ユーザ用ツール

サイト用ツール


sn22.87

sn22.87『跋迦梨経』Vakkalisuttaṃ

Ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. ある時、世尊はラージャガハの竹林のリス養餌所に住されていた。
Tena kho pana samayena āyasmā vakkali kumbhakāranivesane viharati ābādhiko dukkhito bāḷhagilāno. ちょうどその頃、ヴァッカリ尊者は陶工の住居に住し、患い、苦しみ、重病だった。
Atha kho āyasmā vakkali upaṭṭhāke āmantesi . さてヴァッカリ尊者は随侍たちに呼びかけた。
‘‘etha tumhe, āvuso, yena bhagavā tenupasaṅkamatha;「さあ友よ、あなたがたは世尊に近づいて下さい。
upasaṅkamitvā mama vacanena bhagavato pāde sirasā vandatha . 近づいてから、私の言葉をもって世尊の御足に頂礼して下さい。
‘vakkali, bhante, bhikkhu ābādhiko dukkhito bāḷhagilāno, so bhagavato pāde sirasā vandatī’ti.『尊者よ、ヴァッカリ比丘は患い、苦しみ、重病です。彼は世尊の御足に頂礼します』と。
Evañca vadetha . そしてこのように言って下さい。
‘sādhu kira, bhante, bhagavā yena vakkali bhikkhu tenupasaṅkamatu anukampaṃ upādāyā’’’ti.『尊者よ、どうか世尊はヴァッカリ比丘に憐れみをもって近づきたまえ。』」と。
‘‘Evamāvuso’’ti kho te bhikkhū āyasmato vakkalissa paṭissutvā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu;「友よ、そのように」と。その比丘たちはヴァッカリ尊者に応えて世尊のもとに近づいた。
upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. 近づくと世尊に礼拝して一隅に座った。
Ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṃ etadavocuṃ . 一隅に座ったその比丘たちは、世尊にこう言った。
‘‘vakkali, bhante, bhikkhu ābādhiko dukkhito bāḷhagilāno, so bhagavato pāde sirasā vandati;「尊者よ、ヴァッカリ比丘は患い、苦しみ、重病です。彼は世尊の御足に頂礼します。
evañca pana vadeti . そして彼はこのようにも言いました。
‘sādhu kira, bhante, bhagavā yena vakkali bhikkhu tenupasaṅkamatu; anukampaṃ upādāyā’’’ti.『尊者よ、どうか世尊はヴァッカリ比丘に憐れみをもって近づきたまえ。』と」と。
Adhivāsesi bhagavā tuṇhībhāvena. 世尊は、沈黙をもって同意された。
Atha kho bhagavā nivāsetvā pattacīvaramādāya yenāyasmā vakkali tenupasaṅkami. さて世尊は着衣して、鉢と衣を持ってヴァッカリ尊者に近づかれた。
Addasā kho āyasmā vakkali bhagavantaṃ dūratova āgacchantaṃ. ヴァッカリ尊者は、遠くからやって来られる世尊を見た。
Disvāna mañcake samadhosi [samañcosi (sī.), samañcopi (syā. kaṃ.) saṃ + dhū + ī = samadhosi]. 見ると寝床で動こうとした。
Atha kho bhagavā āyasmantaṃ vakkaliṃ etadavoca . すると世尊はヴァッカリ尊者にこう言われた。
‘‘alaṃ, vakkali, mā tvaṃ mañcake samadhosi.「ヴァッカリよ、もう十分です。あなたは寝床で動こうとしてはいけません。
Santimāni āsanāni paññattāni; これらの座処が用意されています。
tatthāhaṃ nisīdissāmī’’ti. そこに私は座りましょう」と。
Nisīdi bhagavā paññatte āsane. 世尊は用意された座処に座られた。
Nisajja kho bhagavā āyasmantaṃ vakkaliṃ etadavoca . 座られると世尊はヴァッカリ尊者にこう言われた。
