sn12.68『拘睒彌経』Kosambisuttaṃ

Ekaṃ samayaṃ āyasmā ca musilo [mūsilo (sī.), musīlo (pī.)] āyasmā ca paviṭṭho [saviṭṭho (sī. pī.)] āyasmā ca nārado āyasmā ca ānando kosambiyaṃ viharanti ghositārāme. ある時、ムシラ尊者とパヴィッタ尊者とナーラダ尊者とアーナンダ尊者がコーサンビーのゴーシタ園に住していた。
Atha kho āyasmā paviṭṭho āyasmantaṃ musilaṃ etadavoca . さてパヴィッタ尊者は、ムシラ尊者にこう言った。
‘‘aññatreva, āvuso musila, saddhāya aññatra ruciyā aññatra anussavā aññatra ākāraparivitakkā aññatra diṭṭhinijjhānakkhantiyā atthāyasmato musilassa paccattameva ñāṇaṃ .「友ムシラよ、より他に、愛好より他に、伝聞より他に、形式による考察より他に、審慮信認より他に、ムシラ尊者には独自のがありますか、
‘jātipaccayā jarāmaraṇa’’’nti?縁りてがある』」と?
‘‘Aññatreva, āvuso paviṭṭha, saddhāya aññatra ruciyā aññatra anussavā aññatra ākāraparivitakkā aññatra diṭṭhinijjhānakkhantiyā ahametaṃ jānāmi ahametaṃ passāmi .「友パヴィッタよ、より他に、愛好より他に、伝聞より他に、形式による考察より他に、審慮信認より他に、私はこれを知り、私はこれを見ます、
‘jātipaccayā jarāmaraṇa’’’nti.縁りてがある』」と。
‘‘Aññatreva, āvuso musila, saddhāya aññatra ruciyā aññatra anussavā aññatra ākāraparivitakkā aññatra diṭṭhinijjhānakkhantiyā atthāyasmato musilassa paccattameva ñāṇaṃ .「友ムシラよ、より他に、愛好より他に、伝聞より他に、形式による考察より他に、審慮信認より他に、ムシラ尊者には独自のがありますか、
‘bhavapaccayā jātīti…pe…縁りてがある』と …中略…
upādānapaccayā bhavoti…縁りてがある』と …
taṇhāpaccayā upādānanti…渇愛縁りてがある』と …
vedanāpaccayā taṇhāti…縁りて渇愛がある』と …
phassapaccayā vedanāti…縁りてがある』と …
saḷāyatanapaccayā phassoti…六処縁りてがある』と …
nāmarūpapaccayā saḷāyatananti…名色縁りて六処がある』と …
viññāṇapaccayā nāmarūpanti…縁りて名色がある』と …
saṅkhārapaccayā viññāṇanti…縁りてがある』と …
avijjāpaccayā saṅkhārā’’’ti?無明縁りてがある』」と?
‘‘Aññatreva, āvuso paviṭṭha, saddhāya aññatra ruciyā aññatra anussavā aññatra ākāraparivitakkā aññatra diṭṭhinijjhānakkhantiyā ahametaṃ jānāmi ahametaṃ passāmi .「友パヴィッタよ、より他に、愛好より他に、伝聞より他に、形式による考察より他に、審慮信認より他に、私はこれを知り、私はこれを見ます、
‘avijjāpaccayā saṅkhārā’’’ti.無明縁りてがある』」と。
‘‘Aññatreva, āvuso musila, saddhāya aññatra ruciyā aññatra anussavā aññatra ākāraparivitakkā aññatra diṭṭhinijjhānakkhantiyā atthāyasmato musilassa paccattameva ñāṇaṃ .「友ムシラよ、より他に、愛好より他に、伝聞より他に、形式による考察より他に、審慮信認より他に、ムシラ尊者には独自のがありますか、
‘jātinirodhā jarāmaraṇanirodho’’’ti?ゆえにがある』」と?
