sn35.245
sn35.245『某樹比喩経』Kiṃsukopamasuttaṃ
| Atha kho aññataro bhikkhu yenaññataro bhikkhu tenupasaṅkami; | さて、ある比丘が別の比丘に近づいた。 |
| upasaṅkamitvā taṃ bhikkhuṃ etadavoca . | 近づくとその比丘にこう言った。 |
| ‘‘kittāvatā nu kho, āvuso, bhikkhuno dassanaṃ suvisuddhaṃ hotī’’ti? | 「友よ、いったい何をもって比丘の見はよく清浄ですか?」と。 |
| ‘‘Yato kho, āvuso, bhikkhu channaṃ phassāyatanānaṃ samudayañca atthaṅgamañca yathābhūtaṃ pajānāti, ettāvatā kho, āvuso, bhikkhuno dassanaṃ suvisuddhaṃ hotī’’ti. | 「友よ、比丘が六触処の集起と消滅を如実に了知するならば、これをもって比丘の見はよく清浄です」と。 |
| Atha kho so bhikkhu asantuṭṭho tassa bhikkhussa pañhaveyyākaraṇena [pañhāveyyākaraṇena (syā. kaṃ. ka.)], yenaññataro bhikkhu tenupasaṅkami; | しかしその比丘は、かの比丘の質問への解答では満足せず、別の比丘に近づいた。 |
| upasaṅkamitvā taṃ bhikkhuṃ etadavoca . | 近づくとその比丘にこう言った。 |
| ‘‘kittāvatā nu kho, āvuso, bhikkhuno dassanaṃ suvisuddhaṃ hotī’’ti? | 「友よ、いったい何をもって比丘の見はよく清浄ですか?」と。 |
| ‘‘Yato kho, āvuso, bhikkhu pañcannaṃ upādānakkhandhānaṃ samudayañca atthaṅgamañca yathābhūtaṃ pajānāti, ettāvatā kho, āvuso, bhikkhuno dassanaṃ suvisuddhaṃ hotī’’ti. | 「友よ、比丘が五取蘊の集起と消滅を如実に了知するならば、これをもって比丘の見はよく清浄です」と。 |
| Atha kho so bhikkhu asantuṭṭho tassa bhikkhussa pañhaveyyākaraṇena, yenaññataro bhikkhu tenupasaṅkami; | しかしその比丘は、かの比丘の質問への解答では満足せず、別の比丘に近づいた。 |
| upasaṅkamitvā taṃ bhikkhuṃ etadavoca . | 近づくとその比丘にこう言った。 |
| ‘‘kittāvatā nu kho, āvuso, bhikkhuno dassanaṃ suvisuddhaṃ hotī’’ti? | 「友よ、いったい何をもって比丘の見はよく清浄ですか?」と。 |
| ‘‘Yato kho, āvuso, bhikkhu catunnaṃ mahābhūtānaṃ samudayañca atthaṅgamañca yathābhūtaṃ pajānāti, ettāvatā kho, āvuso, bhikkhuno dassanaṃ suvisuddhaṃ hotī’’ti. | 「友よ、比丘が四大種の集起と消滅を如実に了知するならば、これをもって比丘の見はよく清浄です」と。 |
| Atha kho so bhikkhu asantuṭṭho tassa bhikkhussa pañhaveyyākaraṇena, yenaññataro bhikkhu tenupasaṅkami; | しかしその比丘は、かの比丘の質問への解答では満足せず、別の比丘に近づいた。 |
| upasaṅkamitvā taṃ bhikkhuṃ etadavoca . | 近づくとその比丘にこう言った。 |
| ‘‘kittāvatā nu kho, āvuso, bhikkhuno dassanaṃ suvisuddhaṃ hotī’’ti? | 「友よ、いったい何をもって比丘の見はよく清浄ですか?」と。 |
| ‘‘Yato kho, āvuso, bhikkhu yaṃ kiñci samudayadhammaṃ, sabbaṃ taṃ nirodhadhammanti yathābhūtaṃ pajānāti, ettāvatā, kho, āvuso, bhikkhuno dassanaṃ suvisuddhaṃ hotī’’ti. | 「友よ、比丘が『何であれ集起法というもの、それはすべて滅法である』と如実に了知するならば、これをもって比丘の見はよく清浄です」と。 |
| Atha kho so bhikkhu asantuṭṭho tassa bhikkhussa pañhaveyyākaraṇena, yena bhagavā tenupasaṅkami; | しかしその比丘は、かの比丘の質問への解答では満足せず、世尊のもとに近づいた。 |
| upasaṅkamitvā bhagavantaṃ etadavoca . | 近づくと世尊にこう言った。 |
