mn46(2) 『法受持大経(2)』 ほうじゅじだいきょう、 Mahādhammasamādānasuttaṃ、マハーダンマサマーダーナ・スッタ)
それでは比丘たちよ、現在にも苦あり、未来にも苦の果報ある法の受持とは何か?
ここに比丘たちよ、ある者は、苦と共に憂と共に、殺生者であり、そして(呼吸ある)生き物を殺すことに縁りて苦、憂を体験する。
苦と共に憂と共に、盗む者であり、そして盗みに縁りて苦、憂を体験する。
苦と共に憂と共に、邪淫者であり、そして邪淫に縁りて苦、憂を体験する。
苦と共に憂と共に、虚偽を語る者であり、そして虚偽語に縁りて苦、憂を体験する。
苦と共に憂と共に、両舌語者であり、そして両舌語に縁りて苦、憂を体験する。
苦と共に憂と共に、粗悪語者であり、そして粗悪語に縁りて苦、憂を体験する。
苦と共に憂と共に、綺語者であり、そして綺語に縁りて苦、憂を体験する。
苦と共に憂と共に、羨望者であり、そして羨望に縁りて苦、憂を体験する。
苦と共に憂と共に、悪意ある心の者であり、そして悪意に縁りて苦、憂を体験する。
苦と共に憂と共に、邪見者であり、そして邪見に縁りて苦、憂を体験する。
彼は身の崩壊より死後に、苦界・悪趣・堕処・地獄に再生する。
比丘たちよ、これが現在に苦あり、未来に苦の果報ある法の受持と言われる。
それでは比丘たちよ、現在に楽あり、未来に苦の果報ある法の受持とは何か?
ここに比丘たちよ、ある者は、楽と共に嬉と共に、殺生者であり、そして(呼吸ある)生き物を殺すことに縁りて楽、嬉を体験する。
楽と共に嬉と共に、盗む者であり、そして盗みに縁りて楽、嬉を体験する。
楽と共に嬉と共に、邪淫者であり、そして邪淫に縁りて楽、嬉を体験する。
楽と共に嬉と共に、虚偽語者であり、そして虚偽語に縁りて楽、嬉を体験する。
楽と共に嬉と共に、両舌語者であり、そして両舌語に縁りて楽、嬉を体験する。
楽と共に嬉と共に、粗悪語者であり、そして粗悪語に縁りて楽、嬉を体験する。
楽と共に嬉と共に、綺語者であり、そして綺語に縁りて楽、嬉を体験する。
楽と共に嬉と共に、羨望者であり、そして羨望に縁りて楽、嬉を体験する。
楽と共に嬉と共に、悪意ある心の者であり、そして悪意に縁りて楽、嬉を体験する。
楽と共に嬉と共に、邪見者であり、そして邪見に縁りて楽、嬉を体験する。
彼は身の崩壊より死後に、苦界・悪趣・堕処・地獄に再生する。
比丘たちよ、これが現在に楽あり、未来に苦の果報ある法の受持と言われる。
それでは比丘たちよ、現在に苦あり、未来に楽の果報ある法の受持とは何か?
ここに比丘たちよ、ある者は、苦と共に憂と共に、殺生を離れており、そして殺生を離れることに縁りて苦、憂を体験する。
苦と共に憂と共に、盗みを離れており、そして盗みを離れることに縁りて苦、憂を体験する。
苦と共に憂と共に、邪淫を離れており、そして邪淫を離れることに縁りて苦、憂を体験する。
苦と共に憂と共に、虚偽語を離れており、そして虚偽語を離れることに縁りて苦、憂を体験する。
苦と共に憂と共に、両舌語を離れており、そして両舌語を離れることに縁りて苦、憂を体験する。
苦と共に憂と共に、粗悪語を離れており、そして粗悪語を離れることに縁りて苦、憂を体験する。
苦と共に憂と共に、綺語を離れており、そして綺語を離れることに縁りて苦、憂を体験する。
苦と共に憂と共に、羨望なき者であり、そして羨望なきに縁りて苦、憂を体験する。
苦と共に憂と共に、悪意なき心の者であり、そして悪意なきに縁りて苦、憂を体験する。
苦と共に憂と共に、正見者であり、そして正見に縁りて苦、憂を体験する。
彼は身の崩壊より死後、善趣である天界へ再生する。
比丘たちよ、これが現在に苦あり、未来に楽の果報ある法の受持と言われる。
それでは比丘たちよ、現在に楽あり、未来に楽の果報ある法の受持とは何か?