‘‘Aññatreva, āvuso paviṭṭha, saddhāya aññatra ruciyā aññatra anussavā aññatra ākāraparivitakkā aññatra diṭṭhinijjhānakkhantiyā ahametaṃ jānāmi ahametaṃ passāmi .「友パヴィッタよ、より他に、愛好より他に、伝聞より他に、形式による考察より他に、審慮信認より他に、私はこれを知り、私はこれを見ます、
‘jātinirodhā jarāmaraṇanirodho’’’ti.ゆえにがある』」と。
‘‘Aññatreva, āvuso musila, saddhāya aññatra ruciyā aññatra anussavā aññatra ākāraparivitakkā aññatra diṭṭhinijjhānakkhantiyā atthāyasmato musilassa paccattameva ñāṇaṃ .「友ムシラよ、より他に、愛好より他に、伝聞より他に、形式による考察より他に、審慮信認より他に、ムシラ尊者には独自のがありますか、
‘bhavanirodhā jātinirodhoti…pe…ゆえにがある』と …中略…
upādānanirodhā bhavanirodhoti…ゆえにがある』と …
taṇhānirodhā upādānanirodhoti…渇愛ゆえにがある』と …
vedanānirodhā taṇhānirodhoti…ゆえに渇愛がある』と …
phassanirodhā vedanānirodhoti…ゆえにがある』と …
saḷāyatananirodhā phassanirodhoti…六処ゆえにがある』と …
nāmarūpanirodhā saḷāyatananirodhoti…名色ゆえに六処がある』と …
viññāṇanirodhā nāmarūpanirodhoti …ゆえに名色がある』と …
saṅkhāranirodhā viññāṇanirodhoti…ゆえにがある』と …
avijjānirodhā saṅkhāranirodho’’’ti?無明ゆえにがある』」と?
‘‘Aññatreva, āvuso paviṭṭha, saddhāya aññatra ruciyā aññatra anussavā aññatra ākāraparivitakkā aññatra diṭṭhinijjhānakkhantiyā ahametaṃ jānāmi ahametaṃ passāmi .「友パヴィッタよ、より他に、愛好より他に、伝聞より他に、形式による考察より他に、審慮信認より他に、私はこれを知り、私はこれを見ます、
‘avijjānirodhā saṅkhāranirodho’’’ti.無明ゆえにがある』」と。
‘‘Aññatreva, āvuso musila, saddhāya aññatra ruciyā aññatra anussavā aññatra ākāraparivitakkā aññatra diṭṭhinijjhānakkhantiyā atthāyasmato musilassa paccattameva ñāṇaṃ .「友ムシラよ、より他に、愛好より他に、伝聞より他に、形式による考察より他に、審慮信認より他に、ムシラ尊者には独自のがありますか、
‘bhavanirodho nibbāna’’’nti?涅槃である』」と?
‘‘Aññatreva, āvuso paviṭṭha, saddhāya aññatra ruciyā aññatra anussavā aññatra ākāraparivitakkā aññatra diṭṭhinijjhānakkhantiyā ahametaṃ jānāmi ahametaṃ passāmi .「友パヴィッタよ、より他に、愛好より他に、伝聞より他に、形式による考察より他に、審慮信認より他に、私はこれを知り、私はこれを見ます、
‘bhavanirodho nibbāna’’’nti.涅槃である』」と。
‘‘Tenahāyasmā musilo arahaṃ khīṇāsavo’’ti?「それではムシラ尊者は、漏尽阿羅漢ですか?」と。
Evaṃ vutte, āyasmā musilo tuṇhī ahosi. そう言われたとき、ムシラ尊者は沈黙した。
Atha kho āyasmā nārado āyasmantaṃ paviṭṭhaṃ etadavoca . するとナーラダ尊者がパヴィッタ尊者にこう言った。
‘‘sādhāvuso paviṭṭha, ahaṃ etaṃ pañhaṃ labheyyaṃ.善きかな友パヴィッタよ、私がこの質問を受けます。
Maṃ etaṃ pañhaṃ puccha. 私にこの質問を問いなさい。
Ahaṃ te etaṃ pañhaṃ byākarissāmī’’ti. 私があなたのこの質問に解答しましょう」と。
‘‘Labhatāyasmā nārado etaṃ pañhaṃ.「ナーラダ尊者は、この質問を受けて下さい。
Pucchāmahaṃ āyasmantaṃ nāradaṃ etaṃ pañhaṃ. 私はナーラダ尊者にこの質問を問います。
Byākarotu ca me āyasmā nārado etaṃ pañhaṃ’’. ではナーラダ尊者は、私のこの質問に解答して下さい。
‘‘Aññatreva, āvuso nārada, saddhāya aññatra ruciyā aññatra anussavā aññatra ākāraparivitakkā aññatra diṭṭhinijjhānakkhantiyā atthāyasmato nāradassa paccattameva ñāṇaṃ . 友ナーラダよ、より他に、愛好より他に、伝聞より他に、形式による考察より他に、審慮信認より他に、ナーラダ尊者には独自のがありますか、
‘jātipaccayā jarāmaraṇa’’’nti?縁りてがある』」と?
