ユーザ用ツール

サイト用ツール


sn42.11

sn42.11『薄羅迦経』Bhadrakasuttaṃ

Ekaṃ samayaṃ bhagavā mallesu viharati uruvelakappaṃ nāma mallānaṃ nigamo.  ある時、世尊はマッラ国のウルヴェーラカッパというマッラ族の町に住されていた。
Atha kho bhadrako gāmaṇi yena bhagavā tenupasaṅkami;  さてバドラカ村長は世尊のもとに近づいた。
upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi.  近づくと世尊に礼拝して一隅に座った。
Ekamantaṃ nisinno kho bhadrako gāmaṇi bhagavantaṃ etadavoca –  一隅に座ったバドラカ村長は、世尊にこう言った。
‘‘sādhu me, bhante, bhagavā dukkhassa samudayañca atthaṅgamañca desetū’’ti. 「どうか尊者よ、世尊は私に集起消滅を説いて下さい」と。
‘‘Ahañce [ahañca (syā. kaṃ. ka.)] te, gāmaṇi, atītamaddhānaṃ ārabbha dukkhassa samudayañca atthaṅgamañca deseyyaṃ – 「村長よ、もし私があなたに過去の時に関して集起消滅を説くならば ——
‘evaṃ ahosi atītamaddhāna’nti, tatra te siyā kaṅkhā, siyā vimati. 過去の時、こうであった』と、そのときあなたには疑いがあり、惑いがあるでしょう。
Ahaṃ ce [ahañca (syā. kaṃ. ka.)] te, gāmaṇi, anāgatamaddhānaṃ ārabbha dukkhassa samudayañca atthaṅgamañca deseyyaṃ –  村長よ、もし私があなたに未来の時に関して集起消滅を説くならば ——
‘evaṃ bhavissati anāgatamaddhāna’nti, tatrāpi te siyā kaṅkhā, siyā vimati. 未来の時、こうであろう』と、そのときあなたには疑いがあり、惑いがあるでしょう。
Api cāhaṃ, gāmaṇi, idheva nisinno ettheva te nisinnassa dukkhassa samudayañca atthaṅgamañca desessāmi.  それでは村長よ、まさにここに座った私が、ここに座ったあなたに集起消滅を説きましょう。
Taṃ suṇāhi, sādhukaṃ manasi karohi;  それを聞き、よく作意しなさい。
bhāsissāmī’’ti.  私は語りましょう」と。
‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho bhadrako gāmaṇi bhagavato paccassosi. 「尊者よ、そのように」と、バドラカ村長は世尊に応じた。
Bhagavā etadavoca –  世尊はこう言われた。
‘‘Taṃ kiṃ maññasi, gāmaṇi, atthi te uruvelakappe manussā yesaṃ te vadhena vā bandhena vā jāniyā vā garahāya vā uppajjeyyuṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā’’ti? 「村長よ、これをどう思いますか。あなたにはウルヴェーラカッパに、彼らの処刑拘束や没収や咎め立てによって、あなたに悲嘆生じるような人々はいますか?」と。
‘‘Atthi me, bhante, uruvelakappe manussā yesaṃ me vadhena vā bandhena vā jāniyā vā garahāya vā uppajjeyyuṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā’’ti. 「尊者よ、私にはウルヴェーラカッパに、彼らの処刑拘束や没収や咎め立てによって、私に悲嘆生じるような人々がいます」と。
‘‘Atthi pana te, gāmaṇi, uruvelakappe manussā yesaṃ te vadhena vā bandhena vā jāniyā vā garahāya vā nuppajjeyyuṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā’’ti? 「では村長よ、あなたにはウルヴェーラカッパに、彼らの処刑拘束や没収や咎め立てによって、あなたに悲嘆が生じないような人々はいますか?」と。
‘‘Atthi me, bhante, uruvelakappe manussā yesaṃ me vadhena vā bandhena vā jāniyā vā garahāya vā nuppajjeyyuṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā’’ti. 「尊者よ、私にはウルヴェーラカッパに、彼らの処刑拘束や没収や咎め立てによって、私に悲嘆が生じないような人々がいます」と。