‘‘kacci te, vakkali, khamanīyaṃ, kacci yāpanīyaṃ, kacci dukkhā vedanā paṭikkamanti, no abhikkamanti;「ヴァッカリよ、あなたには耐えられていますか、持ちこたえられていますか、苦受は進行せず後退していますか、
paṭikkamosānaṃ paññāyati, no abhikkamo’’ti? 進行ではなく後退の結果が知られますか?」と。
‘‘Na me, bhante, khamanīyaṃ, na yāpanīyaṃ;「尊者よ、私には耐えられそうになく、持ちこたえられそうになく、
bāḷhā me dukkhā vedanā abhikkamanti, no paṭikkamanti; 私の苦受は後退せず激しく進行し、
abhikkamosānaṃ paññāyati, no paṭikkamo’’ti. 後退ではなく進行の結果が知られます」と。
‘‘Kacci te, vakkali, na kiñci kukkuccaṃ, na koci vippaṭisāro’’ti?「ヴァッカリよ、君には何か後悔はないですか、何か悔恨はないですか?」と。
‘‘Taggha me, bhante, anappakaṃ kukkuccaṃ, anappako vippaṭisāro’’ti.「尊者よ、実は私には少なくない後悔と少なくない悔恨があります」と。
‘‘Kacci pana taṃ, vakkali, attā sīlato na upavadatī’’ti?「ではヴァッカリよ、ゆえに自己があなたを責めるのではないですか?」と。
‘‘Na kho maṃ, bhante, attā sīlato upavadatī’’ti.「尊者よ、ゆえに自己が私を責めるのではありません」と。
‘‘No ce kira taṃ, vakkali, attā sīlato upavadati;「ヴァッカリよ、もしゆえに自己があなたを責めるのでないというなら、
atha kiñca te kukkuccaṃ ko ca vippaṭisāro’’ti? それではあなたにはいかなる後悔、いかなる悔恨があるのか?」と。
‘‘Cirapaṭikāhaṃ, bhante, bhagavantaṃ dassanāya upasaṅkamitukāmo, natthi ca me kāyasmiṃ tāvatikā balamattā, yāvatāhaṃ [yāhaṃ (sī.), yāyāhaṃ (pī.)] bhagavantaṃ dassanāya upasaṅkameyya’’nti.「尊者よ、長い間私は世尊にお目にかかりたくても、私のには私が世尊にお目にかかれる、それほどのはなかったのです」と。
‘‘Alaṃ, vakkali, kiṃ te iminā pūtikāyena diṭṭhena?「もうよいヴァッカリよ、あなたがこの腐敗するを見ても何になるでしょうか?
Yo kho, vakkali, dhammaṃ passati so maṃ passati; ヴァッカリよ、およそを見る者、彼は私を見ます、
yo maṃ passati so dhammaṃ passati. およそ私を見る者、彼はを見ます。
Dhammañhi, vakkali, passanto maṃ passati; なぜならヴァッカリよ、を見るならば私を見出し、
maṃ passanto dhammaṃ passati. 私を見るならばを見出すから。
‘‘Taṃ kiṃ maññasi, vakkali, rūpaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti? ヴァッカリよ、これをどう思いますか。常住ですか、無常ですか?」と。
‘‘Aniccaṃ, bhante’’.無常です、尊者よ。」
‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā’’ti?「では無常なもの、それはですか、ですか?」と。
‘‘Dukkhaṃ, bhante’’.です、尊者よ。」
‘‘Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ, kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ .「では無常なるなる変壊法、いったいそれを見なすことは適切ですか、
‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’’’ti?『これは私のもの、これが私である、これは私の我』?」と。
‘‘No hetaṃ, bhante’’.「いいえ、尊者よ。」
‘‘Vedanā… は …
saññā… は …
saṅkhārā… は …
viññāṇaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā’’ti?常住ですか、無常ですか?」と。
‘‘Aniccaṃ, bhante’’…pe…無常です、尊者よ。」 …中略…
eso me attāti? これは私のである。』」と?
