ユーザ用ツール

サイト用ツール


sn35.245

文書の過去の版を表示しています。


sn35.245『某樹比喩経』Kiṃsukopamasuttaṃ

Atha kho aññataro bhikkhu yenaññataro bhikkhu tenupasaṅkami; さて、ある比丘が別の比丘に近づいた。
upasaṅkamitvā taṃ bhikkhuṃ etadavoca . 近づくとその比丘にこう言った。
‘‘kittāvatā nu kho, āvuso, bhikkhuno dassanaṃ suvisuddhaṃ hotī’’ti?「友よ、いったい何をもって比丘のはよく清浄ですか?」と。
‘‘Yato kho, āvuso, bhikkhu channaṃ phassāyatanānaṃ samudayañca atthaṅgamañca yathābhūtaṃ pajānāti, ettāvatā kho, āvuso, bhikkhuno dassanaṃ suvisuddhaṃ hotī’’ti.「友よ、比丘が六触処集起消滅如実了知するならば、友よ、これをもって比丘のはよく清浄です」と。
Atha kho so bhikkhu asantuṭṭho tassa bhikkhussa pañhaveyyākaraṇena [pañhāveyyākaraṇena (syā. kaṃ. ka.)], yenaññataro bhikkhu tenupasaṅkami; しかしその比丘は、かの比丘の質問への解答では満足せず、別の比丘に近づいた。
upasaṅkamitvā taṃ bhikkhuṃ etadavoca . 近づくとその比丘にこう言った。
‘‘kittāvatā nu kho, āvuso, bhikkhuno dassanaṃ suvisuddhaṃ hotī’’ti?「友よ、いったい何をもって比丘のはよく清浄ですか?」と。
‘‘Yato kho, āvuso, bhikkhu pañcannaṃ upādānakkhandhānaṃ samudayañca atthaṅgamañca yathābhūtaṃ pajānāti, ettāvatā kho, āvuso, bhikkhuno dassanaṃ suvisuddhaṃ hotī’’ti.「友よ、比丘は五取蘊集起消滅如実了知するならば、友よ、これをもって比丘のはよく清浄です」と。
Atha kho so bhikkhu asantuṭṭho tassa bhikkhussa pañhaveyyākaraṇena, yenaññataro bhikkhu tenupasaṅkami; しかしその比丘は、かの比丘の質問への解答では満足せず、別の比丘に近づいた。
upasaṅkamitvā taṃ bhikkhuṃ etadavoca . 近づくとその比丘にこう言った。
‘‘kittāvatā nu kho, āvuso, bhikkhuno dassanaṃ suvisuddhaṃ hotī’’ti?「友よ、いったい何をもって比丘のはよく清浄ですか?」と。
‘‘Yato kho, āvuso, bhikkhu catunnaṃ mahābhūtānaṃ samudayañca atthaṅgamañca yathābhūtaṃ pajānāti, ettāvatā kho, āvuso, bhikkhuno dassanaṃ suvisuddhaṃ hotī’’ti.「友よ、比丘は四大種集起消滅如実了知するならば、友よ、これをもって比丘のはよく清浄です」と。
Atha kho so bhikkhu asantuṭṭho tassa bhikkhussa pañhaveyyākaraṇena, yenaññataro bhikkhu tenupasaṅkami; しかしその比丘は、かの比丘の質問への解答では満足せず、別の比丘に近づいた。
upasaṅkamitvā taṃ bhikkhuṃ etadavoca . 近づくとその比丘にこう言った。
‘‘kittāvatā nu kho, āvuso, bhikkhuno dassanaṃ suvisuddhaṃ hotī’’ti?「友よ、いったい何をもって比丘のはよく清浄ですか?」と。
‘‘Yato kho, āvuso, bhikkhu yaṃ kiñci samudayadhammaṃ, sabbaṃ taṃ nirodhadhammanti yathābhūtaṃ pajānāti, ettāvatā, kho, āvuso, bhikkhuno dassanaṃ suvisuddhaṃ hotī’’ti.「友よ、比丘は『何であれ集起法というもの、それはすべて滅法である』と如実了知するならば、友よ、これをもって比丘のはよく清浄です」と。
Atha kho so bhikkhu asantuṭṭho tassa bhikkhussa pañhaveyyākaraṇena, yena bhagavā tenupasaṅkami; しかしその比丘は、かの比丘の質問への解答では満足せず、世尊のもとに近づいた。