ここに比丘たちよ、ある者は、楽と共に嬉と共に、殺生を離れており、そして殺生を離れることに縁りて楽、嬉を体験する。
楽と共に嬉と共に、盗みを離れており、そして盗みを離れることに縁りて楽、嬉を体験する。
楽と共に嬉と共に、邪淫を離れており、そして邪淫を離れることに縁りて楽、嬉を体験する。
楽と共に嬉と共に、虚偽語を離れており、そして虚偽語を離れることに縁りて楽、嬉を体験する。
楽と共に嬉と共に、両舌語を離れており、そして両舌語を離れることに縁りて楽、嬉を体験する。
楽と共に嬉と共に、粗悪語を離れており、そして粗悪語を離れることに縁りて楽、嬉を体験する。
楽と共に嬉と共に、綺語を離れており、そして綺語を離れることに縁りて楽、嬉を体験する。
楽と共に嬉と共に、羨望なき者であり、そして羨望なきに縁りて楽、嬉を体験する。
楽と共に嬉と共に、悪意なき心の者であり、そして悪意なきに縁りて楽、嬉を体験する。
楽と共に嬉と共に、正見者であり、そして正見に縁りて楽、嬉を体験する。
彼は身の崩壊より死後、善趣である天界へ再生する。
比丘たちよ、これが現在にも楽あり、未来にも楽の果報ある法の受持と言われる。
比丘たちよ、これらが四つの法の受持である。
たとえば比丘たちよ、毒のある苦瓜がある。
そこに生きることを欲し、死なないことを欲し、楽を欲し、苦に厭意ある者が近づく。
すると人々は彼にこう言う、
『おい男よ、この苦瓜には毒がある。もし望むなら飲め。
しかしそれは色彩でも、香りでも、味でも、飲んだ君を喜ばせないだろう。しかも飲んでから、死や死ぬほどの苦を受ける』と。
彼は考慮なく、それを放棄せず飲む。
そしてそれは色彩でも、香りでも、味でも、飲んだ彼を喜ばせず、しかも飲んでから死や死ぬほどの苦を受ける。
比丘たちよ、私はこのようにたとえて、この法の受持を説く。すなわち現在にも苦あり、未来にも苦の果報ある法の受持を。
またたとえば比丘たちよ、色彩よく香りよく味のよい銅杯があるとしよう。
しかしそれには毒が混じっている。
そこに生きることを欲し、死なないことを欲し、楽を欲し、苦に厭意ある者が近づく。
すると人々は彼にこう言う、
『おい男よ、これは色彩よく香りよく味のよい銅杯だ。
しかしそれは毒が混ざっている。もし望むなら飲め。
それは色彩でも、香りでも、味でも、飲んだ君を喜ばせるだろう。しかし飲んでから、死や死ぬほどの苦を受ける』と。
彼は考慮なく、それを放棄せず飲む。
それは色彩でも、香りでも、味でも、飲んだ彼を喜ばせる。しかし飲んでから死や死ぬほどの苦を受ける。
比丘たちよ、私はこのようにたとえて、この法の受持を説く。すなわち現在に楽あり、未来に苦の果報ある法の受持を。
またたとえば比丘たちよ、種々の薬が混ざった臭い尿がある。
そこに黄疸の男が近づく。
すると人々は彼にこう言う、
『おい男よ、これは種々の薬が混ざった臭い尿だ。もし望むなら飲め。
それは色彩でも、香りでも、味でも、飲んだ君を喜ばせないだろう。しかし飲んでから君は楽ある者となるだろう』と。
彼は考慮して、それを放棄せず飲む。
それは色彩でも、香りでも、味でも、飲んだ彼を喜ばせない。しかし飲んでから彼は楽ある者となるだろう。
比丘たちよ、私はこのようにたとえて、この法の受持を説く。すなわち現在に苦あり、未来に楽の果報ある法の受持を。
またたとえば比丘たちよ、酪、蜂蜜、ギ―(バターオイル)、そして糖蜜が共に混ざったものがある。
そこに赤痢の男が近づく。
すると人々は彼にこう言う、
『おい男よ、これは酪、蜂蜜、ギ―(バターオイル)、そして糖蜜が共に混ざったものだ。もし望むなら飲め。
それは色彩でも、香りでも、味でも、飲んだ君を喜ばせるだろう。しかも飲んでから楽ある者となるだろう』と。
彼は考慮して、それを放棄せず飲む。
それは色彩でも、香りでも、味でも、飲んだ彼を喜ばせる。そして飲んでから彼は楽ある者となる。
比丘たちよ、私はこのようにたとえて、この法の受持を説く。すなわち現在にも楽あり、未来にも楽の果報ある法の受持を。
たとえば比丘たちよ、雨安居の最終月、秋頃の雲が離れた清明な空に太陽が天空高く上り、あらゆる虚空にあるもの、闇にあるものを撃破して照り、熱し、光り輝くように。
まさにそのように比丘たちよ、およそこの現在にも楽あり、未来にも楽の果報ある法の受持。それは他の沙門・婆羅門たちの種々の異説を撃破して照り、熱し、光り輝く。
世尊はこう言われた。
意に適った彼ら比丘たちは、世尊の所説に歓喜したという。
‘‘Katamañca, bhikkhave, dhammasamādānaṃ paccuppannadukkhañceva āyatiñca dukkhavipākaṃ?