‘‘No hetaṃ, bhante’’.「いいえ、尊者よ。」
‘‘Tasmātiha…pe…「それゆえここに …中略…
evaṃ passaṃ…pe… このように見る …中略…
nāparaṃ itthattāyāti pajānātī’’ti. 二度とこの状態はない』と了知します」と。
Atha kho bhagavā āyasmantaṃ vakkaliṃ iminā ovādena ovaditvā uṭṭhāyāsanā yena gijjhakūṭo pabbato tena pakkāmi. さて世尊はヴァッカリ尊者にこの訓誡をもって諭されると、座処から起き上がり霊鷲山に出発された。
Atha kho āyasmā vakkali acirapakkantassa bhagavato upaṭṭhāke āmantesi . さて世尊が去られてまもなく、ヴァッカリ尊者は随侍たちへ呼びかけた、
‘‘etha maṃ, āvuso, mañcakaṃ āropetvā yena isigilipassaṃ kāḷasilā tenupasaṅkamatha.「さあ友よ、私を寝台にのせてイシギリ山腹の黒岩に近づいて下さい。
Kathañhi nāma mādiso antaraghare kālaṃ kattabbaṃ maññeyyā’’ti? どうして私のような者が俗家の内で最期を迎えるべきと思うでしょう」と。
‘‘Evamāvuso’’ti kho te bhikkhū āyasmato vakkalissa paṭissutvā āyasmantaṃ vakkaliṃ mañcakaṃ āropetvā yena isigilipassaṃ kāḷasilā tenupasaṅkamiṃsu.「友よ、そのように」と、その比丘たちはヴァッカリ尊者に応えて、ヴァッカリ尊者を寝台にのせてイシギリ山腹の黒岩に近づいた。1)
Atha kho bhagavā tañca rattiṃ tañca divāvasesaṃ gijjhakūṭe pabbate vihāsi. さて世尊は、その夜とその日の残りを霊鷲山で住された。
Atha kho dve devatāyo abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṃ gijjhakūṭaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu…pe… すると夜更けに、容姿うるわしい神霊二人が霊鷲山を全面に照らして、世尊のもとに近づいた。 … 中略 …
ekamantaṃ aṭṭhaṃsu. 一隅に立った。
Ekamantaṃ ṭhitā kho ekā devatā bhagavantaṃ etadavoca . 一隅に立った一人の神霊は、世尊にこう言った。
‘‘vakkali, bhante, bhikkhu vimokkhāya cetetī’’ti.「尊者よ、ヴァッカリ比丘は解脱意図しています」と。
Aparā devatā bhagavantaṃ etadavoca . 他の神霊は、世尊にこう言った、
‘‘so hi nūna, bhante, suvimutto vimuccissatī’’ti.「たしかに尊者よ、彼はよき解脱者として解脱するでしょう」と。
Idamavocuṃ tā devatāyo. その神霊たちはこう言った。
Idaṃ vatvā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā tatthevantaradhāyiṃsu. こう言うと世尊に礼拝し、右回りの礼をしてそこで消え失せた。
Atha kho bhagavā tassā rattiyā accayena bhikkhū āmantesi . さて世尊はその夜更けに比丘たちに呼びかけられた。
‘‘etha tumhe, bhikkhave, yena vakkali bhikkhu tenupasaṅkamatha;「さあ比丘たちよ、君たちはヴァッカリ比丘に近づきなさい。
upasaṅkamitvā vakkaliṃ bhikkhuṃ evaṃ vadetha . 近づいたらヴァッカリ比丘にこう言いなさい、
‘‘‘Suṇāvuso tvaṃ, vakkali, bhagavato vacanaṃ dvinnañca devatānaṃ.『友ヴァッカリよ、あなたは世尊と神霊二人の言葉を聞いて下さい。