upasaṅkamitvā bhagavantaṃ etadavoca . 近づくと世尊にこう言った。
‘‘idhāhaṃ, bhante, yenaññataro bhikkhu tenupasaṅkamiṃ;「尊者よ、ここに私は、ある比丘に近づきました。
upasaṅkamitvā taṃ bhikkhuṃ etadavocaṃ . 近づくとその比丘にこう言いました。
kittāvatā nu kho, āvuso, bhikkhuno dassanaṃ suvisuddhaṃ hotī’ti?『友よ、いったい何をもって比丘のはよく清浄ですか?』と。
Evaṃ vutte, bhante, so bhikkhu maṃ etadavoca . 尊者よ、そう言われてその比丘は私にこう言いました。
‘yato kho, āvuso, bhikkhu channaṃ phassāyatanānaṃ samudayañca atthaṅgamañca yathābhūtaṃ pajānāti, ettāvatā kho, āvuso, bhikkhuno dassanaṃ suvisuddhaṃ hotī’ti.『友よ、比丘が六触処集起消滅如実了知するならば、友よ、これをもって比丘のはよく清浄です』と。
Atha khvāhaṃ, bhante, asantuṭṭho tassa bhikkhussa pañhaveyyākaraṇena, yenaññataro bhikkhu tenupasaṅkamiṃ; しかし尊者よ、私はその比丘の質問への解答では満足せず、別の比丘に近づきました。
upasaṅkamitvā taṃ bhikkhuṃ etadavocaṃ . 近づくとその比丘にこう言いました。
‘kittāvatā nu kho, āvuso, bhikkhuno dassanaṃ suvisuddhaṃ hotī’ti?『友よ、いったい何をもって比丘のはよく清浄ですか?』と。
Evaṃ vutte, bhante, so bhikkhu maṃ etadavoca . 尊者よ、そう言われてその比丘は私にこう言いました。
‘yato kho, āvuso, bhikkhu pañcannaṃ upādānakkhandhānaṃ…pe…『友よ、比丘は五取蘊の …中略…
catunnaṃ mahābhūtānaṃ samudayañca atthaṅgamañca yathābhūtaṃ pajānāti…pe… 四大種集起消滅如実了知するならば、 …中略…
yaṃ kiñci samudayadhammaṃ, sabbaṃ taṃ nirodhadhammanti yathābhūtaṃ pajānāti, ettāvatā kho, āvuso, bhikkhuno dassanaṃ suvisuddhaṃ hotī’ti. ”何であれ集起法というもの、それはすべて滅法である”と如実了知するならば、友よ、これをもって比丘のはよく清浄です』と。
Atha khvāhaṃ, bhante, asantuṭṭho tassa bhikkhussa pañhaveyyākaraṇena yena bhagavā tenupasaṅkamiṃ ( ) [(upasaṅkamitvā bhagavantaṃ etadavocaṃ) (ka.)]. しかし尊者よ、私はその比丘の質問への解答では満足せず、世尊のもとに参りました。
Kittāvatā nu kho, bhante, bhikkhuno dassanaṃ suvisuddhaṃ hotī’’ti? 尊者よ、いったい何をもって比丘のはよく清浄ですか?」と。
‘‘Seyyathāpi, bhikkhu, purisassa kiṃsuko adiṭṭhapubbo assa.「たとえば比丘よ、男にとって、キムスカの木がかつて見たことがなかったとします。1)
So yenaññataro puriso kiṃsukassa dassāvī tenupasaṅkameyya. 彼は、キムスカの木を見たことのある、ある人に近づきます。
Upasaṅkamitvā taṃ purisaṃ evaṃ vadeyya . 近づくと、その人にこのように言います。
‘kīdiso, bho purisa, kiṃsuko’ti?『さあ友よ、キムスカの木はどんなものですか?』と。
So evaṃ vadeyya . 彼はこう言います、
‘kāḷako kho, ambho purisa, kiṃsuko .『おい、男よ、キムスカの木は黒い。
seyyathāpi jhāmakhāṇū’ti. まるで焼けた木杭のようだ』と。
Tena kho pana, bhikkhu, samayena tādisovassa kiṃsuko yathāpi [yathā (sī. syā. kaṃ.) dutiyavārādīsu pana ‘‘yathāpi’’tveva dissati] tassa purisassa dassanaṃ. 比丘よ、さてその時、彼にとってキムスカの木は、まさにその人ののようなものです。