‘‘Ko nu kho, gāmaṇi, hetu, ko paccayo yena te ekaccānaṃ uruvelakappiyānaṃ manussānaṃ vadhena vā bandhena vā jāniyā vā garahāya vā uppajjeyyuṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā’’ti? 「村長よ、いったい何の、何のによって、ウルヴェーラカッパの一部の人々の処刑拘束や没収や咎め立てによって、あなたに悲嘆生じるのですか?」と。
‘‘Yesaṃ me, bhante, uruvelakappiyānaṃ manussānaṃ vadhena vā bandhena vā jāniyā vā garahāya vā uppajjeyyuṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā, atthi me tesu chandarāgo. 「尊者よ、ウルヴェーラカッパの人々の中で、処刑拘束や没収や咎め立てによって、私に悲嘆生じるような者たちには、私の愛着があります。1)
Yesaṃ pana, bhante, uruvelakappiyānaṃ manussānaṃ vadhena vā bandhena vā jāniyā vā garahāya vā nuppajjeyyuṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā, natthi me tesu chandarāgo’’ti.  しかし尊者よ、ウルヴェーラカッパの人々の中で、処刑拘束や没収や咎め立てによって、私に悲嘆が生じないような者たちには、私の愛着はありません」と。
‘‘Iminā tvaṃ, gāmaṇi, dhammena diṭṭhena viditena akālikena pattena pariyogāḷhena atītānāgate nayaṃ nehi – 「村長よ、あなたは、現に見られ、知られ即時に達し、深入されたこのをもって、過去と未来に推理を導きなさい ——
‘yaṃ kho kiñci atītamaddhānaṃ dukkhaṃ uppajjamānaṃ uppajji [uppajjati (sabbattha)] sabbaṃ taṃ chandamūlakaṃ chandanidānaṃ. 『何であれ過去の時に、生じるべくして生じた。それはすべて根本とし、起因する。
Chando hi mūlaṃ dukkhassa.  はじつにである。
Yampi hi kiñci anāgatamaddhānaṃ dukkhaṃ uppajjamānaṃ uppajjissati, sabbaṃ taṃ chandamūlakaṃ chandanidānaṃ.  何であれ未来の時に、生じるべくして生じるであろう。それもすべて根本とし、起因する。
Chando hi mūlaṃ dukkhassā’’’ti.  はじつにである』と。」
‘‘Acchariyaṃ, bhante, abbhutaṃ, bhante! 「尊者よ、稀有なことです。尊者よ、未曾有なことです。
Yāva subhāsitaṃ cidaṃ [subhāsitamidaṃ (sī. pī.)], bhante, bhagavatā [yaṅkiñci atītamaddhānaṃ dukkhaṃ uppajjamānaṃ uppajjati, sabbantaṃ chandamūlakaṃ chandanidānaṃ, chando hi mūlaṃ dukkhassāti, yaṅkiñci anāgatamaddhānaṃ dukkhaṃ uppajjamānaṃ uppajjissati sabbantaṃ chandamūlakaṃ chandanidānaṃ, chando hi mūlaṃ dukkhassā’’ti (syā. kaṃ.)] –  尊者よ、世尊によりこれほど善く語られました。
‘yaṃ kiñci dukkhaṃ uppajjamānaṃ uppajjati, sabbaṃ taṃ chandamūlakaṃ chandanidānaṃ. 『何であれ、生じるべくして生じる。それはすべて根本とし、起因する。
Chando hi mūlaṃ dukkhassā’ti. [‘‘yaṅkiñci atītamaddhānaṃ dukkhaṃ uppajjamānaṃ uppajjati, sabbantaṃ chandamūlakaṃ chandanidānaṃ, chando hi mūlaṃ dūkkhassāti, yaṅkiñci anāgatamaddhānaṃ dukkhaṃ uppajjamānaṃ uppajjissati, sabbantaṃ chandamūlakaṃ chandanidānaṃ, chando hi mūlaṃ dukkhassā’’ti (syā. kaṃ)]  はじつにである』と。
Atthi me, bhante, ciravāsī nāma kumāro bahi āvasathe [āvesane (?)] paṭivasati.  尊者よ、私にはチラヴァーシという名の息子がいて、外の住居に居住しています。
So khvāhaṃ, bhante, kālasseva vuṭṭhāya purisaṃ uyyojemi [uyyojesiṃ (ka.)] –  尊者よ、その私は早朝に起き上がると、男を使いに出します。