Imaṃ, āvuso, rattiṃ dve devatāyo abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṃ gijjhakūṭaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; 友よ、昨夜の夜更けに、容姿うるわしき神霊二人が霊鷲山を全面に照らして、世尊に近づきました。
upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhaṃsu. 近づくと世尊に礼拝して一隅に立ちました。
Ekamantaṃ ṭhitā kho, āvuso, ekā devatā bhagavantaṃ etadavoca . 一隅に立った一人の神霊は、世尊にこう言いました。
vakkali, bhante, bhikkhu vimokkhāya cetetīti. 尊者よ、ヴァッカリ比丘は解脱意図していますと。
Aparā devatā bhagavantaṃ etadavoca . 他の神霊は、世尊にこう言いました、
so hi nūna, bhante, suvimutto vimuccissatīti. たしかに尊者よ、彼はよき解脱者として解脱するでしょうと。
Bhagavā ca taṃ, āvuso vakkali, evamāha . 友ヴァッカリよ、そして世尊はあなたにこう言われました。
mā bhāyi, vakkali; ヴァッカリよ、恐れるなかれ、
mā bhāyi, vakkali! ヴァッカリよ、恐れるなかれ!
Apāpakaṃ te maraṇaṃ bhavissati, apāpikā kālakiriyā’’’ti. 君にはのないのない最期があります』」と。
‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho te bhikkhū bhagavato paṭissutvā yenāyasmā vakkali tenupasaṅkamiṃsu;「尊者よ、そのように」と、その比丘たちは世尊に応えて、ヴァッカリ尊者のもとに近づいた。
upasaṅkamitvā āyasmantaṃ vakkaliṃ etadavocuṃ . 近づくとヴァッカリ尊者にこう言った。
‘‘suṇāvuso vakkali, bhagavato vacanaṃ dvinnañca devatāna’’nti.「友ヴァッカリよ、世尊と神霊二人の言葉を聞いて下さい」と。
Atha kho āyasmā vakkali upaṭṭhāke āmantesi . さてヴァッカリ尊者は随侍たちに呼びかけた。
‘‘etha maṃ, āvuso, mañcakā oropetha.「さあ友よ、私を寝台から下ろしてください。
Kathañhi nāma mādiso ucce āsane nisīditvā tassa bhagavato sāsanaṃ sotabbaṃ maññeyyā’’ti! どうして私のような者が高い座処に座ってかの世尊の教えを聞くべきと思うでしょう」と。
‘‘Evamāvuso’’ti kho te bhikkhū āyasmato vakkalissa paṭissutvā āyasmantaṃ vakkaliṃ mañcakā oropesuṃ.「友よ、そのように」と。その比丘たちはヴァッカリ尊者に応えてヴァッカリ尊者を寝台から下ろした。
‘‘Imaṃ, āvuso, rattiṃ dve devatāyo abhikkantāya rattiyā…pe…「友よ、昨夜の夜更けに、容姿うるわしき神霊二人が …中略…
ekamantaṃ aṭṭhaṃsu. 一隅に立ちました。
Ekamantaṃ ṭhitā kho, āvuso, ekā devatā bhagavantaṃ etadavoca . 一隅に立った一人の神霊は、世尊にこう言いました。
‘vakkali, bhante, bhikkhu vimokkhāya cetetī’ti.『尊者よ、ヴァッカリ比丘は解脱意図しています』と。
Aparā devatā bhagavantaṃ etadavoca . 他の神霊は、世尊にこう言いました、
‘so hi nūna, bhante, suvimutto vimuccissatī’ti.『たしかに尊者よ、彼はよき解脱者として解脱するでしょう』と。
Bhagavā ca taṃ, āvuso vakkali, evamāha . 友ヴァッカリよ、そして世尊はあなたにこう言われました。
‘mā bhāyi, vakkali;『ヴァッカリよ、恐れるなかれ、
mā bhāyi, vakkali! ヴァッカリよ、恐れるなかれ!