Atha kho, so bhikkhu, puriso asantuṭṭho tassa purisassa pañhaveyyākaraṇena, yenaññataro puriso kiṃsukassa dassāvī tenupasaṅkameyya; しかし比丘よ、その男は、その人の質問への解答では満足せず、別の人に近づきます。
upasaṅkamitvā taṃ purisaṃ evaṃ vadeyya . 近づくと、その人にこのように言います。
‘kīdiso, bho purisa, kiṃsuko’ti?『さあ友よ、キムスカの木はどんなものですか?』と。
So evaṃ vadeyya . 彼はこう言います、
‘lohitako kho, ambho purisa, kiṃsuko .『おい、男よ、キムスカの木は赤い。
seyyathāpi maṃsapesī’ti. まるで肉片のようだ』と。
Tena kho pana, bhikkhu, samayena tādisovassa kiṃsuko yathāpi tassa purisassa dassanaṃ. 比丘よ、さてその時、彼にとってキムスカの木は、まさにその人ののようなものです。
Atha kho so bhikkhu puriso asantuṭṭho tassa purisassa pañhaveyyākaraṇena, yenaññataro puriso kiṃsukassa dassāvī tenupasaṅkameyya; しかし比丘よ、その男は、その人の質問への解答では満足せず、別の人に近づきます。
upasaṅkamitvā taṃ purisaṃ evaṃ vadeyya . 近づくと、その人にこのように言います。
‘kīdiso, bho purisa, kiṃsuko’ti?『さあ友よ、キムスカの木はどんなものですか?』と。
So evaṃ vadeyya . 彼はこう言います、
‘ocīrakajāto [ojīrakajāto (sī.), odīrakajāto (pī.)] kho, ambho purisa, kiṃsuko ādinnasipāṭiko .『おい、男よ、キムスカの木は樹皮が剥がれる種で裂け目がある。
seyyathāpi sirīso’ti. まるでアカシアのように』と。
Tena kho pana, bhikkhu, samayena tādisovassa kiṃsuko, yathāpi tassa purisassa dassanaṃ. 比丘よ、さてその時、彼にとってキムスカの木は、まさにその人ののようなものです。
Atha kho so bhikkhu puriso asantuṭṭho tassa purisassa pañhaveyyākaraṇena, yenaññataro puriso kiṃsukassa dassāvī tenupasaṅkameyya; しかし比丘よ、その男は、その人の質問への解答では満足せず、別の人に近づきます。
upasaṅkamitvā taṃ purisaṃ evaṃ vadeyya . 近づくと、その人にこのように言います。
‘kīdiso, bho purisa, kiṃsuko’ti?『さあ友よ、キムスカの木はどんなものですか?』と。
So evaṃ vadeyya . 彼はこう言います、
‘bahalapattapalāso sandacchāyo [saṇḍacchāyo (syā. kaṃ.)] kho, ambho purisa, kiṃsuko .『おい、男よ、キムスカの木は、葉が厚く、大きく、濃い陰影を持つ。
seyyathāpi nigrodho’ti. まるでニグローダ樹のように』と。
Tena kho pana, bhikkhu, samayena tādisovassa kiṃsuko, yathāpi tassa purisassa dassanaṃ. 比丘よ、さてその時、彼にとってキムスカの木は、まさにその人ののようなものです。
Evameva kho, bhikkhu, yathā yathā adhimuttānaṃ tesaṃ sappurisānaṃ dassanaṃ suvisuddhaṃ hoti, tathā tathā kho tehi sappurisehi byākataṃ. まさにそのように比丘よ、信解したこれら善人たちのはそれぞれよく清浄であり、それに応じてこれらの善人たちによって明言されたのです。
‘‘Seyyathāpi, bhikkhu, rañño paccantimaṃ nagaraṃ daḷhuddhāpaṃ [daḷhuddāpaṃ (sī. pī.)] daḷhapākāratoraṇaṃ chadvāraṃ. たとえば比丘よ、王には堅固な城塁、堅固な城壁、六つの城門を備えた辺境の城塞都市があります。
Tatrassa dovāriko paṇḍito byatto medhāvī, aññātānaṃ nivāretā, ñātānaṃ pavesetā. そこには見知らぬ者たちを遮り、見知った者たちを入れる、賢い熟達した知性ある門番がいます。