| ‘‘idhāhaṃ, bhante, yenaññataro bhikkhu tenupasaṅkamiṃ; | 「尊者よ、ここに私は、ある比丘に近づきました。 |
| upasaṅkamitvā taṃ bhikkhuṃ etadavocaṃ . | 近づくとその比丘にこう言いました。 |
| kittāvatā nu kho, āvuso, bhikkhuno dassanaṃ suvisuddhaṃ hotī’ti? | 『友よ、いったい何をもって比丘の見はよく清浄ですか?』と。 |
| Evaṃ vutte, bhante, so bhikkhu maṃ etadavoca . | 尊者よ、そう言われてその比丘は私にこう言いました。 |
| ‘yato kho, āvuso, bhikkhu channaṃ phassāyatanānaṃ samudayañca atthaṅgamañca yathābhūtaṃ pajānāti, ettāvatā kho, āvuso, bhikkhuno dassanaṃ suvisuddhaṃ hotī’ti. | 『友よ、比丘が六触処の集起と消滅を如実に了知するならば、これをもって比丘の見はよく清浄です』と。 |
| Atha khvāhaṃ, bhante, asantuṭṭho tassa bhikkhussa pañhaveyyākaraṇena, yenaññataro bhikkhu tenupasaṅkamiṃ; | しかし尊者よ、私はその比丘の質問への解答では満足せず、別の比丘に近づきました。 |
| upasaṅkamitvā taṃ bhikkhuṃ etadavocaṃ . | 近づくとその比丘にこう言いました。 |
| ‘kittāvatā nu kho, āvuso, bhikkhuno dassanaṃ suvisuddhaṃ hotī’ti? | 『友よ、いったい何をもって比丘の見はよく清浄ですか?』と。 |
| Evaṃ vutte, bhante, so bhikkhu maṃ etadavoca . | 尊者よ、そう言われてその比丘は私にこう言いました。 |
| ‘yato kho, āvuso, bhikkhu pañcannaṃ upādānakkhandhānaṃ…pe… | 『友よ、比丘が五取蘊の …中略… |
| catunnaṃ mahābhūtānaṃ samudayañca atthaṅgamañca yathābhūtaṃ pajānāti…pe… | 四大種の集起と消滅を如実に了知するならば、 …中略… |
| yaṃ kiñci samudayadhammaṃ, sabbaṃ taṃ nirodhadhammanti yathābhūtaṃ pajānāti, ettāvatā kho, āvuso, bhikkhuno dassanaṃ suvisuddhaṃ hotī’ti. | ”何であれ集起法というもの、それはすべて滅法である”と如実に了知するならば、これをもって比丘の見はよく清浄です』と。 |
| Atha khvāhaṃ, bhante, asantuṭṭho tassa bhikkhussa pañhaveyyākaraṇena yena bhagavā tenupasaṅkamiṃ ( ) [(upasaṅkamitvā bhagavantaṃ etadavocaṃ) (ka.)]. | しかし尊者よ、私はその比丘の質問への解答では満足せず、世尊のもとに参りました。 |
| Kittāvatā nu kho, bhante, bhikkhuno dassanaṃ suvisuddhaṃ hotī’’ti? | 尊者よ、いったい何をもって比丘の見はよく清浄ですか?」と。 |
| ‘‘Seyyathāpi, bhikkhu, purisassa kiṃsuko adiṭṭhapubbo assa. | 「たとえば比丘よ、男にとって、キムスカの木がかつて見たことがなかったとします。1) |
| So yenaññataro puriso kiṃsukassa dassāvī tenupasaṅkameyya. | 彼は、キムスカの木を見たことのある、ある人に近づきます。 |
| Upasaṅkamitvā taṃ purisaṃ evaṃ vadeyya . | 近づくと、その人にこのように言います。 |
| ‘kīdiso, bho purisa, kiṃsuko’ti? | 『さあ友よ、キムスカの木はどんなものですか?』と。 |
| So evaṃ vadeyya . | 彼はこう言います、 |
| ‘kāḷako kho, ambho purisa, kiṃsuko . | 『おい、男よ、キムスカの木は黒い。 |
| seyyathāpi jhāmakhāṇū’ti. | まるで焼けた木杭のようだ』と。 |
| Tena kho pana, bhikkhu, samayena tādisovassa kiṃsuko yathāpi [yathā (sī. syā. kaṃ.) dutiyavārādīsu pana ‘‘yathāpi’’tveva dissati] tassa purisassa dassanaṃ. | 比丘よ、さてその時、彼にとってキムスカの木は、まさにその人の見のようなものです。 |