Apāpakaṃ te maraṇaṃ bhavissati, apāpikā kālakiriyā’’’ti. 君にはのないのない最期があります』」と。
‘‘Tena hāvuso, mama vacanena bhagavato pāde sirasā vandatha .「それでは友よ、私の言葉をもって世尊の御足に頂礼して下さい。
‘vakkali, bhante, bhikkhu ābādhiko dukkhito bāḷhagilāno.『尊者よ、ヴァッカリ比丘は患い、苦しみ、重病です。
So bhagavato pāde sirasā vandatī’ti. 彼は世尊の御足に頂礼します』と。
Evañca vadetha . そしてこのように言って下さい。
‘rūpaṃ aniccaṃ.無常です。
Tāhaṃ, bhante, na kaṅkhāmi. 尊者よ、私はそれを疑いません。
Yadaniccaṃ taṃ dukkhanti na vicikicchāmi. 無常であるもの、それはであるということに迷いません。
Yadaniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ, natthi me tattha chando vā rāgo vā pemaṃ vāti na vicikicchāmi. およそ無常なるなる変壊法、それに対する私のも、も、愛情もないということに迷いません。
Vedanā aniccā. 無常です。
Tāhaṃ, bhante, na kaṅkhāmi. 尊者よ、私はそれを疑いません。
Yadaniccaṃ taṃ dukkhanti na vicikicchāmi. 無常であるもの、それはであるということに迷いません。
Yadaniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ, natthi me tattha chando vā rāgo vā pemaṃ vāti na vicikicchāmi. およそ無常なるなる変壊法、それに対する私のも、も、愛情もないということに迷いません。
Saññā… は …
saṅkhārā aniccā. 無常です。
Tāhaṃ, bhante, na kaṅkhāmi. 尊者よ、私はそれを疑いません。
Yadaniccaṃ taṃ dukkhanti na vicikicchāmi. 無常であるもの、それはであるということに迷いません。
Yadaniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ, natthi me tattha chando vā rāgo vā pemaṃ vāti na vicikicchāmi. およそ無常なるなる変壊法、それに対する私のも、も、愛情もないということに迷いません。
Viññāṇaṃ aniccaṃ. 無常です。
Tāhaṃ, bhante, na kaṅkhāmi. 尊者よ、私はそれを疑いません。
Yadaniccaṃ taṃ dukkhanti na vicikicchāmi. 無常であるもの、それはであるということに迷いません。
Yadaniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ, natthi me tattha chando vā rāgo vā pemaṃ vāti na vicikicchāmī’’’ti. およそ無常なるなる変壊法、それに対する私のも、も、愛情もないということに迷いません。』」と。
‘‘Evamāvuso’’ti kho te bhikkhū āyasmato vakkalissa paṭissutvā pakkamiṃsu.「友よ、そのように」と。その比丘たちはヴァッカリ尊者に応えて立ち去った。
Atha kho āyasmā vakkali acirapakkantesu tesu bhikkhūsu satthaṃ āharesi. するとヴァッカリ尊者は、その比丘たちが去ってまもなく、刀を取り出した。
Atha kho te bhikkhū yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; さてその比丘たちは世尊のもとに近づいた。
upasaṅkamitvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. 近づくと一隅に座った。
Ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṃ etadavocuṃ . 一隅に座ったその比丘たちは、世尊にこう言った。
‘‘vakkali, bhante, bhikkhu ābādhiko dukkhito bāḷhagilāno;「尊者よ、ヴァッカリ比丘は患い、苦しみ、重病です。
so bhagavato pāde sirasā vandati; 彼は世尊の御足に頂礼します。
