所縁です。 |
| Ārammaṇe sati patiṭṭhā viññāṇassa hoti. | 所縁があるとき、識の確立がある。 |
| Tasmiṃ patiṭṭhite viññāṇe virūḷhe āyatiṃ punabbhavābhinibbatti hoti. | その識が確立して繁茂したとき、将来に再有・転生がある。1) |
| Atha kho, bhikkhave, tassa purisassa ārakāvassa cetanā ārakā patthanā ārakā paṇidhi. | そのとき比丘たちよ、その人の意図は遠ざかり、願いは遠ざかり、所望は遠ざかるでしょう。 |
| ‘‘vakkali, bhante, bhikkhu vimokkhāya cetetī’’ti. | 「尊者よ、ヴァッカリ比丘は解脱を意図しています」と。 |
| ‘‘Sāvako te mahāvīra, maraṇaṃ maraṇābhibhū; | 大英雄よ 死の勝利者よ あなたの弟子が死を |
| Ākaṅkhati cetayati, taṃ nisedha jutindhara. | 望み意図している それを抑止せよ 輝き続ける者よ |
| Phuṭṭho, bhikkhave, vedeti, phuṭṭho ceteti, phuṭṭho sañjānāti. | 比丘たちよ、触れた者は感受し、触れた者は意図し、触れた者は想起します。 |
| Itthetepi dhammā calā ceva byathā ca aniccā vipariṇāmino aññathābhāvino. | そこで揺れ、震えるこれら諸法も、無常で変壊し変異するものです。 |
| Evaṃ kho, bhikkhave, dvayaṃ paṭicca viññāṇaṃ sambhotī’’ti. | 比丘たちよ、このように一対に縁りて識が生成します」と。 |
| Sace so, bhikkhave, assutavā puthujjano āyatiṃ punabbhavāya ceteti, evañhi so, bhikkhave, moghapuriso suhatataro hoti, seyyathāpi sā yavakalāpī sattamāya byābhaṅgiyā haññamānā. | 比丘たちよ、もしその無聞の凡夫が将来に再有を意図するなら、こうしてその愚か者はさらによく打たれたものになります。比丘たちよ、まるで第七の棍棒で打たれている、あの麦束のように。 |
●意図する対象の動作は与格支配のようです。
| Yaṃ ratto rāgādhikaraṇaṃ attabyābādhāyapi ceteti, parabyābādhāyapi ceteti, ubhayabyābādhāyapi ceteti. | 貪ある者は貪を理由として、自己の加害も意図し、他者の加害も意図し、双方の加害も意図します。 |