| Atha kho, so bhikkhu, puriso asantuṭṭho tassa purisassa pañhaveyyākaraṇena, yenaññataro puriso kiṃsukassa dassāvī tenupasaṅkameyya; | しかし比丘よ、その男は、その人の質問への解答では満足せず、別の人に近づきます。 |
| upasaṅkamitvā taṃ purisaṃ evaṃ vadeyya . | 近づくと、その人にこのように言います。 |
| ‘kīdiso, bho purisa, kiṃsuko’ti? | 『さあ友よ、キムスカの木はどんなものですか?』と。 |
| So evaṃ vadeyya . | 彼はこう言います、 |
| ‘lohitako kho, ambho purisa, kiṃsuko . | 『おい、男よ、キムスカの木は赤い。 |
| seyyathāpi maṃsapesī’ti. | まるで肉片のようだ』と。 |
| Tena kho pana, bhikkhu, samayena tādisovassa kiṃsuko yathāpi tassa purisassa dassanaṃ. | 比丘よ、さてその時、彼にとってキムスカの木は、まさにその人の見のようなものです。 |
| Atha kho so bhikkhu puriso asantuṭṭho tassa purisassa pañhaveyyākaraṇena, yenaññataro puriso kiṃsukassa dassāvī tenupasaṅkameyya; | しかし比丘よ、その男は、その人の質問への解答では満足せず、別の人に近づきます。 |
| upasaṅkamitvā taṃ purisaṃ evaṃ vadeyya . | 近づくと、その人にこのように言います。 |
| ‘kīdiso, bho purisa, kiṃsuko’ti? | 『さあ友よ、キムスカの木はどんなものですか?』と。 |
| So evaṃ vadeyya . | 彼はこう言います、 |
| ‘ocīrakajāto [ojīrakajāto (sī.), odīrakajāto (pī.)] kho, ambho purisa, kiṃsuko ādinnasipāṭiko . | 『おい、男よ、キムスカの木は樹皮が剥がれる種で裂け目がある。 |
| seyyathāpi sirīso’ti. | まるでアカシアのように』と。 |
| Tena kho pana, bhikkhu, samayena tādisovassa kiṃsuko, yathāpi tassa purisassa dassanaṃ. | 比丘よ、さてその時、彼にとってキムスカの木は、まさにその人の見のようなものです。 |
| Atha kho so bhikkhu puriso asantuṭṭho tassa purisassa pañhaveyyākaraṇena, yenaññataro puriso kiṃsukassa dassāvī tenupasaṅkameyya; | しかし比丘よ、その男は、その人の質問への解答では満足せず、別の人に近づきます。 |
| upasaṅkamitvā taṃ purisaṃ evaṃ vadeyya . | 近づくと、その人にこのように言います。 |
| ‘kīdiso, bho purisa, kiṃsuko’ti? | 『さあ友よ、キムスカの木はどんなものですか?』と。 |
| So evaṃ vadeyya . | 彼はこう言います、 |
| ‘bahalapattapalāso sandacchāyo [saṇḍacchāyo (syā. kaṃ.)] kho, ambho purisa, kiṃsuko . | 『おい、男よ、キムスカの木は、葉が厚く、大きく、濃い陰影を持つ。 |
| seyyathāpi nigrodho’ti. | まるでニグローダ樹のように』と。 |
| Tena kho pana, bhikkhu, samayena tādisovassa kiṃsuko, yathāpi tassa purisassa dassanaṃ. | 比丘よ、さてその時、彼にとってキムスカの木は、まさにその人の見のようなものです。 |
| Evameva kho, bhikkhu, yathā yathā adhimuttānaṃ tesaṃ sappurisānaṃ dassanaṃ suvisuddhaṃ hoti, tathā tathā kho tehi sappurisehi byākataṃ. | まさにそのように比丘よ、信解したこれら善人たちの見はそれぞれよく清浄であり、それに応じてこれらの善人たちによって明言されたのです。 |
| ‘‘Seyyathāpi, bhikkhu, rañño paccantimaṃ nagaraṃ daḷhuddhāpaṃ [daḷhuddāpaṃ (sī. pī.)] daḷhapākāratoraṇaṃ chadvāraṃ. | たとえば比丘よ、王には堅固な城塁、堅固な城壁、六つの城門を備えた辺境の城塞都市があります。 |
| Tatrassa dovāriko paṇḍito byatto medhāvī, aññātānaṃ nivāretā, ñātānaṃ pavesetā. | そこには見知らぬ者たちを遮り、見知った者たちを入れる、賢い熟達した知性ある門番がいます。 |