evañca vadeti . そして彼はこのように言いました。
‘rūpaṃ aniccaṃ.無常です。
Tāhaṃ, bhante, na kaṅkhāmi. 尊者よ、私はそれを疑いません。
Yadaniccaṃ taṃ dukkhanti na vicikicchāmi. 無常であるもの、それはであるということに迷いません。
Yadaniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ, natthi me tattha chando vā rāgo vā pemaṃ vāti na vicikicchāmi. およそ無常なるなる変壊法、それに対する私のも、も、愛情もないということに迷いません。
Vedanā… は …
saññā… は …
saṅkhārā … は …
viññāṇaṃ aniccaṃ. 無常です。
Tāhaṃ, bhante, na kaṅkhāmi. 尊者よ、私はそれを疑いません。
Yadaniccaṃ taṃ dukkhanti na vicikicchāmi. 無常であるもの、それはであるということに迷いません。
Yadaniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ, natthi me tattha chando vā rāgo vā pemaṃ vāti na vicikicchāmī’’’ti. およそ無常なるなる変壊法、それに対する私のも、も、愛情もないということに迷いません。』」と。
Atha kho bhagavā bhikkhū āmantesi . さて世尊は比丘たちに呼びかけられた。
‘‘āyāma, bhikkhave, yena isigilipassaṃ kāḷasilā tenupasaṅkamissāma;「さあ比丘たちよ、イシギリ山腹の黒岩へ行こう。
yattha vakkalinā kulaputtena satthamāharita’’nti. 良家の子息ヴァッカリにより刀が取られた所へ」と。
‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ.「尊者よ、そのように」と、かの比丘たちは世尊に応じた。
Atha kho bhagavā sambahulehi bhikkhūhi saddhiṃ yena isigilipassaṃ kāḷasilā tenupasaṅkami. さて世尊は多数の比丘と一緒にイシギリ山腹の黒岩に近づいた。
Addasā kho bhagavā āyasmantaṃ vakkaliṃ dūratova mañcake vivattakkhandhaṃ semānaṃ. 寝台で肩を転じて横たわるヴァッカリ尊者を、世尊は遠くから見られた。
Tena kho pana samayena dhūmāyitattaṃ timirāyitattaṃ gacchateva purimaṃ disaṃ, gacchati pacchimaṃ disaṃ, gacchati uttaraṃ disaṃ, gacchati dakkhiṇaṃ disaṃ, gacchati uddhaṃ disaṃ, gacchati adho disaṃ, gacchati anudisaṃ. さてその時、暗い雲状のものが東方に行き、西方に行き、北方に行き、南方に行き、上に行き、下に行き、四維(北東、南東、南西、北西)に行った。
Atha kho bhagavā bhikkhū āmantesi . さて世尊は比丘たちに呼びかけられた。
‘‘passatha no tumhe, bhikkhave, etaṃ dhūmāyitattaṃ timirāyitattaṃ gacchateva purimaṃ disaṃ…pe…「比丘たちよ、君たちは見えますか、この暗い雲状のものが東方に行き、 … 中略 …
gacchati anudisa’’nti. 四維に行くのを?」と。
‘‘Evaṃ, bhante’’.「はい、尊者よ」と。
‘‘Eso kho, bhikkhave, māro pāpimā vakkalissa kulaputtassa viññāṇaṃ samanvesati [samannesati (ka. sī. pī.)] .「比丘たちよ、これは、悪魔が良家の子息ヴァッカリの捜索しているのです、
‘kattha vakkalissa kulaputtassa viññāṇaṃ patiṭṭhita’nti?『良家の子息ヴァッカリのはどこに確立したのか?』と。
Appatiṭṭhitena ca, bhikkhave, viññāṇena vakkali kulaputto parinibbuto’’ti. しかし比丘たちよ、良家の子息ヴァッカリは、確立しないゆえに般涅槃しました」と。
1)
sn4.23でもイシギリの山腹においてゴーティカ尊者が命終しています。
sn22.87.txt · 最終更新: by h1roemon