‘‘Aññatreva, āvuso paviṭṭha, saddhāya aññatra ruciyā aññatra anussavā aññatra ākāraparivitakkā aññatra diṭṭhinijjhānakkhantiyā ahametaṃ jānāmi ahametaṃ passāmi .「友パヴィッタよ、より他に、愛好より他に、伝聞より他に、形式による考察より他に、審慮信認より他に、私はこれを知り、私はこれを見ます、
‘jātipaccayā jarāmaraṇa’’’nti.縁りてがある』」と。
‘‘Aññatreva, āvuso nārada, saddhāya aññatra ruciyā aññatra anussavā aññatra ākāraparivitakkā aññatra diṭṭhinijjhānakkhantiyā atthāyasmato nāradassa paccattameva ñāṇaṃ .「友ナーラダよ、より他に、愛好より他に、伝聞より他に、形式による考察より他に、審慮信認より他に、ナーラダ尊者には独自のがありますか、
bhavapaccayā jāti…pe…縁りてがある』と …中略…
avijjāpaccayā saṅkhārā’’ti?無明縁りてがある』」と?
‘‘Aññatreva, āvuso paviṭṭha, saddhāya aññatra ruciyā aññatra anussavā aññatra ākāraparivitakkā aññatra diṭṭhinijjhānakkhantiyā ahametaṃ jānāmi ahametaṃ passāmi .「友パヴィッタよ、より他に、愛好より他に、伝聞より他に、形式による考察より他に、審慮信認より他に、私はこれを知り、私はこれを見ます、
‘avijjāpaccayā saṅkhārā’’’ti.無明縁りてがある』」と。
‘‘Aññatreva, āvuso nārada, saddhāya aññatra ruciyā aññatra anussavā aññatra ākāraparivitakkā aññatra diṭṭhinijjhānakkhantiyā atthāyasmato nāradassa paccattameva ñāṇaṃ .「友ナーラダよ、より他に、愛好より他に、伝聞より他に、形式による考察より他に、審慮信認より他に、ナーラダ尊者には独自のがありますか、
‘jātinirodhā jarāmaraṇanirodho’’’ti?ゆえにがある』」と?
‘‘Aññatreva, āvuso paviṭṭha, saddhāya aññatra ruciyā aññatra anussavā aññatra ākāraparivitakkā aññatra diṭṭhinijjhānakkhantiyā ahametaṃ jānāmi ahametaṃ passāmi .「友パヴィッタよ、より他に、愛好より他に、伝聞より他に、形式による考察より他に、審慮信認より他に、私はこれを知り、私はこれを見ます、
‘jātinirodhā jarāmaraṇanirodho’’’ti.ゆえにがある』」と。
‘‘Aññatreva, āvuso nārada, saddhāya aññatra ruciyā aññatra anussavā aññatra ākāraparivitakkā aññatra diṭṭhinijjhānakkhantiyā atthāyasmato nāradassa paccattameva ñāṇaṃ .「友ナーラダよ、より他に、愛好より他に、伝聞より他に、形式による考察より他に、審慮信認より他に、ナーラダ尊者には独自のがありますか、
‘bhavanirodhā jātinirodhoti…pe…ゆえにがある』と …中略…
avijjānirodhā saṅkhāranirodho’’’ti?無明ゆえにがある』」と?
