ユーザ用ツール

サイト用ツール


lina

文書の過去の版を表示しています。


līna
沈滞

:d: 退縮の, 下劣の, 愛着せる [pp. of līyati] shrunk; shy; reserved


辞書の訳語が、どうも腑に落ちないので、用例からふさわしい訳語を捜索しています。

四神足に関する経では以下のように解説されています。”掲げ過ぎ”≒掉挙と対に表現されています。

‘iti me chando na ca atilīno bhavissati, na ca atippaggahito bhavissati, na ca ajjhattaṃ saṃkhitto bhavissati, na ca bahiddhā vikkhitto bhavissati’. —— かくなる私の意欲沈滞し過ぎず、掲げ過ぎず、内に縮まず、外に散乱させまい —— と。
出典: sn51.20
‘‘Katamo ca, bhikkhave, atilīno chando? では比丘たちよ、沈滞し過ぎた意欲とは何か?
Yo, bhikkhave, chando kosajjasahagato kosajjasampayutto . 比丘たちよ、懈怠を伴った、懈怠に結びついた意欲
ayaṃ vuccati, bhikkhave, atilīno chando. 比丘たちよ、これが沈滞し過ぎた意欲と呼ばれます。
出典: sn51.20

七覚支に関する以下の経では小さい火に喩えられ、やはりuddhacca(掉挙)の対義語のように扱われています。

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, puriso parittaṃ aggiṃ ujjāletukāmo assa. たとえば比丘たちよ、男が小さい火を燃え上がらせようと欲しています。
So tattha allāni ceva tiṇāni pakkhipeyya, allāni ca gomayāni pakkhipeyya, allāni ca kaṭṭhāni pakkhipeyya, udakavātañca dadeyya, paṃsukena ca okireyya; もし彼がそこに湿った草も投入し、湿った牛糞も投入し、湿った木切れも投入し、水と風も与え、泥をかけるなら、
bhabbo nu kho so puriso parittaṃ aggiṃ ujjālitu’’nti? いったいその男は小さな火を燃え上がらせることができるだろうか?」と。
‘‘No hetaṃ, bhante’’.「いいえ、尊者よ。」
‘‘Evameva kho, bhikkhave, yasmiṃ samaye līnaṃ cittaṃ hoti, akālo tasmiṃ samaye passaddhisambojjhaṅgassa bhāvanāya, akālo samādhisambojjhaṅgassa bhāvanāya, akālo upekkhāsambojjhaṅgassa bhāvanāya.「まさにそのように比丘たちよ、沈滞している時、その時には、軽安覚支修養に適時でなく、定覚支修養に適時でなく、捨覚支修養に適時ではありません。
Taṃ kissa hetu? それはなぜか?
Līnaṃ, bhikkhave, cittaṃ taṃ etehi dhammehi dussamuṭṭhāpayaṃ hoti. 比丘たちよ、沈滞したそのは、これらのによっては発動させがたいから。
出典: sn46.53


類語 :a: alīna:沈滞なき, 明快の active, open, sincere
   asallīna:不沈滞の、沈滞を伴わない、saṃkhitta:省略された、縮まった


Cetaso apariyādānā āraddhaṃ hoti vīriyaṃ asallīnaṃ, upaṭṭhitā sati asammuṭṭhā [apammuṭṭhā (sī.), appamuṭṭhā (syā. kaṃ.)], passaddho kāyo asāraddho, samāhitaṃ cittaṃ ekaggaṃ. 遍取なきゆえに沈滞なき精進始まり、現前して忘失されず、は情熱なく軽安となり、一境定まります。
出典: sn35.134
‘‘Yasmiṃ samaye, bhikkhave, bhikkhuno taṃ dhammaṃ paññāya pavicinato pavicarato parivīmaṃsamāpajjato āraddhaṃ hoti vīriyaṃ asallīnaṃ, vīriyasambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno āraddho hoti; 比丘たちよ、比丘がその智慧によって分析し、巡考し、遍査に至り、沈滞なき精進始まっているとき、そのとき比丘の精進覚支始まっています。
出典: sn46.3
Atthi, bhikkhave, arati tandi vijambhitā bhattasammado cetaso ca līnattaṃ. 比丘たちよ、不快倦怠、あくび、食後の眠気、そして沈滞があり、
Tattha ayonisomanasikārabahulīkāro . そこでの非如理作意多作
ayamāhāro anuppannassa vā thinamiddhassa uppādāya, uppannassa vā thinamiddhassa bhiyyobhāvāya vepullāya. これが未生の惛沈・睡眠生起の、また既生の惛沈・睡眠増大繁栄です。
出典: sn46.2
‘‘Asallīnena cittena, vedanaṃ ajjhavāsayi; 沈滞なきにより 苦痛を耐え忍ばれた
Pajjotasseva nibbānaṃ, vimokkho cetaso ahū’’ti. 光明鎮火のように 解脱があった」と。
出典: sn6.15
Tassa kāye kāyānupassino viharato kāyārammaṇo vā uppajjati kāyasmiṃ pariḷāho, cetaso vā līnattaṃ, bahiddhā vā cittaṃ vikkhipati. 彼がにおいて随観しつつ住するとき、所縁とする熱悩生じるか、あるいは沈滞するか、あるいは外に散乱します。
出典: sn47.10
vīmaṃsāsamādhippadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti . 審察定と勤行を備えた神足修養します。
‘iti me vīmaṃsā na ca atilīnā bhavissati, na ca atippaggahitā bhavissati, na ca ajjhattaṃ saṃkhittā bhavissati, na ca bahiddhā vikkhittā bhavissati’. —— かくなる私の審察沈滞し過ぎず、掲げ過ぎず、内に縮まず、外に散乱させまい —— と。
出典: sn51.12

sn51.20:「それでは比丘たちよ、沈滞し過ぎた精進とは何か? 比丘たちよ、懈怠をともない、懈怠に結びついた精進。比丘たちよ、これが沈滞し過ぎた精進と呼ばれる。」

lina.1766475343.txt.gz · 最終更新: by h1roemon