Idha, bhikkhave, ekacco sahāpi dukkhena sahāpi domanassena pāṇātipātī hoti, pāṇātipātapaccayā ca dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedeti;
sahāpi dukkhena sahāpi domanassena adinnādāyī hoti, adinnādānapaccayā ca dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedeti;
sahāpi dukkhena sahāpi domanassena kāmesu micchācārī hoti, kāmesu micchācārapaccayā ca dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedeti;
sahāpi dukkhena sahāpi domanassena musāvādī hoti, musāvādapaccayā ca dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedeti;
sahāpi dukkhena sahāpi domanassena pisuṇavāco hoti, pisuṇavācāpaccayā ca dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedeti;
sahāpi dukkhena sahāpi domanassena pharusavāco hoti, pharusavācāpaccayā ca dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedeti;
sahāpi dukkhena sahāpi domanassena samphappalāpī hoti, samphappalāpapaccayā ca dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedeti;
sahāpi dukkhena sahāpi domanassena abhijjhālu hoti, abhijjhāpaccayā ca dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedeti;
sahāpi dukkhena sahāpi domanassena byāpannacitto hoti, byāpādapaccayā ca dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedeti;
sahāpi dukkhena sahāpi domanassena micchādiṭṭhi hoti, micchādiṭṭhipaccayā ca dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedeti.
So kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjati.
Idaṃ vuccati, bhikkhave, dhammasamādānaṃ paccuppannadukkhañceva āyatiñca dukkhavipākaṃ.
‘‘Katamañca, bhikkhave, dhammasamādānaṃ paccuppannasukhaṃ āyatiṃ dukkhavipākaṃ?
Idha, bhikkhave, ekacco sahāpi sukhena sahāpi somanassena pāṇātipātī hoti, pāṇātipātapaccayā ca sukhaṃ somanassaṃ paṭisaṃvedeti;
sahāpi sukhena sahāpi somanassena adinnādāyī hoti, adinnādānapaccayā ca sukhaṃ somanassaṃ paṭisaṃvedeti;
sahāpi sukhena sahāpi somanassena kāmesumicchācārī hoti, kāmesumicchācārapaccayā ca sukhaṃ somanassaṃ paṭisaṃvedeti;
sahāpi sukhena sahāpi somanassena musāvādī hoti, musāvādapaccayā ca sukhaṃ somanassaṃ paṭisaṃvedeti;
sahāpi sukhena sahāpi somanassena pisuṇavāco hoti, pisuṇavācāpaccayā ca sukhaṃ somanassaṃ paṭisaṃvedeti;
sahāpi sukhena sahāpi somanassena pharusavāco hoti, pharusavācāpaccayā ca sukhaṃ somanassaṃ paṭisaṃvedeti;
sahāpi sukhena sahāpi somanassena samphappalāpī hoti, samphappalāpapaccayā ca sukhaṃ somanassaṃ paṭisaṃvedeti;
sahāpi sukhena sahāpi somanassena abhijjhālu hoti, abhijjhāpaccayā ca sukhaṃ somanassaṃ paṭisaṃvedeti;
sahāpi sukhena sahāpi somanassena byāpannacitto hoti, byāpādapaccayā ca sukhaṃ somanassaṃ paṭisaṃvedeti;
sahāpi sukhena sahāpi somanassena micchādiṭṭhi hoti, micchādiṭṭhipaccayā ca sukhaṃ somanassaṃ paṭisaṃvedeti.
So kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjati.
Idaṃ vuccati, bhikkhave, dhammasamādānaṃ paccuppannasukhaṃ āyatiṃ dukkhavipākaṃ.
‘‘Katamañca, bhikkhave, dhammasamādānaṃ paccuppannadukkhaṃ āyatiṃ sukhavipākaṃ?