| Puratthimāya disāya āgantvā sīghaṃ dūtayugaṃ taṃ dovārikaṃ evaṃ vadeyya . | 東の方角から急ぎの一対の使者がやって来て、その門番にこう言います。 |
| ‘kahaṃ, bho purisa, imassa nagarassa nagarassāmī’ti? | 『友よ、この都市の城主はどこにいますか?』と。 |
| So evaṃ vadeyya . | 彼はこう言います、 |
| ‘eso, bhante, majjhe siṅghāṭake nisinno’ti. | 『尊者よ、その方は中央の十字路に座っております』と。 |
| Atha kho taṃ sīghaṃ dūtayugaṃ nagarassāmikassa yathābhūtaṃ vacanaṃ niyyātetvā yathāgatamaggaṃ paṭipajjeyya. | すると、その急ぎの一対の使者は、都市の城主へ如実の言葉を伝え終えると、やって来た道に向かいます。 |
| Pacchimāya disāya āgantvā sīghaṃ dūtayugaṃ…pe… | 西の方角から急ぎの一対の使者がやって来て、 …中略… |
| uttarāya disāya… | 北の方角から … |
| dakkhiṇāya disāya āgantvā sīghaṃ dūtayugaṃ taṃ dovārikaṃ evaṃ vadeyya . | 南の方角から急ぎの一対の使者がやって来て、その門番にこう言います。 |
| ‘kahaṃ, bho purisa, imassa nagarassāmī’ti? | 『友よ、この城主はどこにいますか?』と。 |
| So evaṃ vadeyya . | 彼はこう言います、 |
| ‘eso, bhante, majjhe siṅghāṭake nisinno’ti. | 『尊者よ、その方は中央の十字路に座っております』と。 |
| Atha kho taṃ sīghaṃ dūtayugaṃ nagarassāmikassa yathābhūtaṃ vacanaṃ niyyātetvā yathāgatamaggaṃ paṭipajjeyya. | すると、その急ぎの一対の使者は、都市の城主へ如実の言葉を伝え終えると、やって来た道に向かいます。 |
| ‘‘Upamā kho myāyaṃ, bhikkhu, katā atthassa viññāpanāya. | 比丘よ、私がこの比喩を使ったのは意味をわからせるためです。 |
| Ayañcettha attho . | そしてこれがその意味です。 |
| ‘nagara’nti kho, bhikkhu, imassetaṃ cātumahābhūtikassa kāyassa adhivacanaṃ mātāpettikasambhavassa odanakummāsūpacayassa aniccucchādanaparimaddanabhedanaviddhaṃsanadhammassa. | 比丘よ、『都市』とは父母より生成し、飯と粥の積集によるもので、無常・腐食・摩耗・崩壊・破砕の性質を持つ、この四大種の身の指示語です。 |
| ‘Cha dvārā’ti kho, bhikkhu, channetaṃ ajjhattikānaṃ āyatanānaṃ adhivacanaṃ. | 比丘よ、『六つの門』とは六内処の指示語です。 |
| ‘Dovāriko’ti kho, bhikkhu, satiyā etaṃ adhivacanaṃ. | 比丘よ、『門番』とは念の指示語です。 |
| ‘Sīghaṃ dūtayuga’nti kho, bhikkhu, samathavipassanānetaṃ adhivacanaṃ. | 比丘よ、『急ぎの一対の使者』とは止と観の指示語です。 |
| ‘Nagarassāmī’ti kho, bhikkhu, viññāṇassetaṃ adhivacanaṃ. | 比丘よ、『都市の城主』とは識の指示語です。 |
| ‘Majjhe siṅghāṭako’ti kho, bhikkhu, catunnetaṃ mahābhūtānaṃ adhivacanaṃ . | 比丘よ、『中央の十字路』とは四大種の指示語です。 |
| pathavīdhātuyā, āpodhātuyā, tejodhātuyā, vāyodhātuyā. | すなわち、地界の、水界の、火界の、風界の(指示語)。 |
| ‘Yathābhūtaṃ vacana’nti kho, bhikkhu, nibbānassetaṃ adhivacanaṃ. | 比丘よ、『如実の言葉』とは涅槃の指示語です。 |
| ‘Yathāgatamaggo’ti kho, bhikkhu, ariyassetaṃ aṭṭhaṅgikassa maggassa adhivacanaṃ, seyyathidaṃ . | 比丘たちよ、『やって来た道』とは八支聖道の指示語です。すなわち、 |
| sammādiṭṭhiyā…pe… | 正見の、 …中略… |
| sammāsamādhissā’’ti. | 正定の(指示語)」と。 |
1)
kiṃ+su+kaと分解すると「何らかのもの」という意味。某樹と訳すこともできます。
sn35.245.txt · 最終更新: by h1roemon