‘‘Aññatreva, āvuso paviṭṭha, saddhāya aññatra ruciyā aññatra anussavā aññatra ākāraparivitakkā aññatra diṭṭhinijjhānakkhantiyā ahametaṃ jānāmi ahametaṃ passāmi .「友パヴィッタよ、より他に、愛好より他に、伝聞より他に、形式による考察より他に、審慮信認より他に、私はこれを知り、私はこれを見ます、
‘avijjānirodhā saṅkhāranirodho’’’ti.無明ゆえにがある』」と。
‘‘Aññatreva, āvuso nārada, saddhāya aññatra ruciyā aññatra anussavā aññatra ākāraparivitakkā aññatra diṭṭhinijjhānakkhantiyā atthāyasmato nāradassa paccattameva ñāṇaṃ .「友ナーラダよ、より他に、愛好より他に、伝聞より他に、形式による考察より他に、審慮信認より他に、ナーラダ尊者には独自のがありますか、
‘bhavanirodho nibbāna’’’nti?涅槃である』」と?
‘‘Aññatreva, āvuso paviṭṭha, saddhāya aññatra ruciyā aññatra anussavā aññatra ākāraparivitakkā aññatra diṭṭhinijjhānakkhantiyā ahametaṃ jānāmi ahametaṃ passāmi .「友パヴィッタよ、より他に、愛好より他に、伝聞より他に、形式による考察より他に、審慮信認より他に、私はこれを知り、私はこれを見ます、
‘bhavanirodho nibbāna’’’nti.涅槃である』」と。
‘‘Tenahāyasmā nārado arahaṃ khīṇāsavo’’ti?「それではナーラダ尊者は、漏尽阿羅漢ですか?」と。
‘‘‘Bhavanirodho nibbāna’nti kho me, āvuso, yathābhūtaṃ sammappaññāya sudiṭṭhaṃ, na camhi arahaṃ khīṇāsavo.「友よ、『涅槃である』と、私には正しき智慧をもって如実によく見られても、私は漏尽阿羅漢ではありません。
Seyyathāpi, āvuso, kantāramagge udapāno. たとえば友よ、砂漠のに井戸があり、
Tatra nevassa rajju na udakavārako. そこには縄もなく、水瓶もないとします。
Atha puriso āgaccheyya ghammābhitatto ghammapareto kilanto tasito pipāsito, so taṃ udapānaṃ olokeyya. そこに猛暑に焼かれ、炎暑に打ち負かされ、疲れ、渇求し、渇いた男がやって来て、彼はその井戸を眺めます。
Tassa ‘udaka’nti hi kho ñāṇaṃ assa, na ca kāyena phusitvā vihareyya. 彼には『水がある』とのがあっても、をもって触れて住することはできません。
Evameva kho, āvuso, ‘bhavanirodho nibbāna’nti yathābhūtaṃ sammappaññāya sudiṭṭhaṃ, na camhi arahaṃ khīṇāsavo’’ti. まさにそのように友よ、『涅槃である』と、正しき智慧をもって如実によく見られても、私は漏尽阿羅漢ではありません」と。1)
Evaṃ vutte, āyasmā ānando āyasmantaṃ paviṭṭhaṃ etadavoca . そう言われたとき、アーナンダ尊者はパヴィッタ尊者にこう言った。
‘‘evaṃvādī [evaṃvādiṃ (?)] tvaṃ, āvuso paviṭṭha, āyasmantaṃ nāradaṃ kiṃ vadesī’’ti?「友パヴィッタよ、このような論者のあなたは、ナーラダ尊者に何を言うのですか?」と。
‘‘Evaṃvādāhaṃ, āvuso ānanda, āyasmantaṃ nāradaṃ na kiñci vadāmi aññatra kalyāṇā aññatra kusalā’’ti.「友アーナンダよ、このような論者の私は、ナーラダ尊者に『善き』と『善巧』以外に何も言えません」と。