Idha, bhikkhave, ekacco sahāpi dukkhena sahāpi domanassena pāṇātipātā paṭivirato hoti, pāṇātipātā veramaṇīpaccayā ca dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedeti;
sahāpi dukkhena sahāpi domanassena adinnādānā paṭivirato hoti, adinnādānā veramaṇīpaccayā ca dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedeti;
sahāpi dukkhena sahāpi domanassena kāmesumicchācārā paṭivirato hoti, kāmesumicchācārā veramaṇīpaccayā ca dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedeti;
sahāpi dukkhena sahāpi domanassena musāvādā paṭivirato hoti, musāvādā veramaṇīpaccayā ca dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedeti;
sahāpi dukkhena sahāpi domanassena pisuṇāya vācāya paṭivirato hoti, pisuṇāya vācāya veramaṇīpaccayā ca dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedeti;
sahāpi dukkhena sahāpi domanassena pharusāya vācāya paṭivirato hoti, pharusāya vācāya veramaṇīpaccayā ca dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedeti;
sahāpi dukkhena sahāpi domanassena samphappalāpā paṭivirato hoti, samphappalāpā veramaṇīpaccayā ca dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedeti;
sahāpi dukkhena sahāpi domanassena anabhijjhālu hoti, anabhijjhāpaccayā ca dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedeti;
sahāpi dukkhena sahāpi domanassena abyāpannacitto hoti, abyāpādapaccayā ca dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedeti;
sahāpi dukkhena sahāpi domanassena sammādiṭṭhi hoti, sammādiṭṭhipaccayā ca dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedeti.
So kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjati.
Idaṃ vuccati, bhikkhave, dhammasamādānaṃ paccuppannadukkhaṃ āyatiṃ sukhavipākaṃ.
‘‘Katamañca, bhikkhave, dhammasamādānaṃ paccuppannasukhañceva āyatiñca sukhavipākaṃ?
Idha, bhikkhave, ekacco sahāpi sukhena sahāpi somanassena pāṇātipātā paṭivirato hoti, pāṇātipātā veramaṇīpaccayā ca sukhaṃ somanassaṃ paṭisaṃvedeti;
sahāpi sukhena sahāpi somanassena adinnādānā paṭivirato hoti, adinnādānā veramaṇīpaccayā ca sukhaṃ somanassaṃ paṭisaṃvedeti;
sahāpi sukhena sahāpi somanassena kāmesumicchācārā paṭivirato hoti, kāmesumicchācārā veramaṇīpaccayā ca sukhaṃ somanassaṃ paṭisaṃvedeti;
sahāpi sukhena sahāpi somanassena musāvādā paṭivirato hoti, musāvādā veramaṇīpaccayā ca sukhaṃ somanassaṃ paṭisaṃvedeti;
sahāpi sukhena sahāpi somanassena pisuṇāya vācāya paṭivirato hoti, pisuṇāya vācāya veramaṇīpaccayā ca sukhaṃ somanassaṃ paṭisaṃvedeti;
sahāpi sukhena sahāpi somanassena pharusāya vācāya paṭivirato hoti, pharusāya vācāya veramaṇīpaccayā ca sukhaṃ somanassaṃ paṭisaṃvedeti;
sahāpi sukhena sahāpi somanassena samphappalāpā paṭivirato hoti, samphappalāpā veramaṇīpaccayā ca sukhaṃ somanassaṃ paṭisaṃvedeti;
sahāpi sukhena sahāpi somanassena anabhijjhālu hoti, anabhijjhāpaccayā ca sukhaṃ somanassaṃ paṭisaṃvedeti;
sahāpi sukhena sahāpi somanassena abyāpannacitto hoti, abyāpādapaccayā ca sukhaṃ somanassaṃ paṭisaṃvedeti;
sahāpi sukhena sahāpi somanassena sammādiṭṭhi hoti, sammādiṭṭhipaccayā ca sukhaṃ somanassaṃ paṭisaṃvedeti.
So kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjati.
Idaṃ, vuccati, bhikkhave, dhammasamādānaṃ paccuppannasukhañceva āyatiñca sukhavipākaṃ.
Imāni kho, bhikkhave, cattāri dhammasamādānāni.
‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, tittakālābu visena saṃsaṭṭho.
Atha puriso āgaccheyya jīvitukāmo amaritukāmo sukhakāmo dukkhappaṭikūlo.
Tamenaṃ evaṃ vadeyyuṃ .
‘ambho purisa, ayaṃ tittakālābu visena saṃsaṭṭho, sace ākaṅkhasi piva [pipa (sī. pī.)].
Tassa te pivato [pipato (sī. pī.)] ceva nacchādessati vaṇṇenapi gandhenapi rasenapi, pivitvā [pītvā (sī.)] ca pana maraṇaṃ vā nigacchasi maraṇamattaṃ vā dukkha’nti.