‘gaccha, bhaṇe, ciravāsiṃ kumāraṃ jānāhī’ti. 『召使よ、行きなさい。息子チラヴァーシ(の様子)を確かめてくるのだ』と。
Yāvakīvañca, bhante, so puriso nāgacchati, tassa me hoteva aññathattaṃ –  尊者よ、その男がやって来ない間はずっと、その私にはじつに異変があります ——
‘mā heva ciravāsissa kumārassa kiñci ābādhayitthā’’’ti [ābādhayethāti (syā. kaṃ. pī. ka.)].『何であれ、息子チラヴァーシに患いなきように。』」と。
‘‘Taṃ kiṃ maññasi, gāmaṇi, ciravāsissa kumārassa vadhena vā bandhena vā jāniyā vā garahāya vā uppajjeyyuṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā’’ti? 「村長よ、これをどう思いますか。息子チラヴァーシの処刑拘束や没収や咎め立てによって、(あなたに)悲嘆生じますか?」と。
‘‘Ciravāsissa me, bhante, kumārassa vadhena vā bandhena vā jāniyā vā garahāya vā jīvitassapi siyā aññathattaṃ, kiṃ pana me nuppajjissanti sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā’’ti. 「尊者よ、息子チラヴァーシの処刑拘束や没収や咎め立てによって、私には異変すらあるでしょう。まして私に悲嘆が生じないことがありましょうか」と。
‘‘Imināpi kho etaṃ, gāmaṇi, pariyāyena veditabbaṃ – 「村長よ、これは、このによっても知られるべきです ——
‘yaṃ kiñci dukkhaṃ uppajjamānaṃ uppajjati, sabbaṃ taṃ chandamūlakaṃ chandanidānaṃ. 『何であれ、生じるべくして生じる。それはすべて根本とし、起因する。
Chando hi mūlaṃ dukkhassā’’’ti. はじつにである』と。」
‘‘Taṃ kiṃ maññasi, gāmaṇi, yadā te ciravāsimātā [ciravāsissa mātā (sī. pī.)] adiṭṭhā ahosi, assutā ahosi, te ciravāsimātuyā chando vā rāgo vā pemaṃ vā’’ti? 「村長よ、これをどう思いますか。あなたがチラヴァーシの母を見たことも、聞いたこともなかったとき、あなたにチラヴァーシの母への愛情はあったでしょうか?」と。2)
‘‘No hetaṃ, bhante’’. 「いいえ、尊者よ。」
‘‘Dassanaṃ vā te, gāmaṇi, āgamma savanaṃ vā evaṃ te ahosi – 「村長よ、あなたが見たり聞いたりしたことによって、あなたにこのような思い ——
‘ciravāsimātuyā chando vā rāgo vā pemaṃ vā’’’ti? 『チラヴァーシの母への愛情』が生じたのですか?」と。
‘‘Evaṃ, bhante’’.「はい、尊者よ」と。
‘‘Taṃ kiṃ maññasi, gāmaṇi, ciravāsimātuyā te vadhena vā bandhena vā jāniyā vā garahāya vā uppajjeyyuṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā’’ti? 「村長よ、これをどう思いますか。チラヴァーシの母の処刑拘束や没収や咎め立てによって、あなたに悲嘆生じますか?」と。
‘‘Ciravāsimātuyā me, bhante, vadhena vā bandhena vā jāniyā vā garahāya vā jīvitassapi siyā aññathattaṃ, kiṃ pana me nuppajjissanti sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā’’ti! 「尊者よ、チラヴァーシの母の処刑拘束や没収や咎め立てによって、私には異変すらあるでしょう。まして私に悲嘆が生じないことがありましょうか」と。
‘‘Imināpi kho etaṃ, gāmaṇi, pariyāyena veditabbaṃ – 「村長よ、これは、このによっても知られるべきです ——
‘yaṃ kiñci dukkhaṃ uppajjamānaṃ uppajjati, sabbaṃ taṃ chandamūlakaṃ chandanidānaṃ. 『何であれ、生じるべくして生じる。それはすべて根本とし、起因する。
Chando hi mūlaṃ dukkhassā’’’ti.  はじつにである』と。」
1)
この発言によって当時chandarāgaが一般に使われていた言葉であり、愛着ほどの意味であることがわかります。
2)
sn35.95参照。
sn42.11.txt · 最終更新: by h1roemon