Puratthimāya disāya āgantvā sīghaṃ dūtayugaṃ taṃ dovārikaṃ evaṃ vadeyya . 東の方角から急ぎの一対の使者がやって来て、その門番にこう言います。
‘kahaṃ, bho purisa, imassa nagarassa nagarassāmī’ti?『友よ、この都市の城主はどこにいますか?』と。
So evaṃ vadeyya . 彼はこう言います、
‘eso, bhante, majjhe siṅghāṭake nisinno’ti.『尊者よ、その方は中央の十字路に座っております』と。
Atha kho taṃ sīghaṃ dūtayugaṃ nagarassāmikassa yathābhūtaṃ vacanaṃ niyyātetvā yathāgatamaggaṃ paṭipajjeyya. すると、その急ぎの一対の使者は、都市の城主へ如実言葉を伝え終えると、やって来たに向かいます。
Pacchimāya disāya āgantvā sīghaṃ dūtayugaṃ…pe… 西の方角から急ぎの一対の使者がやって来て、 …中略…
uttarāya disāya… 北の方角から …
dakkhiṇāya disāya āgantvā sīghaṃ dūtayugaṃ taṃ dovārikaṃ evaṃ vadeyya . 南の方角から急ぎの一対の使者がやって来て、その門番にこう言います。
‘kahaṃ, bho purisa, imassa nagarassāmī’ti?『友よ、この城主はどこにいますか?』と。
So evaṃ vadeyya . 彼はこう言います、
‘eso, bhante, majjhe siṅghāṭake nisinno’ti.『尊者よ、その方は中央の十字路に座っております』と。
Atha kho taṃ sīghaṃ dūtayugaṃ nagarassāmikassa yathābhūtaṃ vacanaṃ niyyātetvā yathāgatamaggaṃ paṭipajjeyya. すると、その急ぎの一対の使者は、都市の城主へ如実言葉を伝え終えると、やって来たに向かいます。
‘‘Upamā kho myāyaṃ, bhikkhu, katā atthassa viññāpanāya. 比丘よ、私がこの比喩を使ったのは意味をわからせるためです。
Ayañcettha attho . そしてこれがその意味です。
‘nagara’nti kho, bhikkhu, imassetaṃ cātumahābhūtikassa kāyassa adhivacanaṃ mātāpettikasambhavassa odanakummāsūpacayassa aniccucchādanaparimaddanabhedanaviddhaṃsanadhammassa. 比丘よ、『都市』とは父母より生成し、飯と粥の積集によるもので、無常・腐食・摩耗・崩壊・破砕の性質を持つ、この四大種指示語です。
‘Cha dvārā’ti kho, bhikkhu, channetaṃ ajjhattikānaṃ āyatanānaṃ adhivacanaṃ. 比丘よ、『六つの』とは六内処指示語です。
‘Dovāriko’ti kho, bhikkhu, satiyā etaṃ adhivacanaṃ. 比丘よ、『門番』とは指示語です。
‘Sīghaṃ dūtayuga’nti kho, bhikkhu, samathavipassanānetaṃ adhivacanaṃ. 比丘よ、『急ぎの一対の使者』とは指示語です。
‘Nagarassāmī’ti kho, bhikkhu, viññāṇassetaṃ adhivacanaṃ. 比丘よ、『都市の城主』とは指示語です。
‘Majjhe siṅghāṭako’ti kho, bhikkhu, catunnetaṃ mahābhūtānaṃ adhivacanaṃ . 比丘よ、『中央の十字路』とは四大種指示語です。
pathavīdhātuyā, āpodhātuyā, tejodhātuyā, vāyodhātuyā. すなわち、地界の、水界の、火界の、風界の(指示語)。
‘Yathābhūtaṃ vacana’nti kho, bhikkhu, nibbānassetaṃ adhivacanaṃ. 比丘よ、『如実言葉』とは涅槃指示語です。
‘Yathāgatamaggo’ti kho, bhikkhu, ariyassetaṃ aṭṭhaṅgikassa maggassa adhivacanaṃ, seyyathidaṃ . 比丘たちよ、『やって来た』とは八支聖道指示語です。すなわち、
sammādiṭṭhiyā…pe… 正見の、 …中略…
sammāsamādhissā’’ti. 正定の(指示語)」と。
1)
kiṃ+su+kaと分解すると「何らかのもの」という意味。某樹と訳すこともできます。
sn35.245.1766787844.txt.gz · 最終更新: by h1roemon