So taṃ appaṭisaṅkhāya piveyya, nappaṭinissajjeyya.
Tassa taṃ pivato ceva nacchādeyya vaṇṇenapi gandhenapi rasenapi, pivitvā ca pana maraṇaṃ vā nigaccheyya maraṇamattaṃ vā dukkhaṃ.
Tathūpamāhaṃ, bhikkhave, imaṃ dhammasamādānaṃ vadāmi, yamidaṃ dhammasamādānaṃ paccuppannadukkhañceva āyatiñca dukkhavipākaṃ.
‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, āpānīyakaṃso vaṇṇasampanno gandhasampanno rasasampanno.
So ca kho visena saṃsaṭṭho.
Atha puriso āgaccheyya jīvitukāmo amaritukāmo sukhakāmo dukkhappaṭikūlo.
Tamenaṃ evaṃ vadeyyuṃ .
‘ambho purisa, ayaṃ āpānīyakaṃso vaṇṇasampanno gandhasampanno rasasampanno.
So ca kho visena saṃsaṭṭho, sace ākaṅkhasi piva.
Tassa te pivatohi [pivatopi (ka.)] kho chādessati vaṇṇenapi gandhenapi rasenapi, pivitvā ca pana maraṇaṃ vā nigacchasi maraṇamattaṃ vā dukkha’nti.
So taṃ appaṭisaṅkhāya piveyya, nappaṭinissajjeyya.
Tassa taṃ pivatohi kho chādeyya vaṇṇenapi gandhenapi rasenapi, pivitvā ca pana maraṇaṃ vā nigaccheyya maraṇamattaṃ vā dukkhaṃ.
Tathūpamāhaṃ, bhikkhave, imaṃ dhammasamādānaṃ vadāmi, yamidaṃ dhammasamādānaṃ paccuppannasukhaṃ āyatiṃ dukkhavipākaṃ.
‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, pūtimuttaṃ nānābhesajjehi saṃsaṭṭhaṃ.
Atha puriso āgaccheyya paṇḍukarogī.
Tamenaṃ evaṃ vadeyyuṃ .
‘ambho purisa, idaṃ pūtimuttaṃ nānābhesajjehi saṃsaṭṭhaṃ, sace ākaṅkhasi piva.
Tassa te pivatohi kho nacchādessati vaṇṇenapi gandhenapi rasenapi, pivitvā ca pana sukhī bhavissasī’ti.
So taṃ paṭisaṅkhāya piveyya, nappaṭinissajjeyya.
Tassa taṃ pivatohi kho nacchādeyya vaṇṇenapi gandhenapi rasenapi, pivitvā ca pana sukhī assa.
Tathūpamāhaṃ, bhikkhave, imaṃ dhammasamādānaṃ vadāmi, yamidaṃ dhammasamādānaṃ paccuppannadukkhaṃ āyatiṃ sukhavipākaṃ.
‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, dadhi ca madhu ca sappi ca phāṇitañca ekajjhaṃ saṃsaṭṭhaṃ.
Atha puriso āgaccheyya lohitapakkhandiko.
Tamenaṃ evaṃ vadeyyuṃ .
‘ambho purisa, idaṃ dadhiṃ ca madhuṃ ca sappiṃ ca phāṇitañca ekajjhaṃ saṃsaṭṭhaṃ, sace ākaṅkhasi piva.
Tassa te pivato ceva chādessati vaṇṇenapi gandhenapi rasenapi, pivitvā ca pana sukhī bhavissasī’ti.
So taṃ paṭisaṅkhāya piveyya, nappaṭinissajjeyya.
Tassa taṃ pivato ceva chādeyya vaṇṇenapi gandhenapi rasenapi, pivitvā ca pana sukhī assa.
Tathūpamāhaṃ, bhikkhave, imaṃ dhammasamādānaṃ vadāmi, yamidaṃ dhammasamādānaṃ paccuppannasukhañceva āyatiñca sukhavipākaṃ.
‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, vassānaṃ pacchime māse saradasamaye viddhe vigatavalāhake deve ādicco nabhaṃ abbhussakkamāno sabbaṃ ākāsagataṃ tamagataṃ abhivihacca bhāsate ca tapate ca virocate ca;
evameva kho, bhikkhave, yamidaṃ dhammasamādānaṃ paccuppannasukhañceva āyatiñca sukhavipākaṃ tadaññe puthusamaṇabrāhmaṇaparappavāde abhivihacca bhāsate ca tapate ca virocate cā’’ti.
Idamavoca bhagavā.
Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṃ abhinandunti.
